Жүктілік кезіндегі қаназдық (анемия): Темір тапшылығын қалай жоюға болады?

Жүктілік кезінде шаршауды сезінуіңіз қалыпты. Бірақ шаршау баспалдақпен көтерілгенде ентігіп қалатындай немесе таңертең төсектен тұрғыңыз келмейтіндей дәрежеге жетсе ше? Бәлкім, бұл жай ғана "жүктілік кезіндегі шаршау" емес, **анемия** (қаназдық) болуы мүмкін. Дүниежүзіндегі жүкті әйелдердің шамамен 40%-ы темір тапшылығы анемиясынан зардап шегеді. Бұл ағзаңызда сау эритроциттердің (қызыл қан жасушаларының) жеткіліксіз екенін білдіреді. Жақсы жаңалық — бұл жағдайды оңай анықтауға және дұрыс тәсіл арқылы толық жоюға болады. Қуатыңызды қалпына келтіріп, бөпеңізді оттегімен толық қамтамасыз етудің жолдарын қарастырайық. ## Неліктен жүктілік кезінде "қанымыз азаяды"? Шын мәнінде, жүктілік кезінде ағзаңыздағы қан мөлшері азаймайды, керісінше **көбейеді**. Бөпені қоректендіру үшін қан көлемі шамамен 50% артады. Алайда мұның бір ерекшелігі бар: қанның сұйық бөлігі (плазма) қызыл қан жасушаларына қарағанда жылдамырақ көбейеді. Соның салдарынан қан біршама "сұйылады". Бұл физиологиялық анемия және қалыпты жағдай. Ал егер ағзаңызда қосымша қызыл қан жасушаларын түзуге қажетті **темір** қоры жеткіліксіз болса (әсіресе 2-ші және 3-ші триместрде), нағыз анемия пайда болады. Бөпе өзіне қажетті темірді анасынан алады да, ананың темір қоры азаяды. ## Жасырын жау: анемияның белгілері Кейде белгілердің жеңіл болғаны сонша, әйелдер оларды жүктіліктің табиғи көрінісі деп қабылдайды. Дегенмен мына белгілерге назар аударыңыз: - **Шамадан тыс әлсіздік пен шаршау.** - **Бас айналу:** Әсіресе орныңыздан кенет тұрған кезде. - **Ентігу:** Тіпті аз қимылдасаңыз да. - **Бозару:** Теріде, ерінде және тырнақ түбінде. - **Жүректің қағуы:** Жүректің жиі соғуы (тахикардия). - **Қол мен аяқтың тоңуы.** - **Ерекше тәбет (пика):** Кейбір әйелдерде мұз, бор, топырақ немесе шикі күріш жегісі келеді. ## Бөпе мен анаға төнетін қауіптер Емделмеген ауыр анемия кейбір асқынуларға әкелуі мүмкін: 1. **Мерзімінен бұрын босану немесе нәресте салмағының төмен болуы:** Бөпеге оттегі жеткіліксіз болса, оның дамуы тежелуі мүмкін. 2. **Босанғаннан кейінгі депрессия:** Анемиясы бар аналардың босанғаннан кейін қалпына келуі қиындап, депрессия қаупі артады. 3. **Қан кету қаупі:** Босану кезінде жоғалған қанның орнын толтыру қиындайды. ## Темір деңгейін қалай көтеруге болады? (Алтын ережелер) Анемияның алдын алу немесе оны емдеу үшін "темір тәртібін" сақтау қажет. ### 1. "Темірге бай дастарқан": Не жеу керек? Тағамдағы темір екі түрге бөлінеді: **гемдік (жануар текті)** және **гемдік емес (өсімдік текті)**. Гемдік темірді ағза оңайырақ сіңіреді. - **Ең жақсы көздері:** Қызыл ет (сиыр еті), бауыр (айына 1-2 рет), тауық еті, балық. - **Өсімдік көздері:** Жасымық, ноқат, саумалдық, өрік (кептірілген өрік), мейіз, анар, жаңғақтар, қызылша. > Кеңес: Әзербайжан асханасындағы сүйікті тағамдардың бірі — жасымық сорпасы немесе ет қосылған үрме бұршақ темірдің тамаша көзі! > ### 2. Темірдің достары (C дәрумені) Темірдің сіңуін арттыру үшін оны міндетті түрде C дәруменімен бірге тұтыныңыз. - Ет тағамының қасына **қызанақ салатын** жеңіз. - Жасымыққа **лимон** сығыңыз. - Темір таблеткасын апельсин шырынымен ішіңіз. ### 3. Темірдің жаулары (шай және кальций) Біздің ең үлкен қателігіміз — тамақтан кейін бірден "қою шай" ішу. - **Таниндер:** Шай мен кофенің құрамындағы бұл заттар темірдің сіңуін 50-60% төмендетеді. Шайды тамақтанғаннан кейін **кемінде 1 сағат өткен соң** ішіңіз. - **Кальций:** Сүт, айран, ірімшік темірдің сіңуіне кедергі келтіреді. Ет тағамдарын сүт өнімдерімен (айраннан басқа) араластырмауға тырысыңыз. Егер кальций препаратын қабылдап жүрсеңіз, оны темір препаратынан бөлек уақытта ішіңіз. ## Темір препараттары: Қашан және қалай қабылдау керек? Көбіне дұрыс тамақтанудың өзі жеткіліксіз болады, сондықтан дәрігеріңіз Сізге темір таблеткаларын (қоспаларын) тағайындайды. - **Қалай қабылдау керек:** Жақсы нәтиже алу үшін ашқарынға немесе тамақтанғаннан кейін 2 сағат өткен соң сумен не жеміс шырынымен қабылдаңыз. - **Жанама әсерлері:** Іш қату, жүрек айну немесе нәжістің қарайып кетуі қалыпты. Іш қатса, суды мол ішіп, талшыққа бай тағамдарды (өрік, қара өрік) жеңіз. Анемия жүктіліктің "қорқынышына" айналмауы керек. Уақтылы жасалған қан талдауы (гемоглобин мен ферритинді тексеру) және дұрыс тамақтану арқылы Сіз өзіңізді сергек сезініп қана қоймай, бөпеңіздің өміріне дені сау бастама жасайсыз. Егер әлсіздік сезінсеңіз, оны "жүктілік қой, өтіп кетеді" деп елемеңіз. Міндетті түрде дәрігеріңізбен кеңесіңіз. **Тамақтануыңызды қадағалағыңыз келе ме?Anacan қолданбасында** күнделікті мәзіріңіз бен ішкен су мөлшерін белгілеп, денсаулығыңызды бақылай аласыз.