Hamiləlikdə çəki artımı: Norma nədir və artıq çəkidən necə qorunmalı?

Hamiləlik xəbərini aldıqdan sonra ətrafınızdakı hər kəs sizə yemək təklif etməyə başlayır: "Ye, canım, sən indi iki nəfərlik yeyirsən!". Bu cümlə qulağa xoş gəlsə də (xüsusilə qarşınızda dadlı bir tort varsa), müasir tibb bunun tam əksini söyləyir.

Tərəziyə hər çıxdığınızda rəqəmlərin artdığını görmək bəzi analar üçün sevinc, bəziləri üçün isə stres mənbəyidir. Bədəninizin dəyişməsi və yuvarlaqlaşması təbiidir, lakin sərhəd harada bitir? Hansı rəqəmlər sağlam, hansılar isə riskli sayılır?

Bu yazıda, hamiləlikdə ideal çəki artımının elmi normalarını, o kiloların əslində hara getdiyini və sağlam formanızı necə qoruya biləcəyinizi araşdırdıq.

İdeal çəki artımı nə qədər olmalıdır? (BKİ Cədvəli)

Hər qadın fərqlidir və "hamı üçün tək bir norma" yoxdur. Sizin nə qədər çəki almalı olduğunuz, hamiləlikdən əvvəlki çəkinizdən və boyunuzdan, yəni Bədən Kütlə İndeksindən (BKİ) asılıdır.

Beynəlxalq tibb qurumlarının (IOM) tövsiyələri belədir:

| Hamiləlikdən əvvəlki vəziyyət | BKİ (BMI) | İdeal Çəki Artımı |

| --- | --- | --- |

| Arıq | 18.5-dən az | 12.5 – 18 kq |

| Normal çəki | 18.5 – 24.9 | 11.5 – 16 kq |

| Artıq çəkili | 25.0 – 29.9 | 7 – 11.5 kq |

| Obez (Piylənmə) | 30.0 və yuxarı | 5 – 9 kq |

| Əkiz hamiləlik | - | 16 – 24 kq |

Qeyd: Hamiləlikdə arıqlamağa çalışmaq (hətta artıq çəkiniz olsa belə) tövsiyə edilmir. Məqsəd, çəki artımını nəzarətdə saxlamaqdır.

>

Bu kilolar hara gedir? (Riyazi hesablama)

Çox vaxt qadınlar düşünür ki, aldıqları 15 kilonun hamısı yağdır. Xoşbəxtlikdən, bu belə deyil! Sizin aldığınız çəki əslində körpəni qidalandırmaq və qorumaq üçün lazım olan "həyat dəstək sisteminə" sərf olunur.

Orta hesabla 13-14 kq çəki artımının bölünməsi təxminən belədir:

• Körpə: ~3.5 kq

• Plasenta (Cift): ~0.7 kq

• Amniotik maye (Dölü əhatə edən su): ~1 kq

• Uşaqlıq (Böyümüş orqan): ~1 kq

• Süd vəziləri: ~1 kq

• Artan qan həcmi: ~1.5 kq

• Bədən mayeləri (Şişkinlik): ~1.5 kq

• Piy ehtiyatı (Doğuş və əmizdirmə üçün enerji): ~3-4 kq

Gördüyünüz kimi, bu çəkinin böyük hissəsi doğuşdan dərhal sonra və ilk həftələrdə gedəcək.

"İki nəfərlik yemək" mifi

Ən böyük yanlışlıq hamilə qadının ikiqat kaloriyə ehtiyacı olduğunu düşünməkdir.

• 1-ci Trimestr: Əlavə kaloriyə ehtiyac YOXDUR. Normal qidalanma kifayətdir.

• 2-ci Trimestr: Gündəlik təxminən +340 kkal əlavə olunmalıdır (bu, sadəcə bir sendviç və ya bir kasa qatıq deməkdir).

• 3-cü Trimestr: Gündəlik təxminən +450 kkal (sağlam bir qəlyanaltı qədər).

Yəni, iki nəfərlik deyil, iki nəfər üçün (keyfiyyətli) yemək lazımdır.

Həddindən artıq çəki artımının riskləri

Normadan çox çəki almaq sadəcə estetik problem deyil, həm ana, həm də körpə üçün ciddi risklər yarada bilər:

• Gestasiya Diabeti: Hamiləlik şəkəri riski artır.

• Preeklampsiya: Yüksək qan təzyiqi və zülal qaçağı.

• İri döl (Makrosomiya): Körpənin 4 kq-dan ağır olması doğuşu çətinləşdirə bilər.

• Qeysəriyyə ehtimalı: İri döl və ya fəsadlar səbəbindən cərrahi müdaxilə riski artır.

• Doğuşdan sonra çətinlik: Artıq kiloları atmaq çətinləşir.

Sağlam çəki artımı üçün 5 Qızıl Qayda

Aclıq çəkmədən və körpəni vitaminsiz qoymadan çəkinizi necə qoruya bilərsiniz?

1. "Boş" kalorilərdən qaçın

Şəkərli içkilər, paketlənmiş şirniyyatlar, fast-food... Bunlar sizə enerji verir, amma körpəyə heç bir faydası yoxdur. Canınız şirniyyat istəyəndə meyvə, quru meyvə və ya qara şokolad yeyin.

2. Kompleks karbohidratlar seçin

Ağ çörək əvəzinə tam buğda çörəyi, ağ düyü əvəzinə qarabaşaq (qreçka) və ya bulqur seçin. Bu qidalar qan şəkərini sabit saxlayır və sizi daha uzun müddət tox tutur.

3. Hərəkətdə olun

Hamiləlik xəstəlik deyil! Həkiminiz icazə verirsə, gündəlik 20-30 dəqiqə piyada gəzmək, üzmək və ya hamilə yoqası ilə məşğul olmaq maddələr mübadiləsini sürətləndirir.

4. Su rejimi

Bəzən bədənimiz susuzluğu aclıqla səhv salır. Gün ərzində bol su içmək həm iştahı tənzimləyir, həm də şişkinliyin (ödemin) qarşısını alır.

5. Daimi izləmə (Anacan Tətbiqi)

Hər həftə eyni gündə və eyni saatda (səhər acqarına) çəkinizi ölçün. Anacan tətbiqindəki "Çəki İzləyicisi" funksiyasından istifadə edərək qrafikinizi izləyin. Tətbiq sizə çəkinizin normada olub-olmadığını dərhal göstərəcək.

Hamiləlikdə çəki artımı qaçılmazdır və zəruridir. Əsas məsələ rəqəmlərə ilişib qalmaq deyil, yediyiniz qidanın keyfiyyətinə diqqət yetirməkdir. Bədəniniz möhtəşəm bir iş görür — ona hörmət edin və onu sağlam qidalarla dəstəkləyin.

Əgər iştahınızı idarə edə bilmirsinizsə və ya çəkiniz sürətlə artırsa, mütləq həkiminizlə məsləhətləşin. Sağlam ana və sağlam körpə üçün balans ən yaxşı açardır.