Гестациялық диабет (жүктілік кезіндегі қант): белгілері, диета және бақылау

Жүктілік кезінде дәрігеріңіз Сізге "Сізде гестациялық диабет бар" дегенде, алғашында қорқыныш немесе кінә сезімі пайда болуы мүмкін. "Тәттіні тым көп жедім бе?", "Бөпеме бірдеңе бола ма?" деген сұрақтар ойыңыздан шықпай қоюы ықтимал.

Уайымдамаңыз. Гестациялық диабет (халық арасында жүктілік кезіндегі қант деп те аталады) жүкті әйелдердің шамамен 10%-ында кездесетін өте кең таралған жағдай. Бұл диагноз Сіздің "нашар ана" екеніңізді немесе тәттіге міндетті түрде құмар екеніңізді білдірмейді. Бұл — ағзаңыздың жүктілік гормондарына берген жауабы ғана.

Жақсы жаңалық: дұрыс бақылау мен тамақтанудың арқасында жүктілігіңізді аман-есен өткізіп, дені сау бөпені дүниеге әкеле аласыз. Осы "тәтті" мәселені шешу жолдарын бірге қарастырайық.

Гестациялық диабет деген не және ол неліктен пайда болады?

Қалыпты жағдайда тамақтанған кезде қандағы қант деңгейі жоғарылап, ұйқы безі инсулин бөледі. Инсулин қанттың жасушаларға еніп, энергияға айналуын қамтамасыз ететін "кілт" қызметін атқарады.

Жүктілік кезінде плацента (ұрықжолдас) бөпенің дамуына қажетті әртүрлі гормондар бөледі. Алайда бұл гормондар кейде инсулиннің жұмысына кедергі келтіреді (бұл инсулинге төзімділік деп аталады). Ананың ұйқы безі осы жағдайдың орнын толтыру үшін көбірек инсулин бөлуі керек. Егер ағза жеткілікті мөлшерде инсулин өндіре алмаса, қандағы қант деңгейі көтеріліп, гестациялық диабет пайда болады.

Белгілері: қалай байқалады?

Гестациялық диабеттің ең қауіпті ерекшелігі — көбіне ешқандай белгі бермеуі. Әйел өзін мүлде қалыпты сезінуі мүмкін. Алайда қант деңгейі тым жоғарылағанда мынадай белгілер байқалуы ықтимал:

• Қатты шөлдеу: Үнемі су ішкіңіз келуі.

• Жиі зәр шығару: Бұл жүктілік кезінде қалыпты болғанымен, диабет кезінде жиілей түседі.

• Ауыздың құрғауы.

• Шаршау.

Көбіне жасырын өтетіндіктен, жүктіліктің 24-28-апталары аралығында барлық жүкті әйелге "Глюкозалық жүктеме сынағын" (OGTT) тапсыру ұсынылады. Бұл сынақ — диагнозды дәл анықтаудың жалғыз жолы.

Бөпеге қандай қауіп төнуі мүмкін?

Егер қант деңгейі бақылауда болмаса, ана мен бөпеге белгілі бір қауіп төнуі мүмкін:

• Ірі ұрық (макросомия): Ана қанындағы артық қант бөпеге өтеді. Бұған жауап ретінде бөпенің ағзасы көп мөлшерде инсулин бөледі, соның салдарынан оның салмағы тез артады (әсіресе иық пен іш аймағында). Салмағы 4 кg-нан асатын бөпелерді босану қиын болуы мүмкін.

• Мерзімінен бұрын босану: Қанттың жоғары болуы қағанақ суының көбеюіне (полигидрамнион) және толғақтың ерте басталуына әкелуі мүмкін.

• Туғаннан кейінгі гипогликемия: Бөпе туғаннан кейін оның қанындағы қант деңгейі бірден күрт төмендеуі мүмкін (себебі ана құрсағында ол қанттың жоғары деңгейіне бейімделген).

• Болашақтағы қауіп: Бұл балаларда болашақта семіздік пен 2-типті диабеттің пайда болу қаупі сәл жоғары болады.

Есіңізде болсын: бұл қауіптер қант деңгейі бақылаусыз қалған жағдайда ғана туындайды. Диетаны сақтайтын аналардың бөпелері әдетте дені сау болып туады.

>

Емдеудің негізі: тамақтану және диета

Гестациялық диабеті бар әйелдердің 80-90%-ы дәрі-дәрмексіз-ақ, тек дұрыс тамақтану арқылы қант деңгейін қалыпты ұстай алады. Негізгі қағидалар мыналар:

1. Көмірсуларды дұрыс таңдаңыз

Қанттан толық бас тартуға болмайды, өйткені бөпенің дамуына энергия қажет. Алайда "зиянды" көмірсуларды "пайдалы" көмірсулармен алмастыру керек.

• ⛔ Бас тартыңыз (қарапайым көмірсулар): Ақ нан, ақ күріш (палау), қант, торт, печенье, тәтті газдалған сусындар, жеміс шырындары. Бұлар қант деңгейін күрт көтереді.

• ✅ Тұтыныңыз (күрделі көмірсулар): Тұтас бидай наны, қарақұмық, булгур, сұлы, бұршақ тұқымдастар (жасымық, ноқат). Олар қанға баяу сіңеді.

2. Аз мөлшерде, бірақ жиі тамақтаныңыз

Күніне 3 рет көп тамақтанудың орнына, 3 негізгі ас және 2-3 тіскебасар ішіңіз. Бұл қандағы қант деңгейінің күрт ауытқуына жол бермейді.

3. Ақуыз бен көкөніс — Сіздің досыңыз

Әр тамақта міндетті түрде ақуыз (ет, балық, жұмыртқа, сүзбе) және мол көкөніс (қияр, қызанақ, көк шөп, қырыққабат) болсын. Талшыққа бай көкөністер қанттың қанға сіңуін баяулатады.

4. Жемістерге мән беріңіз

Жемістер пайдалы, бірақ олардың құрамында қант бар.

• Жүзім, інжір, қауын және қарбыздан бас тартыңыз (қанты көп).

• Алма, алмұрт, апельсин және жидектерге (құлпынай, таңқурай) басымдық беріңіз.

• Жемісті жеке жемеңіз, қасына бір уыс жаңғақ немесе бір тілім ірімшік қосыңыз (ақуыз қанттың әсерін азайтады).

Қантты қалай өлшеу керек? (Глюкометр)

Дәрігеріңіз Сізден үйде қант деңгейін өлшеуді сұрайды. Ол үшін шағын құрылғы — глюкометр сатып алу қажет.

• Таңертең ашқарынға: Қалыпты көрсеткіш әдетте 95 mq/dL-ден (5.3 mmol/l) төмен болуы керек.

• Тамақтан кейін 1 сағаттан соң: 140 mq/dL-ден (7.8 mmol/l) төмен.

• Тамақтан кейін 2 сағаттан соң: 120 mq/dL-ден (6.7 mmol/l) төмен.

(Мақсатты көрсеткіштер дәрігеріңіздің ұсынымына қарай өзгеруі мүмкін).

Инсулин қажет болса...

Егер диетаға қарамастан қант деңгейі төмендемесе, дәрігеріңіз инсулин инъекцияларын немесе таблеткалар тағайындауы мүмкін. Бұдан мүлде қорықпаңыз.

• Инсулин плацента арқылы өтпейді және бөпеге зиян келтірмейді.

• Бұл Сіздің бір нәрсені "дұрыс істей алмағаныңызды" білдірмейді; плацентаңыз жай ғана өте белсенді гормондар бөліп жатыр.

• Инсулин уақытша қолданылады және босанғаннан кейін тоқтатылады.

Босанғаннан кейін не болады?

Жақсы жаңалық: бөпе туғаннан кейін плацента ағзадан шығады да, диабет әдетте бірден жоғалады. Дегенмен дәрігеріңіз босанғаннан кейін 6-12 аптадан соң Сізді қайта тексергісі келеді.

Гестациялық диабет — ескерту белгісі, бірақ үкім емес. Оны жүктілік бойы дұрыс тамақтанып, салмағыңызды бақылауға көмектесетін мүмкіндікке айналдыруға болады. Нәтижесінде Сіз де дене қалпыңызды сақтайсыз, бөпеңіз де дені сау болып дамиды.

Тамақтану тәртібін қадағалау, салмақ қосуыңызды бақылау және қант өлшемдерін жазып жүру үшін Anacan қолданбасын пайдалана аласыз. Бөпеңізді аман-есен бауырыңызға басыңыз!