Gestasiya diabeti (Hamiləlik şəkəri): Simptomlar, pəhriz və nəzarət

Hamiləlik zamanı həkiminiz sizə "Sizdə gestasiya diabeti var" dedikdə, ilk reaksiyanız qorxu və ya günahkarlıq ola bilər. "Mən çox şirniyyat yedim?", "Körpəmə bir şey olacaqmı?" kimi suallar beyninizdə fırlana bilər.

Sakit olun. Gestasiya diabeti (və ya xalq arasında hamiləlik şəkəri) hamilə qadınların təxminən 10%-də rast gəlinən, olduqca yayılmış bir vəziyyətdir. Bu diaqnoz sizin "pis ana" olduğunuzu və ya mütləq şirniyyat düşkünü olduğunuzu göstərmir. Bu, sadəcə bədəninizin hamiləlik hormonlarına verdiyi reaksiyadır.

Yaxşı xəbər budur ki, düzgün nəzarət və qidalanma ilə siz tamamilə sağlam bir hamiləlik keçirə və sağlam bir körpə dünyaya gətirə bilərsiniz. Gəlin, bu "şirin" problemin həll yollarını birlikdə araşdıraq.

Gestasiya diabeti nədir və niyə yaranır?

Normalda, qidalandığımız zaman qandakı şəkər səviyyəsi artır və mədəaltı vəzi insulin ifraz edir. İnsulin, şəkərin hüceyrələrə daxil olub enerjiyə çevrilməsini təmin edən bir "açar" rolunu oynayır.

Hamiləlik zamanı plasenta (cift) körpənin inkişafı üçün müxtəlif hormonlar istehsal edir. Lakin bu hormonlar bəzən insulinin işinə mane olur (buna insulin müqaviməti deyilir). Ananın mədəaltı vəzisi bu vəziyyəti kompensasiya etmək üçün daha çox insulin istehsal etməlidir. Əgər orqanizm kifayət qədər insulin istehsal edə bilmirsə, qanda şəkərin səviyyəsi yüksəlir və gestasiya diabeti yaranır.

Simptomlar: Özünü necə büruzə verir?

Gestasiya diabetinin ən məkrli tərəfi odur ki, çox vaxt heç bir əlamət vermir. Qadın özünü tamamilə normal hiss edə bilər. Lakin şəkər səviyyəsi çox yüksəldikdə aşağıdakı simptomlar müşahidə oluna bilər:

• Dözülməz susuzluq: Daim su içmək istəyi.

• Tez-tez sidiyə getmək: Hamiləlikdə bu normal olsa da, diabet zamanı daha intensiv olur.

• Ağız quruluğu.

• Yorğunluq.

Məhz gizli keçdiyi üçün, hamiləliyin 24-28-ci həftələri arasında bütün hamilələrə "Şəkər Yükləmə Testi" (OGTT) olunması tövsiyə edilir. Bu test diaqnozu qoymağın yeganə dəqiq yoludur.

Körpə üçün risklər nələrdir?

Əgər şəkər nəzarətdə saxlanılmazsa, bu, həm ana, həm də körpə üçün bəzi risklər yarada bilər:

• İri döl (Makrosomiya): Ananın qanındakı artıq şəkər körpəyə keçir. Körpənin orqanizmi buna cavab olaraq çoxlu insulin ifraz edir, bu isə onun sürətlə kökəlməsinə (xüsusilə çiyin və qarın nahiyəsində) səbəb olur. 4 kq-dan ağır körpələrin doğuşu çətin ola bilər.

• Erkən doğuş: Yüksək şəkər amnion mayesinin artmasına (polihidramnion) və erkən sancılara səbəb ola bilər.

• Doğuşdan sonra hipoqlikemiya: Doğuşdan dərhal sonra körpənin qan şəkəri qəfil düşə bilər (çünki ana bətnində o, yüksək şəkərə öyrəşmişdi).

• Gələcək risk: Bu uşaqların gələcəkdə piylənmə və 2-ci tip diabetə tutulma riski bir qədər yüksək olur.

Unutmayın: Bu risklər yalnız şəkər nəzarətsiz qaldıqda yaranır. Pəhrizini gözləyən anaların körpələri adətən tam sağlam doğulur.

>

Müalicənin əsası: Qidalanma və Pəhriz

Gestasiya diabeti olan qadınların 80-90%-i dərmana ehtiyac duymadan, yalnız düzgün qidalanma ilə şəkəri normada saxlaya bilir. Budur əsas qaydalar:

1. Karbohidratları ağıllı seçin

Şəkəri tamamilə kəsmək olmaz, çünki körpənin inkişafı üçün enerjiyə ehtiyacı var. Lakin "pis" karbohidratları "yaxşı"ları ilə əvəz etməlisiniz.

• ⛔ Uzaq durun (Sadə karbohidratlar): Ağ çörək, ağ düyü (plov), şəkər, tort, peçenye, şirin qazlı içkilər, meyvə şirələri. Bunlar şəkəri qəfil qaldırır.

• ✅ Qəbul edin (Kompleks karbohidratlar): Tam buğda çörəyi, qarabaşaq (qreçka), bulqur, yulaf, paxlalılar (mərci, noxud). Bunlar qana yavaş sorulur.

2. Tez-tez və az-az yeyin

Gündə 3 böyük yemək əvəzinə, 3 əsas yemək və 2-3 qəlyanaltı (ara yeməyi) edin. Bu, qan şəkərinin kəskin dalğalanmasının qarşısını alır.

3. Zülal və Tərəvəz dostunuzdur

Hər yeməkdə mütləq zülal (ət, balıq, yumurta, kəsmik) və bol tərəvəz (xiyar, pomidor, göyərti, kələm) olsun. Lifli tərəvəzlər şəkərin qana sorulmasını ləngidir.

4. Meyvələrə diqqət

Meyvələr faydalıdır, lakin şəkərlidir.

• Üzüm, əncir, qovun və qarpızdan uzaq durun (şəkəri çoxdur).

• Alma, armud, portağal, giləmeyvələri (çiyələk, moruq) üstün tutun.

• Meyvəni tək yeməyin, yanında bir ovuc qoz və ya bir dilim pendir yeyin (zülal şəkərin təsirini azaldır).

Şəkəri necə ölçməli? (Qlükometr)

Həkiminiz sizdən evdə şəkərinizi ölçməyi xahiş edəcək. Bunun üçün kiçik bir cihaz – qlükometr almalısınız.

• Səhər acqarına: Norma adətən 95 mq/dL-dən (5.3 mmol/l) aşağı olmalıdır.

• Yeməkdən 1 saat sonra: 140 mq/dL-dən (7.8 mmol/l) aşağı.

• Yeməkdən 2 saat sonra: 120 mq/dL-dən (6.7 mmol/l) aşağı.

(Hədəf rəqəmlər həkiminizə görə dəyişə bilər).

İnsulinə ehtiyac yaranarsa...

Əgər pəhrizə baxmayaraq şəkər düşmürsə, həkiminiz insulin iynələri və ya həblər təyin edə bilər. Bundan qətiyyən qorxmayın.

• İnsulin plasentadan keçmir və körpəyə zərər vermir.

• Bu, sizin "bacarıqsız" olduğunuz demək deyil; sadəcə plasentanız çox güclü hormonlar ifraz edir.

• İnsulin müvəqqətidir, doğuşdan sonra dayandırılacaq.

Doğuşdan sonra nə baş verir?

Yaxşı xəbər: Körpə doğulan kimi plasenta bədəndən xaric olur və diabet adətən dərhal yox olur. Lakin həkiminiz doğuşdan 6-12 həftə sonra sizi yenidən yoxlamaq istəyəcək.

Gestasiya diabeti bir xəbərdarlıq zəngidir, lakin hökm deyil. Bu, sizi hamiləlik boyunca daha sağlam qidalanmağa və çəkinizə nəzarət etməyə məcbur edən bir fürsətə çevrilə bilər. Nəticədə isə həm siz formada qalırsınız, həm də körpəniz sağlam inkişaf edir.

Qidalanma rejiminizi izləmək, çəki artımına nəzarət etmək və şəkər ölçümlərinizi qeyd etmək üçün Anacan tətbiqindən istifadə edə bilərsiniz. Sağlamlıqla qucağınıza alın!