Cukrzyca ciążowa: objawy, dieta i kontrolowanie choroby

Kiedy podczas ciąży lekarz mówi: „Masz cukrzycę ciążową”, Twoją pierwszą reakcją może być strach lub poczucie winy. W głowie mogą kłębić się pytania: „Czy jadłam za dużo słodyczy?” albo „Czy mojemu dziecku coś się stanie?”.

Zachowaj spokój. Cukrzyca ciążowa (potocznie nazywana też cukrem ciążowym) jest bardzo częstym zaburzeniem, które występuje u około 10% kobiet w ciąży. Ta diagnoza nie oznacza, że jesteś „złą matką” ani że na pewno jesz za dużo słodyczy. To po prostu reakcja Twojego organizmu na hormony ciążowe.

Dobra wiadomość jest taka, że przy odpowiedniej kontroli i właściwym odżywianiu możesz przejść całkowicie zdrową ciążę i urodzić zdrowe dziecko. Przyjrzyjmy się wspólnie sposobom na rozwiązanie tego „słodkiego” problemu.

Czym jest cukrzyca ciążowa i dlaczego się pojawia?

Zwykle po posiłku poziom cukru we krwi wzrasta, a trzustka wydziela insulinę. Insulina działa jak „klucz”, który umożliwia cukrowi przenikanie do komórek i przekształcanie się w energię.

Podczas ciąży łożysko wytwarza różne hormony potrzebne do rozwoju dziecka. Czasami jednak hormony te zakłócają działanie insuliny — zjawisko to nazywa się insulinoopornością. Aby zrównoważyć tę sytuację, trzustka matki musi produkować więcej insuliny. Jeśli organizm nie jest w stanie wytworzyć jej w wystarczającej ilości, poziom cukru we krwi wzrasta i rozwija się cukrzyca ciążowa.

Objawy: jak się przejawia?

Najbardziej podstępne w cukrzycy ciążowej jest to, że często nie daje żadnych objawów. Kobieta może czuć się zupełnie normalnie. Gdy jednak poziom cukru jest bardzo wysoki, mogą pojawić się następujące objawy:

• Silne pragnienie: ciągła potrzeba picia wody.

• Częste oddawanie moczu: choć w ciąży jest to normalne, przy cukrzycy staje się bardziej nasilone.

• Suchość w ustach.

• Zmęczenie.

Ponieważ cukrzyca ciążowa często pozostaje niezauważona, wszystkim kobietom w ciąży między „testem obciążenia glukozą” (OGTT) zaleca się wykonanie badania w okresie od 24 do 28 tygodnia ciąży. Jest to jedyny dokładny sposób postawienia diagnozy.

Jakie zagrożenia istnieją dla dziecka?

Jeśli poziom cukru nie jest kontrolowany, może to stwarzać pewne zagrożenia zarówno dla matki, jak i dla dziecka:

• Duży płód (makrosomia): nadmiar cukru z krwi matki przenika do dziecka. W odpowiedzi organizm dziecka produkuje dużo insuliny, co powoduje szybki przyrost masy ciała, zwłaszcza w okolicy barków i brzucha. Poród dzieci ważących więcej niż 4 kg może być trudny.

• Poród przedwczesny: wysoki poziom cukru może powodować zwiększenie ilości płynu owodniowego (wielowodzie) i przedwczesne skurcze.

• Hipoglikemia po porodzie: tuż po urodzeniu poziom cukru we krwi dziecka może gwałtownie spaść, ponieważ w łonie matki było przyzwyczajone do wysokiego poziomu cukru.

• Ryzyko w przyszłości: dzieci te są w przyszłości nieco bardziej narażone na otyłość i cukrzycę typu 2.

Pamiętaj: zagrożenia te pojawiają się tylko wtedy, gdy poziom cukru pozostaje niekontrolowany. Dzieci matek przestrzegających zaleceń żywieniowych zazwyczaj rodzą się całkowicie zdrowe.

>

Podstawa leczenia: odżywianie i dieta

80–90% kobiet z cukrzycą ciążową może utrzymać prawidłowy poziom cukru wyłącznie dzięki odpowiedniemu odżywianiu, bez konieczności przyjmowania leków. Oto najważniejsze zasady:

1. Mądrze wybieraj węglowodany

Nie można całkowicie wyeliminować cukru, ponieważ dziecko potrzebuje energii do rozwoju. Trzeba jednak zastąpić „złe” węglowodany „dobrymi”.

• ⛔ Unikaj (węglowodany proste): białego pieczywa, białego ryżu (pilawu), cukru, ciast, ciastek, słodzonych napojów gazowanych i soków owocowych. Powodują one nagły wzrost poziomu cukru.

• ✅ Wybieraj (węglowodany złożone): pieczywo pełnoziarniste, kaszę gryczaną, bulgur, płatki owsiane i rośliny strączkowe (soczewicę, ciecierzycę). Zawarte w nich cukry są wolniej wchłaniane do krwi.

2. Jedz często i małe porcje

Zamiast 3 dużych posiłków dziennie jedz 3 główne posiłki oraz 2–3 przekąski między nimi. Pomaga to zapobiegać gwałtownym wahaniom poziomu cukru we krwi.

3. Białko i warzywa są Twoimi sprzymierzeńcami

Każdy posiłek powinien zawierać białko (mięso, ryby, jajka, twaróg) oraz dużo warzyw (ogórki, pomidory, warzywa liściaste, kapustę). Warzywa bogate w błonnik spowalniają wchłanianie cukru do krwi.

4. Uważaj na owoce

Owoce są wartościowe, ale zawierają cukier.

• Unikaj winogron, fig, melonów i arbuzów, ponieważ zawierają zbyt dużo cukru.

• Wybieraj jabłka, gruszki, pomarańcze i owoce jagodowe (truskawki, maliny).

• Nie jedz samych owoców — połącz je z garścią orzechów włoskich lub plastrem sera. Białko zmniejsza wpływ cukru na organizm.

Jak mierzyć poziom cukru? (Glukometr)

Lekarz poprosi Cię o mierzenie poziomu cukru w domu. Potrzebujesz do tego niewielkiego urządzenia — glukometru.

• Rano na czczo: prawidłowa wartość powinna zwykle wynosić poniżej 95 mg/dL (5.3 mmol/l).

• 1 godzinę po posiłku: poniżej 140 mg/dL (7.8 mmol/l).

• 2 godziny po posiłku: poniżej 120 mg/dL (6.7 mmol/l).

(Wartości docelowe mogą się różnić w zależności od zaleceń lekarza).

Jeśli konieczne okaże się stosowanie insuliny…

Jeśli mimo stosowania diety poziom cukru nie spada, lekarz może przepisać zastrzyki z insuliną lub tabletki. Nie należy się tego obawiać.

• Insulina nie przenika przez łożysko i nie szkodzi dziecku.

• Nie oznacza to, że sobie „nie radzisz” — Twoje łożysko po prostu wytwarza bardzo silnie działające hormony.

• Stosowanie insuliny jest tymczasowe i zostanie zakończone po porodzie.

Co dzieje się po porodzie?

Dobra wiadomość: zaraz po narodzinach dziecka łożysko zostaje wydalone z organizmu, a cukrzyca zwykle natychmiast ustępuje. Lekarz będzie jednak chciał ponownie Cię zbadać 6–12 tygodni po porodzie.

Cukrzyca ciążowa to sygnał ostrzegawczy, ale nie wyrok. Możesz potraktować ją jako okazję do zdrowszego odżywiania i kontrolowania masy ciała przez całą ciążę. Dzięki temu Ty pozostaniesz w dobrej formie, a Twoje dziecko będzie zdrowo się rozwijać.

W aplikacji Anacan możesz śledzić swój sposób odżywiania, kontrolować przyrost masy ciała i zapisywać wyniki pomiarów cukru. Życzymy Ci, abyś mogła przytulić swoje dziecko w pełni zdrowia!