Keysəriyyədə beldən keyitmə, ümumi anesteziya və katetr prosesi necə olur?

Qısa cavab: adətən oyaq qalaraq aşağı hissə keyidilir

Keysəriyyədə çox vaxt regional anesteziya — spinal, epidural və ya onların uyğun birləşməsi — istifadə edilir. Bədənin aşağı hissəsi keyiyir, siz oyaq qalır və komanda ilə danışa bilirsiniz. Ümumi anesteziyada isə yatızdırılırsınız. Seçim əməliyyatın təcililiyi, sağlamlığınız, əvvəlki anesteziya təcrübəsi və regional keyitmənin uyğunluğu ilə birlikdə qiymətləndirilir.

“Katetr” sözü müxtəlif borular üçün işlənir. Sidik katetri sidik kisəsinə, epidural katetr beldə anesteziya dərmanının verildiyi sahəyə, damar yolu isə əl və ya qol damarına aid ola bilər. Bunlar bir-birinin əvəzi deyil. Hazırlıq görüşündə sizə hansının, nə üçün və hansı mərhələdə qoyulacağını sadə dillə izah etmələrini istəyin.

Spinal və epiduralın fərqi nədir?

Spinal anesteziyada belin aşağı hissəsindən, onurğa beyninin özünə deyil, uyğun maye sahəsinə anesteziya dərmanı verilir. Adətən bir inyeksiya ilə başlayır və təsiri nisbətən sürətli olur. Epiduralda dərman epidural sahəyə yerləşdirilmiş nazik elastik katetrdən verilə bilər. Sancı üçün əvvəldən işləyən epidural bəzi hallarda əməliyyata uyğun əlavə dərmanla gücləndirilir.

Komanda bəzən kombinə edilmiş spinal–epidural üsul seçir. Hansı variantın sizin üçün uyğun olduğu və təsirin nə qədər davam edəcəyi fərdidir. İynənin yerləşdirilməsi zamanı necə oturmalı və ya uzanmalı olduğunuzu tibb işçisi göstərir. İynə qorxusu, bel əməliyyatı və ya əvvəlki çətinliklər varsa, əvvəlcədən deyin; proseduru internet videosuna əsasən özünüz planlaşdırmayın.

Ümumi anesteziya nə vaxt lazım ola bilər?

Ümumi anesteziya bəzi təcili vəziyyətlərdə, regional üsul uyğun olmadıqda və ya keyitmə kifayət etmədikdə seçilə bilər. Hər təcili keysəriyyə avtomatik ümumi anesteziya demək deyil. Komanda vəziyyətə və vaxta görə ən uyğun variantı müəyyən edir. Anestezioloq tənəffüs və həyati göstəricilərə nəzarət edir, əməliyyatdan sonra ayılma mərhələsində də izləmə davam edir.

Ümumi anesteziyada doğuş tərəfdaşı adətən əməliyyat otağında olmur. Regional üsulda iştirakı mümkün ola bilər, lakin müəssisənin qaydası və klinik vəziyyət əsasdır. Körpəni görmə, dəri–dəriyə təmas və qidalanma ana və körpə üçün uyğun vaxtda təşkil olunur; bunları hər şəraitdə dərhal baş verəcək zəmanət kimi qəbul etməyin.

Əməliyyatdan əvvəl hansı məlumatı bildirmək vacibdir?

İstifadə etdiyiniz bütün dərmanları, allergiyaları, əvvəlki anesteziya və əməliyyatları, bel və onurğa problemlərini, laxtalanma xəstəliyini və qanaxma tarixçəsini bildirin. Qan duruldan dərman varsa, son dozanın vaxtını dəqiq deyin. Trombosit və digər uyğun analizlərə baxılması lazım ola bilər. Dərmanı dayandırmaq və ya dozanı dəyişmək qərarını özünüz verməyin.

Yemək və mayeni nə vaxt dayandıracağınız barədə tibbi komandadan yazılı təlimat alın. Bərk qida, müxtəlif mayelər və dərmanlar üçün tələb eyni olmaya bilər; hamıya uyğun internetdəki saat qaydasını tətbiq etməyin. Təlimatdan kənar yemisinizsə və ya içmisinizsə bunu gizlətməyin. Təcili vəziyyətdə son yemək vaxtını komandaya bildirin; yardım almağı gözlətməyin.

Oyaq halda nə hiss edə bilərəm?

Regional anesteziyada ayaqlarda istilik, ağırlıq və keylik ola bilər. Əməliyyatdan əvvəl komanda blokun kifayət etdiyini yoxlayır. Təzyiq və dartılma hissi ola bilər, amma kəsici və ya yandırıcı ağrını “dözməli olduğunuz normal hiss” saymayın. Ağrı hiss etsəniz dərhal anestezioloqa deyin. Komanda vəziyyəti yenidən qiymətləndirə, əlavə tədbir görə və lazım gəldikdə anesteziya planını dəyişə bilər.

Ürəkbulanma, üşütmə, qaşınma və başgicəllənmə də bildiriləcək hisslərdir. Bəzi təsirlər dərmanla və digər tədbirlərlə idarə olunur; susaraq dözmək lazım deyil. Sizi ən çox narahat edən şeyi əvvəlcədən deyin və əməliyyat zamanı kiminlə danışacağınızı bilin. Oyaq olmaq əməliyyat sahəsini görməyə məcbur olduğunuz demək deyil.

Sidik katetri nə üçün qoyulur?

Sidik katetri sidik kisəsini boş saxlamaq və lazım olduqda sidik çıxışını izləmək üçün qoyulan nazik elastik borudur. Regional anesteziya zamanı hissiyyat və hərəkət müvəqqəti dəyişdiyindən sidik kisəsi çox dolmadan boşaldılır. Bu, epidural katetrin yerini tutmur. Sidik katetrinin regional keyitmədən əvvəl və ya sonra yerləşdirilməsi yerli prosesə və sizin vəziyyətinizə görə dəyişə bilər.

Proseduru peşəkar tibb işçisi uyğun təmizlik qaydası, məxfilik və izahla aparır. Nə hiss edə biləcəyinizi soruşun, ağrı və ya narahatlığı bildirin. Toplama torbasını və borunu özünüz çıxarmayın və çəkməyin. Borunun dartıldığını, axmadığını və ya sidik kisəsində artan ağrı hiss etdiyinizi görsəniz tibb işçisinə deyin.

Damar yolu və digər borularla qarışdırmayın

Əl və ya qolda damar yolu maye və dərman vermək, ehtiyac olduqda digər müalicəni təmin etmək üçündür. Epidural katetr anesteziya sahəsində, sidik katetri isə sidik kisəsində olur. Hər borunun məqsədini və nə vaxt çıxarılacağını ayrıca soruşmaq normaldır; yalnız “katetr qalacaq” ifadəsi kifayət qədər aydın olmaya bilər.

Katetrin çıxarılması və ilk ayağa qalxma

Sidik katetrinin çıxarılma vaxtını komanda hissiyyatın və hərəkətin qayıtması, son anesteziya dərmanı, sidik çıxışı və klinik vəziyyətə görə müəyyən edir. Bəzi xəstə məlumatlarında saat nümunələri olsa da, hamı üçün eyni vaxt zəmanəti yoxdur. Çıxarılandan sonra ilk sidiyə getməyin nə vaxt gözləndiyini və alınmasa kimə xəbər verməli olduğunuzu soruşun.

İlk qalxma və yerimə tibb işçisinin dəstəyi ilə, komanda uyğun hesab edəndə edilir. Ayaqlarınız keyik və ya zəifdirsə tək ayağa qalxmayın. Ağrıkəsici, maye və laxta riskini azaltmaq üçün verilən plan fərdi olur. Evə çıxış üçün yara, sidiyə getmə, hərəkət və dərman təlimatını yazılı götürün; yalnız körpənin çıxışını deyil, öz bərpanızı da planlaşdırın.

Qəbulda soruşun, yeni narahatlığı bildirin

“Mənim üçün hansı anesteziya uyğun görünür?”, “Ağrı olsa nə edəcəksiniz?”, “Katetr nə vaxt qoyulur və necə çıxarılır?”, “Yemək, maye və dərman təlimatım nədir?” suallarını qeyd edin. Anacan Təqvimində anestezioloq görüşünün tarixini saxlaya bilərsiniz. Bu təşkilati köməkdir, anesteziya seçimi və ya dərman təyinatı deyil.

Əməliyyatdan sonra güclü ağrı, sidiyə gedə bilməmə, sidikdə ağrı, qızdırma və ya yara axıntısında komandadan gecikmədən məsləhət alın. Güclü qanaxma, sinə ağrısı, nəfəs darlığı və ya bayılmada təcili yardım lazımdır. Bir ayaqda yeni şiş və ağrı da tez qiymətləndirilməlidir. Evdə güclü, xüsusən oturanda və ayağa qalxanda artan baş ağrısını “keyitmənin normal təsiri” sayıb gözlətməyin; doğum xidməti ilə əlaqə saxlayın.