Фолий қышқылы не үшін беріледі және қашанға дейін қабылданады?

Негізгі сұрақтың жауабы: Фолий қышқылы не үшін және қашанға дейін қажет?

Жүктілікке дайындықта және ерте апталарда бұл тақырып ерекше маңызды. Фолий қышқылы, В9 дәруменінің синтетикалық түрі болып табылады және жүктіліктің алғашқы апталарында нәрестеңіздің миы мен омыртқа жотасының дұрыс дамуы үшін шешуші рөл атқарады. Оның негізгі мақсаты, spina bifida деп аталатын омыртқа жарығын қоса алғанда, жүйке түтігі ақаулары (ЖТА) қаупін айтарлықтай азайту болып табылады.

Негізгі ереже: Егер сіз жүкті болуды жоспарлап жүрсеңіз немесе жүкті екеніңізді жаңа білсеңіз, дереу күнделікті 400 микрограмм (мкг) фолий қышқылын қабылдауды бастаңыз. Бұл қабылдауды жүктіліктің кем дегенде алғашқы 12 аптасы бойы жалғастыру ұсынылады.

Егер сіз жүкті екеніңізді білгенге дейін фолий қышқылын қабылдамаған болсаңыз, өзіңізді кінәламаңыз; бұл туралы алғашқы қабылдауда медициналық тобыңызға айтыңыз. Бұл өте жиі кездесетін жағдай. Ең бастысы, білгеннен кейін дереу қабылдауды бастау. Әрбір жүктілік әртүрлі болады және кейбір әйелдерге әртүрлі доза қажет болуы мүмкін. Сондықтан, бірінші мүмкіндікте дәрігеріңізбен немесе гинекологыңызбен кеңесіп, сізге ең қолайлы жоспарды анықтау маңызды.

Фолий қышқылы және фолат: Айырмашылығы неде?

Жиі бір-бірінің орнына қолданылса да, фолий қышқылы мен фолат бірдей емес. Олардың арасындағы айырмашылықты білу, неліктен қосымша препараттар ұсынылатынын түсінуге көмектеседі.

• Фолат: В9 дәруменінің табиғи түрі. Жасыл жапырақты көкөністер (шпинат, салат), бұршақ тұқымдастар, цитрус жемістері сияқты көптеген тағамдарда табиғи түрде болады. Біздің денеміз тағамнан алған фолатты пайдалану үшін оны белсенді түрге айналдыруы керек.
• Фолий қышқылы: В9 дәруменінің адам жасаған, яғни синтетикалық түрі. Дәрумен қоспаларында және байытылған тағамдарда (кейбір ұн және таңғы ас жармалары сияқты) қолданылады. Фолий қышқылы дененің оңай сіңіріледі және оның жүйке түтігі ақауларының алдын алудағы тиімділігі ғылыми зерттеулермен дәлелденген.

Дәл осы себепті, тек фолатқа бай тағамдармен шектелу ұсынылмайды. Жүктілік кезеңінде қажетті мөлшерді қамтамасыз ету үшін фолий қышқылы қоспасын қабылдау ең сенімді жол болып табылады.

Қашан бастау керек және қанша уақыт жалғастыру керек?

Фолий қышқылын қабылдау уақыты оның тиімділігі үшін маңызды. Нәрестенің жүйке түтігі жүктіліктің өте ерте кезеңінде, көбінесе әйел әлі жүкті екенін білмей тұрып қалыптасады.

Идеалды бастау уақыты: Жүкті болуға тырыспас бұрын идеалды 3 ай бұрын күнделікті фолий қышқылын қабылдауды бастау ең идеалды нұсқа. Бұл жүктіліктің ерте кезеңіне дайындық үшін ұсынылатын тәсіл.

Жүктілікте қабылдау ұзақтығы: Жүктілік расталған сәттен бастап, қабылдауды кем дегенде алғашқы 12 аптаның соңына дейін жалғастыру міндетті. Жүйке түтігі ертерек апталарда қалыптасады; ұсынылған қосымша мерзім оның тек 12-ші аптада жабылғанын білдірмейді.

Егер сіз жүктілікке дайындық кезеңінде қабылдауды бастамаған болсаңыз, алаңдамаңыз. Жүкті екеніңізді білгеннен кейін дереу бастаңыз. Қазір қабылдау жоспарын нақтылау пайдалы, бірақ кейінірек бастау барлық алдыңғы қауіптерді жоятынына кепілдік бермейді.

Стандартты доза және бірліктерді нақтылау

Дәріханаларда және дәрумен қораптарының үстінде әртүрлі сандар мен бірліктерді көру сізді шатастыруы мүмкін. Бұл мәселеге анықтық енгізейік. Жүктілікті жоспарлап жүрген немесе жүкті әйелдердің көпшілігі үшін ұсынылатын стандартты күнделікті доза 400 микрограмм (мкг).

Кейде қаптамада әртүрлі бірліктер көрсетілуі мүмкін. Төмендегі кесте бұл бірліктерді түсінуге көмектеседі:

Дәрумен таңдағанда этикеткаға мұқият қараңыз және 400 мкг (немесе 0.4 мг) фолий қышқылы бар екеніне көз жеткізіңіз. Егер қандай да бір күмәніңіз болса, фармацевттен немесе дәрігеріңізден сұраудан тартынбаңыз.

Жоғары доза (5 мг) фолий қышқылы кімге қажет болуы мүмкін?

Кейбір жағдайларда, дәрігеріңіз жүйке түтігі ақауы қаупінің жоғары екенін анықтап, стандартты 400 мкг орнына жоғарырақ – 5 миллиграмм (мг) – дозада фолий қышқылын тағайындауы мүмкін. Бұл тек дәрігердің шешімімен болуы керек және өз бетінше жоғары доза қабылдауға болмайды.

Жоғары дозаны талап ететін жағдайлар әдетте келесідей:

• Сізде немесе нәрестенің әкесінде жүйке түтігі ақауы (мысалы, spina bifida) болса.
• Сізде немесе нәрестенің әкесінің жақын туыстарында жүйке түтігі ақауы бар біреу болса.
• Алдыңғы жүктілігіңіз жүйке түтігі ақауымен аяқталса.
• Сізде 1-ші немесе 2-ші типті қант диабеті болса.
• Орақ тәрізді жасушалы анемия немесе талассемия сияқты қан ауруыңыз болса.
• Эпилепсия (құрысу) немесе АИТВ (ВИЧ) қарсы белгілі бір дәрілерді қабылдасаңыз.

Ұлыбританияның NICE (National Institute for Health and Care Excellence) нұсқауларына сәйкес, тек дене салмағы индексінің (ДСИ) жоғары болуы жоғары доза үшін себеп емес, бірақ жергілікті хаттамалар әртүрлі болуы мүмкін. Әрқашан сіздің емдеуші дәрігеріңіздің тағайындауына сүйену маңызды.

Егер сіз бариатриялық операция жасаған болсаңыз, фолий қышқылы және басқа микроэлементтер үшін жеке маман жоспарын сұраңыз. Жоғары ДСИ немесе преэклампсия қаупі NICE бойынша жоғары фолий қышқылы дозасына көрсеткіш емес; басқа қауіптер мен жергілікті хаттама ескеріледі.

Тағам көздері және дұрыс пренатальды дәруменді таңдау

Фолатқа бай тағамдар салауатты жүктілік диетасының маңызды бөлігі болып табылады. Шпинат, брокколи, жасымық, бұршақ, апельсин сияқты тағамдар фолат көзі болып табылады. Алайда, жүктілік кезеңінде талап етілетін мөлшерді тек тағаммен қамтамасыз ету қиын болуы мүмкін. Тағамдардағы фолат пісіру кезінде оңай ыдырайды.

Сондықтан қосымша препараттарды қабылдау маңызды. Пренатальды дәрумен немесе жеке фолий қышқылын таңдағанда келесі мәселелерге назар аударыңыз:

1. Дозаны тексеріңіз: Қораптың үстінде 400 мкг (немесе 0.4 мг) фолий қышқылы бар екеніне көз жеткізіңіз.
2. Құрамына қараңыз: Жүктілікке арналған мультивитаминдер әдетте қауіпсіз. Алайда, әдеттегі мультивитаминдерді қолдансаңыз, құрамында А дәрумені (ретинол) болмауына назар аударыңыз. Жүктілік кезінде А дәруменін шамадан тыс қабылдау нәресте үшін зиянды болуы мүмкін.
3. Балық майынан аулақ болыңыз: Құрамында ретинол бар треска балығының бауыр майы сияқты қоспаларды жүктілік кезеңінде қабылдауға болмайды.

Дәрігеріңіз немесе фармацевтіңіз сізге ең қолайлы және сенімді препаратты таңдауға көмектесе алады.

Таблетканы ұмытып кеткенде немесе жүрек айнығанда не істеу керек?

Күнделікті режимде бір таблетканы ұмыту кез келген адамның басына келуі мүмкін. Ең бастысы, дүрбелеңге түспеу.

Егер бір доза ұмытылса: Есіңізге түскен бойда сол дозаны қабылдаңыз. Бірақ келесі дозаның уақыты өте жақын болса, ұмытылған дозаны өткізіп жіберіңіз және кестеңізге сәйкес жалғастырыңыз. Ешқашан ұмытылған дозаны өтеу үшін екі есе доза қабылдамаңыз.

Жүрек айнуы және құсу: Кейбір әйелдер, әсіресе жүктіліктің алғашқы айларында жүрек айнуынан зардап шегеді. Егер таблетканы қабылдағаннан кейін көп ұзамай құссаңыз, дереу екінші таблетканы ішуге асықпаңыз. Дәрінің қаншасы сіңірілгенін білу мүмкін емес. Егер бұл жағдай жиі қайталанса, дәрігеріңізбен кеңесіңіз. Ол сізге таблетканы күннің басқа уақытында немесе тағаммен бірге қабылдауды ұсынуы мүмкін.

Алғашқы 12 аптадан кейін фолий қышқылы қажет пе?

Фолий қышқылының жүйке түтігі ақауларының алдын алу үшін ең маңызды кезеңі алғашқы 12 апта. Бұл мерзім аяқталғаннан кейін дәрігеріңіз басқа медициналық көрсеткіш болмаса, жеке жоғары дозалы фолий қышқылын тағайындауды тоқтатуы мүмкін.

Алайда, бұл фолий қышқылының мүлдем қажетсіз екенін білдірмейді. Ол қан жасушаларының түзілуінде де рөл атқарады. Көптеген жүктілікке арналған мультивитамин кешендері бүкіл жүктілік бойы қабылдауға арналған және олардың құрамында 400 мкг фолий қышқылы болады. Дәрігеріңіз сізде анемия (қан аздық) қаупін немесе басқа себепті көрсе, фолий қышқылын қабылдауды ұзағырақ жалғастыруды ұсынуы мүмкін.

Әрқашанғыдай, 12 аптадан кейін дәрумен қабылдау жоспарыңызды дәрігеріңізбен талқылаңыз. Оның ұсынысынсыз ешқандай тағайындалған дәріні немесе дәруменді тоқтатпаңыз.

Күнделікті қабылдауды ұмытпау үшін практикалық кеңестер

Жүктілік кезеңінде ойланатын нәрсе көп. Күнделікті бір таблетканы есте сақтау кейде қиынға соғуы мүмкін. Бұл қарапайым әдеттер сізге көмектесе алады:

• Күнделікті режиммен байланыстырыңыз: Таблетканы күн сайын бір уақытта, мысалы, таңғы астан кейін немесе тістеріңізді тазаламас бұрын қабылдаңыз.
• Көрінетін жерде сақтаңыз: Дәрумен қорабын ас үйде немесе жиі болатын жерде, бірақ балалардың қолы жетпейтіндей етіп сақтаңыз.
• Еске салғыш орнатыңыз: Телефоныңызда күнделікті еске салғыш орнату ең тиімді әдістердің бірі.
• Күнтізбеде белгілеңіз: Күн сайын қабылдағаннан кейін күнтізбеде белгі қойыңыз.

Ұмытпаңыз, бұл кішкентай әдет нәрестеңіздің денсаулығы үшін жасаған үлкен қадам. Қандай да бір сұрақтарыңыз немесе алаңдаушылықтарыңыз туындаса, дәрігеріңізбен немесе фармацевтпен сөйлесуден тартынбаңыз.

Дәрігерлік тексерулердің күндерін және басқа маңызды жазбаларыңызды оңай бақылау үшін Anacan Күнтізбесін пайдалана аласыз.