Homiladorlikda taqiqlangan 10 ta oziq-ovqat: sushi, xom go‘sht va boshqa xavflar

Homiladorlik — ayollar o‘z ovqatlanish odatlarini eng ko‘p qayta ko‘rib chiqadigan davr. Bir tomondan, "ko‘nglim tusayapti, demak, bu chaqaloqqa kerak" degan fikr, ikkinchi tomondan esa "buni yesam, chaqalog‘imga zarar qilmaydimi?" degan xavotir orasida qolasiz. Ayniqsa, Ozarbayjon oshxonasining xilma-xilligi va tabiiy qishloq mahsulotlariga bo‘lgan mehrimiz ba’zan yashirin xavflarga sabab bo‘lishi mumkin.

Afsuski, ayrim sevimli oziq-ovqatlarimizni homiladorlik davrida menyudan chiqarish kerak. Sababi oddiy: homiladorlikda immun tizimingiz biroz zaiflashadi va odatda sizga ta’sir qilmaydigan bakteriyalar (listeriya, salmonella) endi chaqalog‘ingiz uchun jiddiy xavf tug‘dirishi mumkin.

Keling, 9 oy davomida chetlab o‘tishingiz kerak bo‘lgan 10 ta oziq-ovqat bilan tanishib, ular nima uchun "qizil ro‘yxat"ga kiritilganini bilib olaylik.

1. Xom baliq va sushi (Sushi sevuvchilardan uzr so‘raymiz!)

Siz yapon oshxonasini juda yaxshi ko‘rishingiz mumkin, ammo homiladorlikda xom baliqdan tayyorlangan rollardan voz kechish shart.

• Xavf: Xom baliqda parazitlar va zararli bakteriyalar bo‘lishi mumkin.

• Muqobil variant: To‘liq pishirilgan (masalan, "tempura" yoki pishirilgan losos bilan) yoxud sabzavotli (avokado, bodring) sushi iste’mol qilishingiz mumkin.

2. Xom yoki chala pishgan go‘sht ("Qonli" steyk)

Kabob yoki steyk yeyayotganda go‘shtning ichi pushti bo‘lib qolmaganiga e’tibor bering.

• Xavf: Toksoplazmoz infeksiyasi xavfi. Bu parazit kattalar uchun unchalik xavfli bo‘lmasa-da, homilaning ko‘zlari va miyasiga jiddiy zarar yetkazishi mumkin.

• Qoida: Go‘sht to‘liq pishishi, uning pushti yoki qonli qismi qolmasligi kerak.

3. Xom tuxum (Qishloq tuxumi ham!)

Nonushtaga sarig‘i suyuq tuxum yoki uyda tayyorlangan mayonez mazali bo‘lishi mumkin, ammo ular xavfli.

• Xavf: Salmonella bakteriyasi. U kuchli qusish, ich ketishi va isitmaga sabab bo‘lib, bu organizmning suvsizlanishi va bachadon qisqarishlariga olib kelishi mumkin.

• Qoida: Tuxumning oqi ham, sarig‘i ham to‘liq qotguncha pishirilishi kerak. "Gogol-mogol" yoki xom xamirni tatib ko‘rish qat’iyan taqiqlanadi.

4. Simob miqdori yuqori bo‘lgan baliqlar

Baliq Omega-3 manbai, ammo "barcha baliqlar foydali" deb bo‘lmaydi. Ayrim yirik baliqlar organizmida okeandagi simob to‘planadi.

• Xavf: Simob (mercury) homilaning rivojlanayotgan asab tizimi va miyasiga zarar yetkazishi mumkin.

• Taqiqlanadi: Akula, qilichbaliq, qirol skumbriyasi.

• Xavfsiz: Losos (syomga), forel, kilka, sardina (haftasiga 2 porsiya).

5. Pasterizatsiya qilinmagan sut va yumshoq pishloqlar

"Qishloq suti tabiiy va foydali" degan gap homiladorlikda, agar sut qaynatilmagan bo‘lsa, o‘z kuchini yo‘qotadi.

• Xavf: Listeriya bakteriyasi. Bu bakteriya platsentadan o‘tib, homila tushishi yoki muddatidan oldin tug‘ruqqa sabab bo‘lishi mumkin.

• Nimalardan saqlanish kerak: Qaynatilmagan qishloq suti va pasterizatsiya qilinmagan sutdan tayyorlangan yumshoq pishloqlar (Bri, Kamamber, Gorgonzola — mog‘orli pishloqlar).

• Xavfsiz: Qaynatilgan sut, do‘konda sotiladigan pasterizatsiya qilingan pishloqlar (oq pishloq, chedder, golland pishlog‘i).

6. Yuvilmagan meva va sabzavotlar

Hatto eng foydali olma ham yuvilmasa, xavf manbaiga aylanadi.

• Xavf: Tuproq orqali yuqadigan toksoplazmoz paraziti.

• Qoida: Meva va sabzavotlarni oqar suv ostida yaxshilab yuving. Restoranlarda salat buyurtma qilganda uning tozaligiga ishonch hosil qiling (yoki pishirilgan sabzavotlarni tanlang).

7. Jigar

Jigar temir manbai bo‘lsa-da, homiladorlikda ehtiyotkor bo‘lish kerak.

• Xavf: Juda ko‘p miqdorda A vitamini (Retinol) saqlaydi. A vitaminining ortiqcha miqdori homila rivojlanishidagi nuqsonlarga sabab bo‘lishi mumkin.

• Tavsiya: Oyiga 1-2 martadan ko‘p yemang.

8. Qayta ishlangan go‘sht mahsulotlari (sosiska, kolbasa)

Nonushtaga sosiska yeyishni yoqtirsangiz, ehtiyot bo‘ling.

• Xavf: Listeriya xavfi. Bu mahsulotlar pishirilgan holda sotilsa ham, qadoqlash vaqtida ularga bakteriya tushishi mumkin.

• Qoida: Sosiska va kolbasani albatta "bug‘i chiqquncha" yaxshilab qovuring yoki pishiring. Sovuq holda yemang.

9. Alkogol

Bu eng qat’iy taqiqdir. "Bir qadah sharobdan hech narsa bo‘lmaydi" degan fikr noto‘g‘ri.

• Xavf: Alkogol bevosita chaqaloq qoniga o‘tadi va Fetal alkogol sindromiga (jismoniy va aqliy nuqsonlar) sabab bo‘lishi mumkin. Homiladorlikda alkogolning xavfsiz miqdori YO‘Q.

10. Kofeinni haddan tashqari ko‘p iste’mol qilish

Kofedan butunlay voz kechishingiz shart emas, ammo uning miqdorini kamaytirishingiz kerak.

• Chegara: Kuniga 200 mg (taxminan 1-2 finjon).

• Xavf: Ko‘p miqdordagi kofein homila tushishi xavfini oshiradi va chaqaloqning tug‘ilish vaznini kamaytirishi mumkin. Choy, shokolad va kola tarkibida ham kofein borligini unutmang.

Bu ro‘yxat sizni qo‘rqitmasin. Aslida iste’mol qilishingiz mumkin bo‘lgan mazali va foydali oziq-ovqatlar taqiqlanganlaridan bir necha barobar ko‘p. Asosiy tamoyil — tozalik va yaxshilab pishirish. Oziq-ovqat yaxshilab yuvilgani va to‘liq pishganiga ishonchingiz komil bo‘lsa, xavf minimal bo‘ladi.

Biror oziq-ovqat haqida shubhangiz bo‘lsa, Anacan ilovasidagi "Xavfsizlik bazasi"ga (Safety Lookup) kiring. U yerda yuzlab oziq-ovqatlarning holatini (Yashil/Sariq/Qizil) darhol tekshirishingiz mumkin.

Sog‘lom ovqatlaning, sog‘lom chaqaloqni voyaga yetkazing!