Đái tháo đường thai kỳ: Triệu chứng, chế độ ăn và cách kiểm soát

Khi bác sĩ nói với bạn trong thai kỳ rằng: "Bạn bị tiểu đường thai kỳ", phản ứng đầu tiên của bạn có thể là lo sợ hoặc tự trách mình. Những câu hỏi như "Có phải mình đã ăn quá nhiều đồ ngọt không?" hoặc "Em bé của mình có sao không?" có thể liên tục xuất hiện trong đầu bạn.

Hãy bình tĩnh. Tiểu đường thai kỳ (hay thường được gọi là đường huyết thai kỳ) là một tình trạng rất phổ biến, xảy ra ở khoảng 10% phụ nữ mang thai. Chẩn đoán này không có nghĩa bạn là một "người mẹ tồi" hay chắc chắn là người nghiện đồ ngọt. Đây đơn giản là phản ứng của cơ thể bạn với các hormone thai kỳ.

Tin vui là khi kiểm soát và ăn uống đúng cách, bạn hoàn toàn có thể có một thai kỳ khỏe mạnh và sinh em bé khỏe mạnh. Hãy cùng tìm hiểu các giải pháp cho vấn đề "ngọt ngào" này.

Tiểu đường thai kỳ là gì và tại sao xảy ra?

Thông thường, khi chúng ta ăn, lượng đường trong máu tăng lên và tuyến tụy tiết ra insulin. Insulin hoạt động như một "chiếc chìa khóa", giúp đường đi vào tế bào và được chuyển hóa thành năng lượng.

Trong thai kỳ, nhau thai sản xuất nhiều loại hormone để hỗ trợ sự phát triển của em bé. Tuy nhiên, đôi khi các hormone này cản trở hoạt động của insulin (tình trạng này được gọi là kháng insulin). Tuyến tụy của người mẹ phải sản xuất nhiều insulin hơn để bù lại. Nếu cơ thể không thể sản xuất đủ insulin, lượng đường trong máu sẽ tăng và gây ra tiểu đường thai kỳ.

Triệu chứng: Tình trạng này biểu hiện như thế nào?

Điểm khó nhận biết nhất của tiểu đường thai kỳ là tình trạng này thường không có triệu chứng. Bạn có thể cảm thấy hoàn toàn bình thường. Tuy nhiên, khi lượng đường trong máu rất cao, có thể xuất hiện những triệu chứng sau:

• Khát nước dữ dội: Luôn có cảm giác muốn uống nước.

• Đi tiểu thường xuyên: Dù điều này thường gặp trong thai kỳ, tần suất sẽ tăng nhiều hơn khi bị tiểu đường.

• Khô miệng.

• Mệt mỏi.

Vì tình trạng này thường không được nhận biết, tất cả phụ nữ mang thai được khuyến nghị thực hiện "Nghiệm pháp dung nạp glucose" (OGTT) trong khoảng từ tuần 24-28 của thai kỳ. Đây là cách duy nhất giúp chẩn đoán chính xác.

Em bé có thể gặp những nguy cơ nào?

Nếu đường huyết không được kiểm soát, tình trạng này có thể gây ra một số nguy cơ cho cả mẹ và em bé:

• Thai to (Macrosomia): Lượng đường dư thừa trong máu mẹ truyền sang em bé. Cơ thể em bé phản ứng bằng cách sản xuất nhiều insulin, khiến cân nặng tăng nhanh, đặc biệt ở vùng vai và bụng. Em bé nặng hơn 4 kg có thể gặp khó khăn khi chào đời.

• Sinh non: Đường huyết cao có thể làm tăng lượng nước ối (đa ối) và gây ra các cơn co thắt sớm.

• Hạ đường huyết sau sinh: Ngay sau khi chào đời, đường huyết của em bé có thể giảm đột ngột vì trước đó em bé đã quen với mức đường huyết cao trong bụng mẹ.

• Nguy cơ trong tương lai: Những trẻ này có nguy cơ béo phì và mắc tiểu đường tuýp 2 trong tương lai cao hơn một chút.

Hãy nhớ: Những nguy cơ này chỉ xuất hiện khi đường huyết không được kiểm soát. Em bé của những người mẹ tuân thủ chế độ ăn thường chào đời hoàn toàn khỏe mạnh.

>

Nền tảng điều trị: Dinh dưỡng và chế độ ăn

80-90% phụ nữ bị tiểu đường thai kỳ có thể duy trì đường huyết bình thường chỉ nhờ chế độ dinh dưỡng phù hợp mà không cần dùng thuốc. Dưới đây là những nguyên tắc chính:

1. Lựa chọn carbohydrate một cách thông minh

Không thể loại bỏ hoàn toàn đường vì em bé cần năng lượng để phát triển. Tuy nhiên, bạn cần thay carbohydrate "xấu" bằng loại "tốt".

• ⛔ Nên tránh (Carbohydrate đơn): Bánh mì trắng, gạo trắng (cơm), đường, bánh ngọt, bánh quy, nước ngọt có đường và nước ép trái cây. Những thực phẩm này làm đường huyết tăng vọt.

• ✅ Nên chọn (Carbohydrate phức): Bánh mì nguyên cám, kiều mạch, bulgur, yến mạch và các loại đậu (đậu lăng, đậu gà). Những thực phẩm này được hấp thu từ từ vào máu.

2. Ăn thường xuyên với khẩu phần nhỏ

Thay vì ăn 3 bữa lớn mỗi ngày, hãy ăn 3 bữa chính và 2-3 bữa phụ. Cách này giúp ngăn đường huyết dao động mạnh.

3. Protein và rau củ là những người bạn của bạn

Mỗi bữa ăn nên có protein (thịt, cá, trứng, phô mai tươi) và nhiều rau củ (dưa chuột, cà chua, rau xanh, bắp cải). Rau củ giàu chất xơ làm chậm quá trình hấp thu đường vào máu.

4. Chú ý khi ăn trái cây

Trái cây có lợi nhưng cũng chứa đường.

• Nên tránh nho, sung, dưa lưới và dưa hấu vì chúng chứa quá nhiều đường.

• Ưu tiên táo, lê, cam và các loại quả mọng (dâu tây, mâm xôi).

• Không nên ăn riêng trái cây; hãy ăn cùng một nắm quả óc chó hoặc một lát phô mai vì protein giúp giảm tác động của đường.

Đo đường huyết như thế nào? (Máy đo đường huyết)

Bác sĩ sẽ yêu cầu bạn đo đường huyết tại nhà. Để thực hiện, bạn nên mua một thiết bị nhỏ gọi là máy đo đường huyết.

• Buổi sáng khi đói: Mức bình thường thường phải dưới 95 mg/dL (5.3 mmol/l).

• 1 giờ sau bữa ăn: Dưới 140 mg/dL (7.8 mmol/l).

• 2 giờ sau bữa ăn: Dưới 120 mg/dL (6.7 mmol/l).

(Mức mục tiêu có thể thay đổi theo chỉ định của bác sĩ).

Nếu cần sử dụng insulin...

Nếu đường huyết không giảm dù đã điều chỉnh chế độ ăn, bác sĩ có thể kê thuốc tiêm insulin hoặc thuốc viên. Bạn hoàn toàn không cần lo sợ về điều này.

• Insulin không đi qua nhau thai và không gây hại cho em bé.

• Điều này không có nghĩa bạn "không đủ khả năng"; chỉ đơn giản là nhau thai đang sản xuất các hormone có tác động rất mạnh.

• Insulin chỉ được sử dụng tạm thời và sẽ ngừng sau khi sinh.

Điều gì xảy ra sau khi sinh?

Tin vui là ngay sau khi em bé chào đời, nhau thai sẽ được đẩy ra khỏi cơ thể và bệnh tiểu đường thường biến mất ngay lập tức. Tuy nhiên, bác sĩ sẽ muốn kiểm tra lại cho bạn vào khoảng 6-12 tuần sau sinh.

Tiểu đường thai kỳ là một hồi chuông cảnh báo, không phải bản án. Bạn có thể biến tình trạng này thành cơ hội để ăn uống lành mạnh hơn và theo dõi cân nặng trong suốt thai kỳ. Nhờ đó, bạn vừa duy trì vóc dáng, vừa giúp em bé phát triển khỏe mạnh.

Bạn có thể sử dụng ứng dụng Anacan để theo dõi chế độ dinh dưỡng, mức tăng cân và ghi lại các chỉ số đường huyết. Chúc bạn mẹ tròn con vuông!