Mukammal ona yo‘q, baxtli ona bor: Onalik yo‘lida o‘zingizga mehr-shafqat ko‘rsatish usullari

Chaqalog‘ingizni ilk bor bag‘ringizga bosganingizda his qilgan ulkan mehr to‘lqini bilan birga ichingizda sezilmas bosim ham paydo bo‘la boshlaydi: "Men hamma narsani eng yaxshi tarzda qilishim kerak". Jamiyatning talablari, kitoblardagi qat’iy qoidalar va ijtimoiy tarmoqlar yaratgan haqiqatdan yiroq tasavvurlar ko‘plab onalarni ruhiy jihatdan charchatadi.

Ba’zan uyqusizlikdan yig‘laggingiz keladigan, chaqalog‘ingiz uxlaganida dam olish o‘rniga uy yumushlariga shoshiladigan yoki jahlingiz chiqqani uchun o‘zingizni yomon his qiladigan paytlar bo‘ladi. Psixologiyada bu "onalikdagi aybdorlik hissi" (mom guilt) deb ataladi. Ammo unutmang: chaqalog‘ingizga mukammal, hech qachon charchamaydigan, robotdek ona kerak emas. Unga shunchaki baxtli, xotirjam va mehr bera oladigan ona kerak. Xo‘sh, bunday xayollardan qanday xalos bo‘lish va o‘zimizga qanday mehr-shafqat ko‘rsatish mumkin?

1. Ijtimoiy tarmoqlar xayoli va "onalikdagi aybdorlik hissi"

Bugungi kunda onalarga eng katta ruhiy bosimni ijtimoiy tarmoqlar o‘tkazmoqda. Instagram yoki boshqa platformalarda ko‘radigan onalaringiz doimo o‘ziga qaragan, uylari ozoda, chaqaloqlari esa quvnoq va muammosiz ko‘rinadi. Bunday videolarni ko‘rgach, o‘zining tartibsiz uyiga va yig‘layotgan chaqalog‘iga qaragan ona beixtiyor o‘zini yetarlicha yaxshi emasdek his qiladi.

Aslida esa ijtimoiy tarmoqlarda ko‘rayotganlaringiz murakkab kechgan 24 soatlik kunning atigi sinchiklab tanlangan va filtrlangan 15 soniyasidir. Hech kim tungi soat 3-da uyqusizlikdan yig‘laganini, ovqat kuyib ketganini yoki bola ust-boshini uchinchi marta iflos qilganini ulashmaydi. O‘zingizni ijtimoiy tarmoqlardagi "mukammal ona" obrazlari bilan solishtirishni bas qiling. Haqiqiy hayot tartibsiz va charchatadigan, lekin shu bilan birga mutlaqo tabiiydir.

2. Psixologiyadagi "yetarlicha yaxshi ona" tushunchasi nima?

Mashhur pediatr va psixoanalitik Donald Vinnikott (Donald Winnicott) ilgari surgan "Yetarlicha yaxshi ona" (The good enough mother) tushunchasi barcha onalar bilishi kerak bo‘lgan asosiy tamoyildir.

Vinnikottning ta’kidlashicha, bolaning sog‘lom ruhiy rivojlanishi uchun uning har bir ehtiyojini shu zahoti qondiradigan, hech qachon xato qilmaydigan mukammal ona kerak emas. Aksincha, onaning ba’zan kechikishi, charchashi va kichik xatolarga yo‘l qo‘yishi bolaga hayot haqiqatlarini, sabr qilishni va tashqi dunyoga moslashishni o‘rgatadi. Agar siz chaqalog‘ingizning asosiy jismoniy va hissiy ehtiyojlarini qondirib, unga mehr va ishonch berayotgan bo‘lsangiz, demak, siz allaqachon yetarlicha yaxshi onasiz!

3. O‘ziga g‘amxo‘rlik qilish xudbinlik emas, biologik zaruratdir

Samolyotlarda aytiladigan mashhur xavfsizlik qoidasini eslang: "Xavf tug‘ilganda kislorod niqobini avval o‘zingizga, keyin bolangizga taqing." Bu onalik falsafasining ham asosini tashkil etishi lozim. Jismonan va ruhan holdan toyganingizda chaqalog‘ingizga zarur bo‘lgan iliq energiyani bera olmaysiz. Bo‘sh idishdan birovning stakaniga suv quyib bo‘lmaydi.

O‘zingizga vaqt ajratish hashamat yoki xudbinlik emas, balki oilangiz salomatligi uchun zaruratdir. Chaqalog‘ingiz uxlaganida bu vaqtni kiyim dazmollash yoki uy tozalashga sarflashingiz shart emas. Kuniga atigi 15-20 daqiqani shunchaki hech narsa qilmaslikka, issiq qahva ichishga, vanna qabul qilishga yoki sevimli dugonangiz bilan suhbatlashishga ajrating. Sizning ruhiy salomatligingiz chaqalog‘ingiz rivojlanadigan eng muhim muhitdir.

4. Yordam so‘rashni va vazifalarni bo‘lishishni o‘rganing

Jamiyatimizda onalar hamma narsani yolg‘iz o‘zi uddalashi kerak, degan noto‘g‘ri qarash mavjud. Afrikaning mashhur maqolida aytilganidek: "Bir bolani ulg‘aytirish uchun butun bir qishloq kerak." Hamma mas’uliyatni zimmangizga olmang. Turmush o‘rtog‘ingizga chaqaloqning tagligini almashtirish, uni uxlatish yoki cho‘miltirish imkonini bering. (Hatto u buni sizchalik "mukammal" bajarmasa ham!). Buvilardan, oila a’zolaridan yoki yaqin dugonalaringizdan yordam so‘rashdan tortinmang. Yordamni qabul qilish sizning zaif yoki uquvsiz ona ekaningizni emas, balki o‘z imkoniyatlari chegarasini biladigan ongli inson ekaningizni ko‘rsatadi.

5. Anacan bilan yolg‘iz emasligingizni eslang

Ba’zan bu qiyinchiliklarni faqat siz boshdan kechirayotgandek tuyulishi mumkin. Ammo ishoning, ayni paytda minglab onalar xuddi shunday uyqusizlik, xavotir va charchoqni boshdan kechirmoqda. Tajribalaringiz, qo‘rquvlaringiz va hatto ba’zan charchaganingizni baham ko‘rishingiz uchun Anacan hamjamiyati doimo yoningizda. Bu yerda sizni ayblamaydigan, aksincha, xuddi shu yo‘llardan o‘tgan onalar bilan dardlashishingiz mumkin.

Unutmang: Uyning biroz tartibsizligi, ovqatning kechikishi yoki sochingiz taralmay qolishi sizning qanday ona ekaningizni belgilamaydi. Siz chaqalog‘ingiz uchun dunyodagi eng yaxshi onasiz va u sizni barcha kamchiliklaringiz bilan, shunchaki siz bo‘lganingiz uchun juda yaxshi ko‘radi. O‘zingizga mehr-shafqatli bo‘ling!