Thiếu sắt (thiếu máu) khi mang thai: Làm sao khắc phục?

Cảm thấy mệt mỏi khi mang thai là điều bình thường. Nhưng nếu tình trạng mệt mỏi khiến bạn hụt hơi khi leo cầu thang hoặc không muốn rời khỏi giường vào buổi sáng thì sao? Có thể đó không chỉ là “mệt mỏi do mang thai” mà là **thiếu máu** (thiếu sắt). Khoảng 40% phụ nữ mang thai trên toàn thế giới bị thiếu máu do thiếu sắt. Điều này có nghĩa là cơ thể bạn không có đủ tế bào hồng cầu khỏe mạnh. Tin vui là tình trạng này dễ chẩn đoán và có thể được khắc phục hoàn toàn nếu có hướng xử lý phù hợp. Hãy cùng tìm hiểu cách lấy lại năng lượng và cung cấp đủ oxy cho em bé. Vì sao “lượng máu” của chúng ta giảm khi mang thai? Trên thực tế, lượng máu trong cơ thể bạn không giảm khi mang thai mà ngược lại, còn **tăng lên**. Thể tích máu tăng khoảng 50% để nuôi dưỡng em bé. Tuy nhiên, có một điểm đặc biệt: phần chất lỏng của máu (huyết tương) tăng nhanh hơn số lượng hồng cầu. Vì vậy, máu trở nên hơi “loãng”. Đây là tình trạng thiếu máu sinh lý và hoàn toàn bình thường. Nhưng nếu cơ thể không dự trữ đủ **sắt** để tạo thêm hồng cầu, đặc biệt trong tam cá nguyệt thứ 2 và thứ 3, bạn có thể bị thiếu máu thực sự. Em bé lấy lượng sắt cần thiết từ cơ thể mẹ, khiến lượng sắt dự trữ của mẹ bị cạn kiệt. Kẻ thù thầm lặng: Các triệu chứng thiếu máu Đôi khi các triệu chứng nhẹ đến mức nhiều người xem đó là một phần tự nhiên của thai kỳ. Tuy nhiên, hãy chú ý đến những dấu hiệu sau: - **Suy nhược và mệt mỏi cực độ.** - **Chóng mặt:** Đặc biệt khi đột ngột đứng dậy. - **Khó thở:** Ngay cả khi chỉ vận động nhẹ. - **Nhợt nhạt:** Ở da, môi và nền móng. - **Tim đập nhanh:** Thường xuyên cảm thấy tim đập dồn dập (nhịp tim nhanh). - **Lạnh tay chân.** - **Thèm ăn những thứ bất thường (Pica):** Một số người muốn ăn đá, phấn, đất hoặc gạo sống. Nguy cơ đối với em bé và mẹ Thiếu máu nặng không được điều trị có thể dẫn đến một số biến chứng: 1. **Sinh non hoặc trẻ nhẹ cân:** Em bé có thể bị hạn chế tăng trưởng khi không nhận đủ oxy. 2. **Trầm cảm sau sinh:** Người mẹ bị thiếu máu khó hồi phục hơn sau khi sinh và có nguy cơ trầm cảm cao hơn. 3. **Nguy cơ chảy máu:** Cơ thể khó bù lại lượng máu mất trong quá trình sinh. Làm thế nào để tăng lượng sắt? (Các nguyên tắc vàng) Bạn cần duy trì “kỷ luật bổ sung sắt” để phòng ngừa hoặc điều trị thiếu máu. 1. “Thực đơn giàu sắt”: Nên ăn gì? Sắt trong thực phẩm có hai loại: **sắt heme (nguồn gốc động vật)** và **sắt không heme (nguồn gốc thực vật)**. Sắt heme được cơ thể hấp thu dễ dàng hơn. - **Nguồn tốt nhất:** Thịt đỏ (thịt bò), gan (1-2 lần mỗi tháng), thịt gà, cá. - **Nguồn thực vật:** Đậu lăng, đậu gà, rau bina, mơ khô, nho khô, lựu, quả óc chó/hạt phỉ và củ dền. Mẹo: Súp đậu lăng hoặc đậu hầm với thịt, những món ăn được yêu thích trong ẩm thực Azerbaijan, là nguồn cung cấp sắt tuyệt vời! 2. Người bạn của sắt (Vitamin C) Để tăng khả năng hấp thu sắt, hãy kết hợp thực phẩm giàu sắt với Vitamin C. - Ăn **salad cà chua** cùng món thịt. - Vắt **chanh** vào món đậu lăng. - Uống viên sắt cùng nước cam. 3. Kẻ thù của sắt (trà và canxi) Một sai lầm phổ biến là uống “trà pha đậm” ngay sau bữa ăn. - **Tanin:** Các chất trong trà và cà phê làm giảm khả năng hấp thu sắt từ 50-60%. Hãy uống trà **ít nhất 1 giờ sau** bữa ăn. - **Canxi:** Sữa, sữa chua và phô mai cản trở quá trình hấp thu sắt. Cố gắng không kết hợp các món thịt với sản phẩm từ sữa (ngoại trừ ayran). Nếu đang dùng thực phẩm bổ sung canxi, hãy uống vào thời điểm khác với thực phẩm bổ sung sắt. Thực phẩm bổ sung sắt: Khi nào và dùng thế nào? Thông thường, chỉ điều chỉnh chế độ dinh dưỡng là chưa đủ và bác sĩ có thể kê viên sắt (thực phẩm bổ sung). - **Cách dùng:** Để đạt hiệu quả tốt nhất, hãy uống khi bụng đói hoặc 2 giờ sau bữa ăn, cùng nước lọc hoặc nước ép trái cây. - **Tác dụng phụ:** Táo bón, buồn nôn hoặc phân sẫm màu là những hiện tượng bình thường. Nếu bị táo bón, hãy uống nhiều nước và ăn thực phẩm giàu chất xơ như mơ và mận. Thiếu máu không nên trở thành “cơn ác mộng” của thai kỳ. Với xét nghiệm máu kịp thời để kiểm tra Hemoglobin và Ferritin cùng chế độ dinh dưỡng phù hợp, bạn sẽ cảm thấy tràn đầy sức sống hơn và mang đến cho em bé một khởi đầu khỏe mạnh. Nếu cảm thấy suy nhược, đừng bỏ qua và nghĩ rằng “chỉ là do mang thai rồi sẽ hết”. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ. **Bạn muốn theo dõi chế độ dinh dưỡng?** Trong **ứng dụng Anacan**, bạn có thể theo dõi sức khỏe bằng cách ghi lại thực đơn và lượng nước uống hằng ngày.