Foliy kislotasi nima uchun beriladi va qachongacha qabul qilinadi?

Asosiy savolga javob: Foliy kislotasi nima uchun va qachongacha kerak?

Homiladorlikka tayyorgarlikda va dastlabki haftalarda bu mavzu alohida ahamiyatga ega. Foliy kislotasi, B9 vitaminining sintetik shakli boʻlib, homiladorlikning dastlabki haftalarida chaqalogʻingizning miyasi va umurtqa pogʻonasining toʻgʻri rivojlanishi uchun muhim rol oʻynaydi. Uning asosiy maqsadi, spina bifida deb nomlanuvchi umurtqa churrasi hamda nerv naychasi nuqsonlari (NNN) xavfini sezilarli darajada kamaytirishdir.

Asosiy qoida: Agar homilador boʻlishni rejalashtirayotgan boʻlsangiz yoki homilador ekanligingizni yangi bilgan boʻlsangiz, darhol har kuni 400 mikrogram (mkg) foliy kislotasi qabul qilishni boshlang. Bu qabulni homiladorlikning kamida dastlabki 12 haftasi davomida davom ettirish tavsiya etiladi.

Agar homilador ekanligingizni bilguningizcha foliy kislotasi qabul qilmagan boʻlsangiz, oʻzingizni ayblamang; buni birinchi qabulda tibbiy jamoangizga ayting. Bu juda keng tarqalgan holat. Asosiysi, bilishingiz bilan darhol qabul qilishni boshlash. Har bir homiladorlik har xil boʻladi va baʼzi ayollarga boshqa doza kerak boʻlishi mumkin. Shu sababli, birinchi imkoniyatda shifokoringiz yoki ginekologingiz bilan maslahatlashib, siz uchun eng mos rejani aniqlash muhimdir.

Foliy kislotasi va folat: Farqi nimada?

Koʻpincha bir-birining oʻrniga ishlatilsa-da, foliy kislotasi va folat bir xil emas. Ular orasidagi farqni bilish, nima uchun aynan qoʻshimcha preparatlar tavsiya etilishini tushunishga yordam beradi.

• Folat: B9 vitaminining tabiiy shaklidir. Yashil bargli sabzavotlar (ispanchoq, salat), dukkaklilar, sitrus mevalari kabi koʻplab oziq-ovqatlarda tabiiy ravishda mavjud. Tananing oziq-ovqatdan olgan folatni ishlatish uchun uni faol shaklga aylantirishi kerak.
• Foliy kislotasi: B9 vitaminining inson tomonidan tayyorlangan, yaʼni sintetik shaklidir. Vitamin qoʻshimchalarida va boyitilgan oziq-ovqatlarda (baʼzi un va nonushta donlari kabi) ishlatiladi. Foliy kislotasi tana tomonidan osonroq oʻzlashtiriladi va uning nerv naychasi nuqsonlarining oldini olishdagi samaradorligi ilmiy tadqiqotlar bilan isbotlangan.

Aynan shu sababdan, faqat folatga boy oziq-ovqatlar bilan cheklanish tavsiya etilmaydi. Homiladorlik davrida zarur miqdorni taʼminlash uchun foliy kislotasi qoʻshimchasini qabul qilish eng ishonchli yoʻldir.

Qachon boshlash va qanchagacha davom ettirish kerak?

Foliy kislotasini qabul qilish vaqti uning samaradorligi uchun muhim ahamiyatga ega. Chaqaloqning nerv naychasi homiladorlikning juda dastlabki davrida, koʻpincha ayol homilador ekanligini bilmasdan shakllanadi.

Ideal boshlanish vaqti: Homilador boʻlishga urinishdan idealda 3 oy oldin har kuni foliy kislotasi qabul qilishni boshlash eng ideal variantdir. Bu homiladorlikning dastlabki davriga tayyorgarlik uchun tavsiya etilgan yondashuvdir.

Homiladorlikda qabul qilish muddati: Homiladorlik tasdiqlangan paytdan boshlab, qabulni kamida dastlabki 12 haftaning oxirigacha davom ettirish shart. Nerv naychasi dastlabki haftalarda shakllanadi; tavsiya etilgan qoʻshimcha muddati bu faqat 12-haftada yopilganini anglatmaydi.

Agar homiladorlikka tayyorgarlik davrida qabul qilishni boshlamagan boʻlsangiz, xavotir olmang. Homilador ekanligingizni bilishingiz bilan darhol boshlang. Hozir qabul rejasini aniqlashtirish foydalidir, ammo keyinroq boshlash barcha avvalgi xavflarni bartaraf etishga kafolat bermaydi.

Standart doza va birliklarni aniqlashtirish

Dorixonalarda va vitamin qutilarining ustida turli raqamlar va birliklarni koʻrish sizni chalkashtirishi mumkin. Keling, bu masalaga oydinlik kiritaylik. Homiladorlikni rejalashtirayotgan yoki homilador boʻlgan aksariyat ayollar uchun tavsiya etilgan standart kunlik doza 400 mikrogramdir (mkg).

Baʼzan qadoqlashda turli birliklar koʻrsatilishi mumkin. Quyidagi jadval bu birliklarni tushunishga yordam beradi:

Vitamin tanlayotganda etiketga diqqat bilan qarang va 400 mkg (yoki 0.4 mg) foliy kislotasi mavjudligiga ishonch hosil qiling. Agar biron bir shubhangiz boʻlsa, farmatsevt yoki shifokoringizdan soʻrashdan tortinmang.

Yuqori doza (5 mg) foliy kislotasi kimga kerak boʻlishi mumkin?

Baʼzi hollarda, shifokoringiz nerv naychasi nuqsoni xavfi yuqori ekanligini aniqlashi va standart 400 mkg oʻrniga yuqori – 5 milligram (mg) – dozada foliy kislotasi tayinlashi mumkin. Bu faqat shifokorning qarori bilan boʻlishi kerak va oʻzboshimchalik bilan yuqori doza qabul qilish mumkin emas.

Yuqori doza talab qiladigan holatlar odatda quyidagilardir:

• Sizda yoki chaqaloqning otasida nerv naychasi nuqsoni (masalan, spina bifida) boʻlsa.
• Sizda yoki chaqaloqning otasining yaqin qarindoshlarida nerv naychasi nuqsoni boʻlgan kishi boʻlsa.
• Avvalgi homiladorligingiz nerv naychasi nuqsoni bilan yakunlangan boʻlsa.
• Sizda 1-chi yoki 2-chi turdagi qandli diabet boʻlsa.
• Oʻroqsimon hujayrali anemiya yoki talassemiya kabi qon kasalligingiz boʻlsa.
• Epilepsiya (tutqanoq) yoki OIV (VICh) ga qarshi muayyan dorilarni qabul qilayotgan boʻlsangiz.

Buyuk Britaniyaning NICE (National Institute for Health and Care Excellence) koʻrsatmalariga koʻra, faqat tana vazni indeksining (TVI) yuqori boʻlishi yuqori doza uchun sabab emas, lekin mahalliy protokollar farqlanishi mumkin. Har doim sizning davolovchi shifokoringizning tayinloviga rioya qilishingiz muhimdir.

Bariatrik operatsiya oʻtkazgan boʻlsangiz, foliy kislotasi va boshqa mikroelementlar uchun individual mutaxassis rejasini soʻrang. Yuqori TVI yoki preeklampsiya xavfi NICE boʻyicha yuqori foliy kislotasi dozasiga koʻrsatma emas; boshqa xavflar va mahalliy protokol hisobga olinadi.

Oziq-ovqat manbalari va toʻgʻri prenatal vitamin tanlash

Folatga boy oziq-ovqatlar sogʻlom homiladorlik parhezining muhim qismidir. Ispanchoq, brokkoli, yasmiq, noʻxat, apelsin kabi oziq-ovqatlar folat manbaidir. Biroq, homiladorlik davrida talab qilinadigan miqdorni faqat oziq-ovqat bilan taʼminlash qiyin boʻlishi mumkin. Oziq-ovqatlardagi folat pishirish paytida ham osonlikcha parchalanib ketishi mumkin.

Shu sababli qoʻshimcha preparatlarni qabul qilish muhimdir. Prenatal vitamin yoki alohida foliy kislotasi tanlayotganda quyidagi jihatlarga eʼtibor bering:

1. Dozani tekshiring: Qutining ustida 400 mkg (yoki 0.4 mg) foliy kislotasi borligiga ishonch hosil qiling.
2. Tarkibiga qarang: Homiladorlik uchun moʻljallangan multivitaminlar odatda xavfsizdir. Ammo oddiy multivitaminlardan foydalanayotgan boʻlsangiz, tarkibida A vitamini (retinol) yoʻqligiga eʼtibor bering. Homiladorlikda haddan tashqari A vitamini qabul qilish chaqaloq uchun zararli boʻlishi mumkin.
3. Baliq yogʻidan saqlaning: Tarkibida retinol boʻlgan treska baligʻining jigar yogʻi kabi qoʻshimchalarni homiladorlik davrida qabul qilish mumkin emas.

Shifokoringiz yoki farmatsevt sizga eng mos va ishonchli preparatni tanlashda yordam bera oladi.

Tabletkasini unutganda yoki koʻngil ayniganda nima qilish kerak?

Kunlik rejimda bir tabletkani unutish har kimning boshiga tushishi mumkin. Asosiysi, vahimaga tushmaslik.

Agar bir doza yoddan chiqqan boʻlsa: Yodingizga tushishi bilan oʻsha dozani qabul qiling. Lekin navbatdagi dozaning vaqti juda yaqin boʻlsa, unutilgan dozani oʻtkazib yuboring va jadvalingizga muvofiq davom eting. Hech qachon unutilgan dozani qoplash uchun ikki barobar doza qabul qilmang.

Koʻngil aynishi va qusish: Baʼzi ayollar, ayniqsa homiladorlikning dastlabki oylarida koʻngil aynishidan aziyat chekadi. Agar tabletkani qabul qilgandan qisqa vaqt oʻtgach qusgan boʻlsangiz, darhol ikkinchi tabletkani ichishga shoshilmang. Dorining qanchasi oʻzlashtirilganini bilish mumkin emas. Agar bu hol tez-tez sodir boʻlsa, shifokoringiz bilan maslahatlashing. U sizga tabletkani kunning boshqa vaqtida yoki ovqat bilan birga qabul qilishni tavsiya qilishi mumkin.

Dastlabki 12 haftadan keyin foliy kislotasiga ehtiyoj bormi?

Foliy kislotasining nerv naychasi nuqsonlarining oldini olish uchun eng muhim davri dastlabki 12 hafta. Bu muddat tugagandan soʻng, shifokoringiz boshqa tibbiy koʻrsatma boʻlmasa, alohida yuqori dozali foliy kislotasi tayinlovini toʻxtatishi mumkin.

Lekin bu foliy kislotasi butunlay keraksiz degani emas. U qon hujayralarining hosil boʻlishida ham rol oʻynaydi. Koʻpgina homiladorlik uchun moʻljallangan multivitamin komplekslari butun homiladorlik davrida qabul qilish uchun tayyorlanadi va ularning tarkibida 400 mkg foliy kislotasi boʻladi. Shifokoringiz sizda anemiya (qon kamligi) xavfi yoki boshqa bir sabab koʻrsa, foliy kislotasi qabulini uzoqroq muddat davom ettirishni maslahat berishi mumkin.

Har doim boʻlgani kabi, 12 haftadan keyin vitamin qabul qilish rejangizni shifokoringiz bilan muhokama qiling. Uning tavsiyasisiz hech qanday tayinlangan dori yoki vitaminni toʻxtatmang.

Kunlik qabulni unutmaslik uchun amaliy maslahatlar

Homiladorlik davrida shundoq ham oʻylash kerak boʻlgan koʻp narsa bor. Kunlik bir tabletkani yodda saqlash baʼzan qiyinlashishi mumkin. Bu oddiy odatlar sizga yordam berishi mumkin:

• Kunlik tartib bilan bogʻlang: Tabletkani har kuni bir vaqtda, masalan, nonushtadan keyin yoki tishlaringizni yuvishdan oldin qabul qiling.
• Koʻrinadigan joyda saqlang: Vitamin qutisini oshxonada yoki tez-tez boʻladigan joyda, lekin bolalar qoʻli yetmaydigan joyda saqlang.
• Eslatma oʻrnating: Telefoningizda kunlik eslatma oʻrnatish eng samarali usullardan biridir.
• Taqvimda belgilang: Har kuni qabul qilgandan soʻng taqvimda belgi qoʻying.

Unutmang, bu kichik odat chaqalogʻingizning salomatligi uchun qoʻygan katta qadamdir. Har qanday savolingiz yoki xavotiringiz paydo boʻlsa, shifokoringiz yoki farmatsevt bilan gaplashishdan tortinmang.

Shifokor koʻriklaringizning sanalarini va boshqa muhim qaydlaringizni osonlikcha kuzatish uchun Anacan Taqvimdan foydalanishingiz mumkin.