Homiladorlikda vazn ortishi: Me’yor qanday va ortiqcha vazndan qanday saqlanish kerak?

Homilador ekaningizni bilganingizdan so‘ng atrofingizdagi hamma sizga ovqat taklif qila boshlaydi: "Yeng, azizam, endi siz ikki kishilik ovqatlanishingiz kerak!". Bu gap yoqimli eshitilsa-da (ayniqsa, oldingizda mazali tort turgan bo‘lsa), zamonaviy tibbiyot buning mutlaqo aksini ta’kidlaydi.

Har safar taroziga chiqqaningizda raqamlar oshib borayotganini ko‘rish ayrim onalar uchun quvonch, boshqalari uchun esa stress manbaidir. Tanangizning o‘zgarishi va yumaloqlashishi tabiiy, ammo me’yor chegarasi qayerda? Qaysi raqamlar sog‘lom, qaysilari esa xavfli hisoblanadi?

Ushbu maqolada homiladorlikda ideal vazn ortishining ilmiy me’yorlari, ortgan kilolar aslida nimaga sarflanishi va sog‘lom holatingizni qanday saqlashingiz mumkinligini ko‘rib chiqdik.

Ideal vazn ortishi qancha bo‘lishi kerak? (TMI jadvali)

Har bir ayol o‘ziga xos va "hamma uchun yagona me’yor" mavjud emas. Qancha vazn orttirishingiz kerakligi homiladorlikdan oldingi vazningiz va bo‘yingizga, ya’ni Tana massasi indeksiga (TMI) bog‘liq.

Xalqaro tibbiyot tashkilotlarining (IOM) tavsiyalari quyidagicha:

| Homiladorlikdan oldingi holat | TMI (BMI) | Ideal vazn ortishi |

| --- | --- | --- |

| Ozgan | 18.5-dan kam | 12.5 – 18 kq |

| Me’yordagi vazn | 18.5 – 24.9 | 11.5 – 16 kq |

| Ortiqcha vaznli | 25.0 – 29.9 | 7 – 11.5 kq |

| Semizlik | 30.0 va undan yuqori | 5 – 9 kq |

| Egizak homiladorlik | - | 16 – 24 kq |

Izoh: Homiladorlik paytida ozishga urinish (hatto ortiqcha vazningiz bo‘lsa ham) tavsiya etilmaydi. Maqsad — vazn ortishini nazorat qilish.

>

Bu kilolar qayerga ketadi? (Matematik hisob-kitob)

Ko‘pincha ayollar orttirgan 15 kiloning hammasi yog‘ deb o‘ylashadi. Yaxshiyamki, bunday emas! Siz orttirgan vazn aslida chaqaloqni oziqlantirish va himoya qilish uchun zarur bo‘lgan "hayotni ta’minlash tizimiga" sarflanadi.

O‘rtacha 13-14 kq vazn ortishining taqsimlanishi taxminan quyidagicha:

• Chaqaloq: ~3.5 kq

• Platsenta (yo‘ldosh): ~0.7 kq

• Amniotik suyuqlik (homilani o‘rab turuvchi suv): ~1 kq

• Bachadon (kattalashgan a’zo): ~1 kq

• Sut bezlari: ~1 kq

• Ko‘paygan qon hajmi: ~1.5 kq

• Tana suyuqliklari (shish): ~1.5 kq

• Yog‘ zaxirasi (tug‘ruq va emizish uchun energiya): ~3-4 kq

Ko‘rib turganingizdek, bu vaznning katta qismi tug‘ruqdan keyin darhol va dastlabki haftalarda kamayadi.

"Ikki kishilik ovqatlanish" afsonasi

Eng katta yanglish fikr — homilador ayolga ikki baravar ko‘p kaloriya kerak deb o‘ylashdir.

• 1-trimestr: Qo‘shimcha kaloriyaga ehtiyoj YO‘Q. Odatdagidek ovqatlanish yetarli.

• 2-trimestr: Kuniga taxminan +340 kkal qo‘shilishi kerak (bu shunchaki bir dona sendvich yoki bir kosa yogurt degani).

• 3-trimestr: Kuniga taxminan +450 kkal (sog‘lom tamaddi miqdoricha).

Ya’ni, ikki kishilik emas, ikki kishi uchun (sifatli) ovqatlanish kerak.

Haddan tashqari vazn ortishining xavflari

Me’yordan ortiq vazn olish shunchaki estetik muammo emas, u ona va chaqaloq uchun jiddiy xavflarni keltirib chiqarishi mumkin:

• Gestatsion diabet: Homiladorlik diabeti xavfi ortadi.

• Preeklampsiya: Qon bosimining ko‘tarilishi va siydikda oqsil paydo bo‘lishi.

• Yirik homila (makrosomiya): Chaqaloqning vazni 4 kq-dan ortiq bo‘lishi tug‘ruqni qiyinlashtirishi mumkin.

• Kesarcha kesish ehtimoli: Yirik homila yoki asoratlar tufayli jarrohlik aralashuvi xavfi ortadi.

• Tug‘ruqdan keyingi qiyinchilik: Ortiqcha kilolardan xalos bo‘lish qiyinlashadi.

Sog‘lom vazn ortishi uchun 5 ta oltin qoida

Och qolmasdan va chaqaloqni vitaminlardan mahrum qilmasdan vazningizni qanday nazorat qilishingiz mumkin?

1. "Bo‘sh" kaloriyalardan saqlaning

Shakarli ichimliklar, qadoqlangan shirinliklar, fastfud... Ular sizga energiya beradi, ammo chaqaloqqa hech qanday foyda keltirmaydi. Shirinlik yegingiz kelganida meva, quruq meva yoki qora shokolad tanlang.

2. Murakkab uglevodlarni tanlang

Oq non o‘rniga butun donli bug‘doy nonini, oq guruch o‘rniga grechka yoki bulg‘urni tanlang. Bu mahsulotlar qondagi qand miqdorini barqaror ushlab turadi va uzoqroq vaqt davomida to‘qlik hissini beradi.

3. Faol bo‘ling

Homiladorlik kasallik emas! Agar shifokoringiz ruxsat bersa, har kuni 20-30 daqiqa piyoda yurish, suzish yoki homiladorlar yogasi bilan shug‘ullanish moddalar almashinuvini tezlashtiradi.

4. Suv ichish tartibi

Ba’zida tanamiz chanqoqni ochlik bilan adashtiradi. Kun davomida ko‘p suv ichish ishtahani tartibga soladi va shishning (ödemning) oldini olishga yordam beradi.

5. Muntazam kuzatish (Anacan ilovasi)

Har hafta bir xil kun va bir xil vaqtda (ertalab och qoringa) vazningizni o‘lchang. Anacan ilovasidagi "Vazn kuzatuvchisi" funksiyasidan foydalanib, grafigingizni kuzating. Ilova vazningiz me’yorda yoki yo‘qligini darhol ko‘rsatadi.

Homiladorlikda vazn ortishi muqarrar va zarurdir. Asosiysi, raqamlarga haddan tashqari bog‘lanib qolmasdan, iste’mol qilayotgan ovqatingiz sifatiga e’tibor berishdir. Tanangiz ajoyib ishni bajarmoqda — uni qadrlang va sog‘lom oziq-ovqatlar bilan qo‘llab-quvvatlang.

Agar ishtahangizni nazorat qila olmasangiz yoki vazningiz tez ortayotgan bo‘lsa, albatta shifokoringiz bilan maslahatlashing. Sog‘lom ona va sog‘lom chaqaloq uchun muvozanat eng muhim omildir.