Gestatsion diabet (homiladorlik diabeti): alomatlar, parhez va nazorat

Homiladorlik paytida shifokoringiz sizga "Sizda gestatsion diabet bor" deganida, ilk reaksiyangiz qo‘rquv yoki o‘zingizni aybdor his qilish bo‘lishi mumkin. "Men juda ko‘p shirinlik yedimmi?", "Chaqalog‘imga biror narsa bo‘lmaydimi?" kabi savollar xayolingizdan o‘tishi mumkin.

Xotirjam bo‘ling. Gestatsion diabet (yoki xalq orasida homiladorlik diabeti) homilador ayollarning taxminan 10% ida uchraydigan ancha keng tarqalgan holatdir. Bu tashxis sizning "yomon ona" ekaningizni yoki albatta shirinlikka o‘chligingizni anglatmaydi. Bu shunchaki tanangizning homiladorlik gormonlariga bo‘lgan reaksiyasidir.

Yaxshi xabar shundaki, to‘g‘ri nazorat va ovqatlanish yordamida siz mutlaqo sog‘lom homiladorlikni o‘tkazishingiz va sog‘lom chaqaloqni dunyoga keltirishingiz mumkin. Keling, bu "shirin" muammoning yechimlarini birgalikda ko‘rib chiqamiz.

Gestatsion diabet nima va nega paydo bo‘ladi?

Odatda ovqatlanganimizda qondagi shakar miqdori oshadi va oshqozon osti bezi insulin ishlab chiqaradi. Insulin shakarning hujayralarga kirib, energiyaga aylanishini ta’minlaydigan "kalit" vazifasini bajaradi.

Homiladorlik paytida platsenta (yo‘ldosh) chaqaloqning rivojlanishi uchun turli gormonlarni ishlab chiqaradi. Ammo bu gormonlar ba’zan insulin ta’siriga xalaqit beradi (bu insulinga rezistentlik deb ataladi). Onaning oshqozon osti bezi bu holatni qoplash uchun ko‘proq insulin ishlab chiqarishi kerak. Agar organizm yetarli miqdorda insulin ishlab chiqara olmasa, qondagi shakar miqdori ko‘tariladi va gestatsion diabet yuzaga keladi.

Alomatlar: U qanday namoyon bo‘ladi?

Gestatsion diabetning eng xavfli tomoni shundaki, u ko‘pincha hech qanday alomat bermaydi. Ayol o‘zini mutlaqo normal his qilishi mumkin. Ammo shakar miqdori juda ko‘tarilganda quyidagi alomatlar kuzatilishi mumkin:

• Chidab bo‘lmas chanqoqlik: Doimo suv ichishni istash.

• Tez-tez siyish: Homiladorlikda bu odatiy bo‘lsa-da, diabetda yanada kuchliroq bo‘ladi.

• Og‘iz qurishi.

• Charchoq.

Aynan yashirin kechgani sababli homiladorlikning 24-28-haftalari orasida barcha homiladorlarga "Glyukoza yuklama testi" (OGTT) o‘tkazish tavsiya etiladi. Bu test tashxis qo‘yishning yagona aniq usulidir.

Chaqaloq uchun qanday xavflar mavjud?

Agar shakar nazorat qilinmasa, bu ona va chaqaloq uchun ayrim xavflarni yuzaga keltirishi mumkin:

• Yirik homila (makrosomiya): Ona qonidagi ortiqcha shakar chaqaloqqa o‘tadi. Chaqaloq organizmi bunga javoban ko‘p miqdorda insulin ishlab chiqaradi, bu esa uning tez vazn yig‘ishiga (ayniqsa, yelka va qorin sohasida) olib keladi. 4 kg-dan og‘ir chaqaloqlarni tug‘ish qiyin bo‘lishi mumkin.

• Muddatidan oldin tug‘ruq: Yuqori shakar amniotik suyuqlikning ko‘payishiga (poligidramnion) va muddatidan oldin to‘lg‘oq boshlanishiga sabab bo‘lishi mumkin.

• Tug‘ruqdan keyingi gipoglikemiya: Tug‘ilgandan so‘ng darhol chaqaloqning qonidagi shakar keskin tushib ketishi mumkin (chunki ona qornida u yuqori shakarga moslashgan edi).

• Kelajakdagi xavf: Bu bolalarda kelajakda semizlik va 2-tur diabetga chalinish xavfi biroz yuqori bo‘ladi.

Unutmang: Bu xavflar faqat shakar nazoratsiz qolganida yuzaga keladi. Parhezga rioya qiladigan onalarning chaqaloqlari odatda mutlaqo sog‘lom tug‘iladi.

>

Davolashning asosi: ovqatlanish va parhez

Gestatsion diabeti bor ayollarning 80-90% i dori vositalarisiz, faqat to‘g‘ri ovqatlanish yordamida shakarni me’yorda ushlab tura oladi. Asosiy qoidalar quyidagilar:

1. Uglevodlarni oqilona tanlang

Shakarni butunlay cheklash mumkin emas, chunki chaqaloqning rivojlanishi uchun energiya zarur. Ammo "yomon" uglevodlarni "yaxshi" uglevodlar bilan almashtirishingiz kerak.

• ⛔ Uzoq turing (oddiy uglevodlar): Oq non, oq guruch (palov), shakar, tort, pechenye, shirin gazlangan ichimliklar, meva sharbatlari. Bular shakarni keskin ko‘taradi.

• ✅ Tanlang (murakkab uglevodlar): Butun donli bug‘doy noni, grechka, bulg‘ur, suli, dukkaklilar (yasmiq, no‘xat). Bular qonga sekin so‘riladi.

2. Tez-tez va oz-ozdan ovqatlaning

Kuniga 3 marta ko‘p ovqatlanish o‘rniga, 3 ta asosiy ovqat va 2-3 ta tamaddi qiling. Bu qondagi shakar miqdorining keskin o‘zgarishiga yo‘l qo‘ymaydi.

3. Oqsil va sabzavotlar sizning do‘stingiz

Har bir ovqat tarkibida albatta oqsil (go‘sht, baliq, tuxum, tvorog) va ko‘p miqdorda sabzavot (bodring, pomidor, ko‘katlar, karam) bo‘lsin. Tolaga boy sabzavotlar shakarning qonga so‘rilishini sekinlashtiradi.

4. Mevalarga e’tibor bering

Mevalar foydali, ammo ular tarkibida shakar bor.

• Uzum, anjir, qovun va tarvuzdan uzoq turing (shakari ko‘p).

• Olma, nok, apelsin va rezavor mevalarni (qulupnay, malina) afzal ko‘ring.

• Mevani yolg‘iz yemang, uning yoniga bir hovuch yong‘oq yoki bir bo‘lak pishloq iste’mol qiling (oqsil shakarning ta’sirini kamaytiradi).

Shakarni qanday o‘lchash kerak? (Glyukometr)

Shifokoringiz sizdan uyda shakaringizni o‘lchashingizni so‘raydi. Buning uchun kichik qurilma — glyukometr xarid qilishingiz kerak.

• Ertalab och qoringa: Me’yor odatda 95 mq/dL-dan (5.3 mmol/l) past bo‘lishi kerak.

• Ovqatdan 1 soat keyin: 140 mq/dL-dan (7.8 mmol/l) past.

• Ovqatdan 2 soat keyin: 120 mq/dL-dan (6.7 mmol/l) past.

(Maqsadli ko‘rsatkichlar shifokoringiz tavsiyasiga ko‘ra farq qilishi mumkin).

Insulinga ehtiyoj tug‘ilsa...

Agar parhezga qaramay shakar pasaymasa, shifokoringiz insulin ukollari yoki tabletkalarni buyurishi mumkin. Bundan aslo qo‘rqmang.

• Insulin platsentadan o‘tmaydi va chaqaloqqa zarar yetkazmaydi.

• Bu sizning "uddalay olmaganingizni" anglatmaydi; shunchaki platsentangiz juda kuchli gormonlar ishlab chiqarmoqda.

• Insulin vaqtinchalik bo‘lib, tug‘ruqdan keyin to‘xtatiladi.

Tug‘ruqdan keyin nima bo‘ladi?

Yaxshi xabar: Chaqaloq tug‘ilishi bilan platsenta tanadan chiqadi va diabet odatda darhol yo‘qoladi. Ammo shifokoringiz tug‘ruqdan 6-12 hafta keyin sizni yana tekshirishni xohlaydi.

Gestatsion diabet ogohlantiruvchi signaldir, ammo hukm emas. Bu holat homiladorlik davomida sog‘lomroq ovqatlanish va vazningizni nazorat qilish uchun imkoniyatga aylanishi mumkin. Natijada siz ham yaxshi formada qolasiz, chaqalog‘ingiz ham sog‘lom rivojlanadi.

Ovqatlanish tartibingizni kuzatish, vazn ortishini nazorat qilish va shakar o‘lchovlaringizni qayd etish uchun Anacan ilovasidan foydalanishingiz mumkin. Chaqalog‘ingizni sog‘-salomat bag‘ringizga bosing!