Mükəmməl ana yoxdur, xoşbəxt ana var: Analıq səyahətində özünüzə şəfqət göstərməyin yolları

Körpənizi ilk dəfə qucağınıza aldığınız an hiss etdiyiniz o böyük sevgi dalğası ilə yanaşı, daxilinizdə səssiz bir təzyiq də formalaşmağa başlayır: "Mən hər şeyin ən yaxşısını etməliyəm". Cəmiyyətin gözləntiləri, kitablardakı qəti qaydalar və sosial medianın yaratdığı reallıqdan uzaq illüziyalar bir çox anaları psixoloji olaraq yorur.

Bəzən yuxusuzluqdan ağlamaq istədiyiniz, körpəniz yatarkən dincəlmək əvəzinə ev işlərinə qaçdığınız və ya əsəbiləşdiyiniz üçün özünüzü pis hiss etdiyiniz anlar olur. Psixologiyada buna "ana günahkarlığı" (mom guilt) deyilir. Lakin unutmayın: körpənizin mükəmməl, heç vaxt yorulmayan, robot kimi bir anaya ehtiyacı yoxdur. Onun sadəcə xoşbəxt, dinc və ona sevgi verə bilən bir anaya ehtiyacı var. Bəs bu illüziyalardan necə xilas olmaq və özümüzə necə şəfqət göstərmək olar?

1. Sosial media illüziyası və "ana günahkarlığı"

Bu gün anaların ən böyük psixoloji yükü sosial mediadır. İnstaqramda və ya digər platformalarda gördüyünüz analar həmişə baxımlı, evləri ləkəsiz, körpələri isə gülərüz və problemsiz görünür. Həmin videolara baxdıqdan sonra öz dağınıq evinə və ağlayan körpəsinə baxan ana qeyri-ixtiyari olaraq özünü yetərsiz hiss edir.

Əslində isə sosial mediada gördükləriniz 24 saatlıq mürəkkəb bir günün sadəcə diqqətlə seçilmiş, filtrli 15 saniyəsidir. Heç kim gecə saat 3-də yuxusuzluqdan ağladığı, yeməyin yandığı və ya uşağın üstünü üçüncü dəfə batırdığı anları paylaşmır. Özünüzü sosial mediadakı "mükəmməl ana" obrazları ilə müqayisə etməyi dayandırın. Reallıq dağınıq, yorucu, lakin bir o qədər də təbiidir.

2. Psixologiyada "yetərincə yaxşı ana" konsepti nədir?

Məşhur pediatr və psixoanalitik Donald Vinnikot (Donald Winnicott) tərəfindən irəli sürülən "Yetərincə yaxşı ana" (The good enough mother) konsepti bütün anaların bilməsi gərəkən təməl fəlsəfədir.

Vinnikot qeyd edir ki, uşağın sağlam psixoloji inkişafı üçün onun hər ehtiyacını saniyəsində ödəyən, heç vaxt xəta etməyən mükəmməl bir anaya ehtiyacı yoxdur. Əksinə, ananın bəzən gecikməsi, yorulması və xırda xətalar etməsi uşağa reallığı, səbri və xarici dünyaya adaptasiya olmağı öyrədir. Əgər siz körpənizin təməl fiziki və emosional ehtiyaclarını qarşılayırsınızsa, ona sevgi və güvən verirsinizsə, siz artıq yetərincə yaxşı anasınız!

3. Özünə qulluq eqoistlik deyil, bioloji zərurətdir

Təyyarələrdə verilən o məşhur təhlükəsizlik qaydasını xatırlayın: "Təhlükə anında oksigen maskasını əvvəlcə özünüzə, sonra uşağınıza taxın." Bu, analıq fəlsəfəsinin də əsasını təşkil etməlidir. Siz fiziki və mental olaraq tükəndiyiniz zaman körpənizə lazım olan o isti enerjini verə bilməzsiniz. Boş bir qabdan başqasının stəkanına su süzmək mümkün deyil.

Özünüzə vaxt ayırmaq lüks və ya eqoistlik deyil, ailənizin sağlamlığı üçün zərurətdir. Körpəniz yatdıqda həmin vaxtı ütü etməyə və ya evi təmizləməyə sərf etmək məcburiyyətində deyilsiniz. Gündə cəmi 15-20 dəqiqəni sadəcə heç nə etməməyə, isti bir qəhvə içməyə, vanna qəbul etməyə və ya sevdiyiniz bir rəfiqənizlə danışmağa ayırın. Sizin mental sağlamlığınız körpənizin ən vacib inkişaf mühitidir.

4. Dəstək istəməyi və vəzifələri bölüşməyi öyrənin

Cəmiyyətimizdə anaların hər şeyi təkbaşına həll etməli olduğuna dair yanlış bir inanc var. Afrikalıların məşhur bir atalar sözündə deyildiyi kimi: "Bir uşağı böyütmək üçün bütöv bir kənd lazımdır." Hər şeyi öz üzərinizə götürməyin. Həyat yoldaşınızın körpənin altını dəyişməsinə, onu uyutmasına və ya çimdirməsinə icazə verin. (Hətta bunu sizin qədər "mükəmməl" etməsə belə!). Nənələrdən, ailə üzvlərindən və ya yaxın rəfiqələrdən kömək istəməkdən çəkinməyin. Yardım qəbul etmək sizin zəif və ya bacarıqsız ana olduğunuzu deyil, öz sərhədlərini tanıyan şüurlu bir insan olduğunuzu göstərir.

5. Anacan ilə tək olmadığınızı xatırlayın

Bəzən elə hiss edə bilərsiniz ki, bu çətinlikləri yalnız siz yaşayırsınız. Lakin inanın ki, eyni anda minlərlə ana eyni yuxusuzluğu, eyni narahatlığı və eyni yorğunluğu keçirir. Təcrübələrinizi, qorxularınızı və hətta bəzən yorulduğunuzu bölüşmək üçün Anacan Cəmiyyəti hər zaman yanınızdadır. Burada sizi mühakimə etməyən, əksinə, eyni yollardan keçən analarla dərdləşə bilərsiniz.

Unutmayın: Evin bir az dağınıq olması, yeməyin gecikməsi və ya saçınızın daranmamış qalması sizin analıq keyfiyyətinizi təyin etmir. Siz körpəniz üçün dünyadakı ən yaxşı anasınız və o, sizi bütün qüsurlarınızla, sadəcə siz olduğunuz üçün çox sevir. Özünüzə qarşı şəfqətli olun!