Homiladorlikdan oldingi tayyorgarlik: Foliy kislotasi nega bunchalik muhim?

Agar homilador bo‘lishga qaror qilgan bo‘lsangiz, ehtimol, bo‘lajak chaqalog‘ingiz haqida orzu qilishni, balki bolalar xonasi uchun ranglar tanlashni ham boshlab yuborgandirsiz. Biroq sog‘lom chaqaloqli bo‘lish uchun tashlaydigan birinchi va, ehtimol, eng muhim qadamingiz bolalar aravachasini tanlash emas, balki dorixonaga borib, Foliy kislotasi xarid qilishdir.

Xo‘sh, nega bu kichik vitamin homiladorlikni rejalashtirishning "oltin standarti" hisoblanadi? Nega shifokorlar uni "chaqaloqning sug‘urtasi" deb atashadi? Keling, foliy kislotasining ajoyib ta’siri va uni qabul qilish qoidalari haqida gaplashamiz.

Foliy kislotasi (Vitamin B9) aslida nima?

Foliy kislotasi B guruhi vitaminlaridan biri bo‘lgan B9 vitaminining sintetik shaklidir (uning tabiiy oziq-ovqatlardagi shakli "folat" deb ataladi). Bu vitamin tanamizda yangi hujayralar hosil bo‘lishi va DNK shakllanishi uchun hayotiy ahamiyatga ega.

Chaqaloq ona qornida paydo bo‘lgan ilk lahzadan boshlab tez bo‘linadigan hujayralardan tashkil topadi. Aynan shu bo‘linish jarayoni to‘g‘ri kechishi uchun organizmga ko‘p miqdorda foliy kislotasi kerak bo‘ladi.

Nega aynan "homiladorlikdan oldin" boshlashim kerak?

Ko‘plab ayollar homilador ekanini bilganidan keyin vitaminlar qabul qilishni boshlaydi. Bu, albatta, foydali, ammo eng muhim davr ko‘pincha o‘tib ketgan bo‘ladi.

1. Asab naychasi nuqsonlarining oldini olish

Chaqaloqning bosh miyasi va umurtqa pog‘onasi asosini tashkil etuvchi asab naychasi (neural tube) homiladorlikning dastlabki 28 kuni davomida shakllanadi va yopiladi. Bu davrda siz hali homilador ekaningizni bilmasligingiz ham mumkin.

Agar organizmda foliy kislotasi yetishmasa, asab naychasi to‘liq yopilmasligi mumkin. Bu esa Spina Bifida (umurtqa churrasi) yoki Anensefaliya (bosh miya rivojlanishining buzilishi) kabi jiddiy tug‘ma nuqsonlarga olib kelishi mumkin. Tadqiqotlar o‘z vaqtida qabul qilingan foliy kislotasi ushbu xavflarni 70%-gacha kamaytirishini ko‘rsatadi.

2. Homila tushishi xavfini kamaytirish

Sog‘lom DNK hosil bo‘lishi homiladorlikning ilk davrlarida embrionning bachadon devoriga mustahkam birikishi va rivojlanishiga yordam beradi. Vitamin B9 yetishmovchiligi erta homila tushishi bilan bog‘liq.

3. Anemiya (kamqonlik)ning oldini olish

Homiladorlik davrida qon hajmi ortadi. Foliy kislotasi qizil qon hujayralari hosil bo‘lishida ishtirok etib, ona va chaqaloqni anemiyadan himoya qiladi.

Qancha miqdorda va qachon qabul qilish kerak?

Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) va ginekologlarning tavsiyasi aniq:

• Qabul qilish vaqti: Homilador bo‘lishga urinishdan kamida 1-3 oy oldin boshlash va homiladorlikning dastlabki 12 haftasi (birinchi trimestr) davomida qabul qilish kerak.

• Dozasi: Odatda kuniga 400 mkq (mikrogramm) foliy kislotasi qabul qilish tavsiya etiladi.

Diqqat: Agar oilangizda asab tizimi nuqsoni bilan tug‘ilgan bola bo‘lsa, sizda diabet bo‘lsa yoki epilepsiyaga qarshi dorilar qabul qilsangiz, shifokoringiz yuqoriroq dozani (masalan, 5 mq) buyurishi mumkin. Yuqori dozani o‘zboshimchalik bilan qabul qilmang.

>

Tabiiy oziq-ovqatlarmi yoki tabletkalar?

"Men sog‘lom ovqatlanaman, dori qabul qilishim kerakmi?" degan savol ko‘p beriladi. Afsuski, kerakli miqdorni faqat oziq-ovqat orqali olish qiyin, chunki pishirish vaqtida folatlarning katta qismi parchalanadi. Biroq ratsioningizni boyitish albatta zarur.

Foliy kislotasiga eng boy oziq-ovqatlar:

• Yashil bargli sabzavotlar: Ismaloq, salat bargi, brokkoli.

• Dukkaklilar: Yasmiq, no‘xat, loviya (ular o‘zbek taomlarida ko‘p ishlatilgani uchun omadingiz bor!).

• Sitrus mevalar: Apelsin, limon, mandarin.

• Yong‘oq va funduk.

• Jigar (Biroq homiladorlikda tarkibidagi A vitamini miqdori yuqori bo‘lgani sababli uni cheklash kerak).

Xulosa

Homiladorlikka tayyorgarlik shunchaki moddiy va ma’naviy tayyorgarlik emas, balki tanangizni ushbu mo‘jizaga tayyorlash hamdir. Foliy kislotasini qabul qilish bo‘lajak farzandingiz salomatligi uchun qilishingiz mumkin bo‘lgan eng oson va eng samarali sarmoyadir.

Bugundan boshlab bir stakan suv bilan kichik bir vitamin qabul qilishni odatga aylantiring. Unutmang, sog‘lom ona — sog‘lom kelajak demakdir.

Homiladorlikni rejalashtiryapsizmi?

Ovulyatsiya kunlarini aniq hisoblash va tanangizdagi o‘zgarishlarni kuzatish uchun Anacan ilovasini yuklab oling. Biz bu yo‘lda har qadamda yoningizdamiz!