Yemek ve sıvı tutamayınca ne yapmalıyım?

Kısa cevap: zamanında yardım arayın

Eğer hamileyseniz ve hiçbir sıvıyı veya yiyeceği midenizde tutamıyorsanız, cevap nettir: aynı gün tıbbi yardım almalısınız. Bu, özellikle doktorunuzun reçete ettiği önemli bir ilacı kusuyorsanız veya birkaç saattir sıvı alamıyorsanız kritik öneme sahiptir.

Hamilelikte mide bulantısı çok yaygındır, ancak sürekli kusma farklı bir durumdur. Bazı kaynaklarda 24 saat sıvı tutulamadığında doktora başvurulması önerilir, ancak bu, zaten dehidrasyon belirtileri hissedenler için bir bekleme süresi değildir. Eğer durumunuz kötüleşiyorsa, zayıflık hissediyorsanız veya idrara çıkışınız azaldıysa, derhal tavsiye alın. Unutmayın, bu sizin hatanız değil ve bu durumu tek başınıza yönetmek zorunda değilsiniz. Zamanında başvuru hem sizin hem de bebeğinizin sağlığı için en güvenli adımdır.

Basit mide bulantısı ve hiperemezis gravidarum: fark nedir?

Hamilelikte mide bulantısı ve kusma, genellikle “sabah bulantısı” olarak adlandırılsa da, günün herhangi bir saatinde ortaya çıkabilir. Bu, hamile kadınların çoğunda görülen bir durumdur ve genellikle 16-20. haftalara kadar geçer. Hafif ve orta dereceli hamilelik mide bulantısının bebeğe zararlı bir etkisi olduğuna dair kanıt yoktur; şiddetli ve sürekli kusma ise ayrıca değerlendirilmelidir.

Ancak bazı durumlarda bu durum daha ağır bir forma dönüşür ve Hiperemezis Gravidarum (HG) olarak adlandırılır. Bu, 100 hamile kadından yaklaşık 3'ünde görülebilen ciddi bir tıbbi durumdur. HG'nin temel farkı şiddetidir:

• Basit mide bulantısı: Rahatsızlık yaratır, ancak genellikle günlük hayatınıza devam etmenize ve bir miktar gıda ve sıvı almanıza olanak tanır.
• Hiperemezis Gravidarum (HG): O kadar şiddetlidir ki, günlük faaliyetlerinizi ciddi şekilde kısıtlayabilir, normal beslenmenize ve sıvı içmenize engel olur. Bu, dehidrasyon ve beslenme bozukluğuna neden olabilir.

Araştırmalar, HG'nin plasentanın salgıladığı GDF-15 adlı hormonun yüksek seviyesiyle ilişkili genetik bir yatkınlık olduğunu göstermektedir. Bu, psikolojik bir problem veya sizin hatanız değil, gerçek bir fiziksel durumdur.

Dehidrasyonu nasıl tanımak gerekir?

Vücudunuz yeterince sıvı almadığında dehidrasyon meydana gelir. Bu, şiddetli kusma sırasında ciddi bir risktir. Aşağıdaki belirtilere dikkat edin, çünkü bunlar vücudunuzun acil olarak sıvıya ihtiyacı olduğunu gösterir:

• İdrarın rengi ve miktarı: İdrarınızın renginin çok koyu sarı veya kahverengi olması. 8 saatten fazla süredir hiç idrara çıkmamak ciddi bir sinyaldir.
• Ağız ve cilt kuruluğu: Güçlü susuzluk hissi, ağzınızın ve dudaklarınızın kuru olması.
• Genel halsizlik: Ayağa kalkarken baş dönmesi, zayıflık veya bayılma hissi.
• Yorgunluk ve uykululuk: Kendinizi aşırı yorgun veya uykulu hissetmek.

Bu belirtilerden herhangi birini hissederseniz, derhal tıbbi yardım almalısınız. Dehidrasyon tedavi edilmediğinde hem sizin hem de bebeğinizin sağlığı için tehlikeli olabilir.

Ne zaman derhal doktora başvurmalı: Beklemeyin!

Bazı semptomlar acil tıbbi müdahale gerektirir. Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden doktorunuza, ebenize veya yerel acil yardım hizmetine başvurun:

Aşağıdaki durumlarda derhal acil yardım çağırın:

• Şiddetli karın ağrısı
• Kan kusmak
• Ayağa kalkarken güçlü zayıflık, baş dönmesi veya bayılma
• Kafa karışıklığı veya bilinç kaybı

Aşağıdaki durumlarda ise acil olarak doktora veya ebenize başvurun:

• Hiçbir sıvıyı veya yiyeceği midenizde tutamıyorsanız (bu durumda 24 saat beklemeyin).
• 8 saatten fazla süredir idrara çıkmıyorsanız veya idrarınız çok koyu renkteyse.
• Yüksek ateşiniz (ateşiniz) varsa.
• Hızla kilo kaybediyorsanız.
• Mide bulantısı ve kusma hamileliğin 16. haftasından sonra başladıysa (bu, başka sebeplerden kaynaklanabilir).

Unutmayın, sizin durumunuza en doğru değerlendirmeyi sadece tıp uzmanı yapabilir. Şüphe ettiğiniz an tavsiye almaktan çekinmeyin.

Yardım beklerken atabileceğiniz küçük adımlar

Doktora başvurmayı organize ederken durumunuzu biraz hafifletmek için bazı yöntemleri deneyebilirsiniz. Bunları sadece kabul edebildiğiniz takdirde deneyin. Hiçbir sıvı tutamıyorsanız veya durumunuz ağırlaşıyorsa, bu yöntemleri denemek için tıbbi yardımı geciktirmeyin.

• Az az ve sık sık için: Büyük bardaklarla su içmek yerine, gün boyunca küçük yudumlarla su veya diğer sıvıları alın.
• Soğuk gıdalara öncelik verin: Sıcak yemeklerin kokusu mide bulantınızı artırabilir. Soğuk veya oda sıcaklığındaki gıdalar daha kolay kabul edilebilir.
• Basit ve hafif gıdalar seçin: Yağsız, karbonhidrat açısından zengin gıdalar (kuru tost, tuzlu krakerler, pirinç, makarna) midenizi daha az tahriş edebilir.
• Tetikleyici kokulardan uzak durun: Hangi gıda veya kokuların mide bulantınızı artırdığını belirleyip onlardan kaçının.
• Zencefil: Bazı araştırmalar zencefilin mide bulantısını azalttığını göstermektedir. Zencefilli çay veya gıdaları deneyebilirsiniz, ancak hamilelik sırasında herhangi bir zencefil takviyesi almadan önce eczacıya danışın.
• Oral Rehidrasyon Tuzları (ORT): Eczanelerde satılan bu özel çözeltiler kaybedilen sıvı ve elektrolitleri geri kazanmaya yardımcı olabilir. Kullanmadan önce mutlaka eczacının talimatlarına uyun.

Doktor muayenesinde sizi ne bekliyor?

Doktora veya hastaneye başvurduğunuzda, durumunuzu doğru bir şekilde değerlendirmek için size bir dizi soru sorulacak ve bazı muayeneler yapılacaktır. Buna hazır olmak size daha rahat hissettirebilir.

Doktorunuz sorabilir:

• Semptomlarınız ne zamandan beri devam ediyor?
• Ne kadar sıvı ve gıda tutabiliyorsunuz?
• Herhangi bir ilaç denediniz mi?
• Hızla kilo kaybettiniz mi?
• Karın ağrısı veya idrara çıkarken ağrı gibi başka semptomlarınız var mı?
• Önceki hamileliklerinizde de bu durum oldu mu?

Yapılabilecek muayeneler:

• Fiziksel muayene: Ateşiniz, nabzınız, solunum hızınız ve kan basıncınız ölçülecek. Kilonuz kontrol edilecek ve dehidrasyon belirtileri değerlendirilecektir.
• İdrar analizi: Örneğin, enfeksiyon belirtilerini kontrol etmek için. Yardım almak için keton sonucu veya belirli bir kilo kaybı eşiği gerekmez.
• Kan analizi: Kanınızdaki elektrolitlerin, böbrek ve karaciğer fonksiyonlarının normal olup olmadığını kontrol etmek için.
• Ultrason muayenesi (USG): Eğer henüz USG yapılmadıysa, hamileliğin kaçıncı haftasında olduğunuzu doğrulamak ve ikiz hamilelik gibi durumları kontrol etmek için önerilebilir.

Tedavi seçenekleri: Bireysel yaklaşım

Şiddetli mide bulantısı ve kusmanın tedavisi her kadın için bireysel olarak planlanır. Amaç öncelikle dehidrasyonu gidermek ve semptomları kontrol altına almaktır.

Hastane ortamında tedaviye aşağıdakiler dahil olabilir:

• Damar içi sıvılar (serum): Eğer sıvı içemiyorsanız, vücudunuzun su ve elektrolit dengesini geri kazanmak için kolunuzdaki damardan sıvılar verilecektir.
• Mide bulantısı önleyici ilaçlar (antiemetikler): Kusmayı durdurmak için çeşitli ilaçlar mevcuttur. Eğer hapları yutamıyorsanız, enjeksiyon (iğne) veya fitil şeklinde verilebilirler. Doktor, preparatın sizin için fayda ve riskini, yan etkilerini ve uygulama yolunu açıklar.
• Vitaminler: Uzun süreli kusma bazı vitaminlerin, özellikle B1 vitamini olan tiaminin eksikliğine neden olabilir. Bu vitamin serum yoluyla verilebilir.
• Kan pıhtılaşmasının önlenmesi: Hastanede uzun süre hareketsiz kalmak ve dehidrasyon kan pıhtılaşması (tromboz) riskini artırır. Bu riski azaltmak için özel elastik çoraplar veya kanı sulandıran heparin iğneleri reçete edilebilir.

Tedavi edilmeyen şiddetli kusma da risk oluşturur; bu nedenle ilaçlar konusundaki endişelerinizi dile getirip bireysel fayda-risk planını tartışmak daha faydalıdır.

Eve döndükten sonra: Sonraki adımlar

Hastaneden taburcu olduktan sonra tedaviye devam etmek ve semptomların tekrarlamasını önlemek önemlidir. Doktorunuz muhtemelen evde kullanmak üzere mide bulantısı önleyici haplar reçete edecektir.

• İlaçlarınızı düzenli kullanın: Kendinizi daha iyi hissetseniz bile, doktorunuzun reçete ettiği ilaçları kullanmaya devam edin. İlaçlarınız bitmeden önce yeni bir reçete için doktorunuza başvurun.
• Semptomlar tekrarlanırsa: Kusma yeniden şiddetlenirse ve sıvı veya ilacı tutamıyorsanız, aynı gün tekrar değerlendirme için tıbbi ekiple iletişime geçin. Kendi başınıza dozu artırmayın ve yardım için durumun daha da kötüleşmesini beklemeyin.
• Uzun süreli takip: Eğer şiddetli mide bulantısı ve kusma 20. haftadan sonra da devam ederse, doktorunuz hamileliğin sonraki dönemlerinde bebeğinizin büyümesini izlemek için ek ultrason muayeneleri önerebilir.

Bu zorlu bir dönem olsa da, bilin ki çoğu durumda semptomlar bebeğiniz doğduktan sonra iyileşir veya tamamen kaybolur.

Yakınlarınızın desteği ve duygusal sağlık

Hiperemezis gravidarum sadece fiziksel değil, aynı zamanda duygusal olarak da çok yorucu bir deneyimdir. Bu durum ruh halinize, işinize, ev hayatınıza ve sosyal ilişkilerinize olumsuz etki edebilir. Kendinizi izole edilmiş veya suçlu hissetmeniz normaldir, ancak bu hislerle yalnız kalmamalısınız.

Yakınlarınız nasıl yardım edebilir?

• Anlayış göstermek: Bu durumun gerçek bir tıbbi problem olduğunu ve sizin “naz yapmadığınızı” anlamaları önemlidir.
• Pratik yardım: Ev işlerinde, yemek hazırlamada (özellikle kokusuz yemekler) veya diğer çocuklara bakımda yardım etmek yükünüzü önemli ölçüde azaltabilir.
• Tetikleyicilerden uzak durmak: Evde keskin kokulu yemekler pişirmemek veya güçlü kokular kullanmamak gibi küçük değişiklikler büyük fark yaratabilir.

Eğer kendinizi rahatsız, depresyonda veya aşırı stres altında hissediyorsanız, bunu doktorunuzla veya ebenizle paylaşın. Onlar size gerekli duygusal desteği almanıza yardımcı olabilirler. Unutmayın, bu dönemde kendinize karşı şefkatli olmak çok önemlidir.

Hamileliğinizle ilgili tüm önemli randevuları ve tarihleri kaydetmek için Anacan Takvimi'nden faydalanabilirsiniz.