Homilaning rivojlanishi: 1-trimestrda chaqalog‘ingiz va tanangizda nimalar sodir bo‘ladi?

Homiladorlik testidagi o‘sha ikki chiziqni ko‘rgan oningiz hayotingizdagi eng unutilmas lahzalardan biridir. Quvonch, hayajon, balki biroz qo‘rquv... Bu hislarning barchasi mutlaqo tabiiy. Tashqi ko‘rinishingiz hali o‘zgarmagan bo‘lishi mumkin, ammo ichingizda olamdagi eng buyuk mo‘jiza yuz bermoqda: yangi hayot paydo bo‘lmoqda.

Homiladorlikning dastlabki uch oyi, ya’ni 1-trimestr, chaqaloq rivojlanishidagi eng muhim va jadal davrdir. Atigi 12 hafta ichida ko‘zga ko‘rinmaydigan bitta hujayra yuragi urayotgan, qo‘l va oyoqlari bor mitti insonga aylanadi. Keling, ushbu sehrli davrda chaqalog‘ingizda ham, tanangizda ham nimalar sodir bo‘lishini yaqindan ko‘rib chiqamiz.

1-trimestr nima? (1-12-haftalar)

Homiladorlik uch bosqichga (trimestrga) bo‘linadi. Birinchi trimestr oxirgi hayzingizning birinchi kunidan boshlanib, 12-haftaning oxirigacha davom etadi. Bu davr chaqaloq a’zolarining shakllanishi ("organogenez") jihatidan eng muhim bosqichdir. Aynan shuning uchun dastlabki oylarda sog‘lom turmush tarzi va to‘g‘ri ovqatlanish hal qiluvchi ahamiyatga ega.

Chaqalog‘ingiz qanday o‘zgaradi? Mikroskopik zarradan "olxo‘ri" kattaligidagi chaqaloqqacha

1-oy: Poydevor qo‘yilishi (1-4-haftalar)

Homiladorlikning dastlabki ikki haftasida texnik jihatdan siz hali homilador emassiz (tanangiz ovulyatsiyaga tayyorlanmoqda). Urug‘lanish sodir bo‘lgach esa haqiqiy sarguzasht boshlanadi.

• Zigotadan blastotsistagacha: Urug‘langan tuxum hujayra (zigota) tez bo‘linib, bachadon tomon harakatlanadi va bachadon devoriga birikadi (implantatsiya).

• O‘lchami: Oy oxirida chaqalog‘ingiz bir dona ko‘knori urug‘i kattaligida bo‘ladi.

• Asosiy rivojlanish: Chaqaloq miyasi va umurtqa pog‘onasining asosini tashkil etuvchi nerv nayi shakllana boshlaydi. (Qarang: Foliy kislotasi nima uchun muhim?).

2-oy: Yurak ura boshlaydi! (5-8-haftalar)

Bu oy rivojlanish eng faol kechadigan davrdir. Chaqalog‘ingiz endi "embrion" deb ataladi.

• Yurak: Taxminan 6-haftada chaqaloqning yuragi ura boshlaydi! Buni UTTda (ultratovush tekshiruvida) eshitish mumkin. Yurak daqiqasiga 100-160 marta urib, juda tez ishlaydi.

• Yuz tuzilishi: Ko‘zlar, quloqlar va burun shakllana boshlaydi.

• Qo‘l-oyoqlar: Qo‘l va oyoqlar dastlab kichik kurtakchalarga o‘xshaydi, oy oxiriga kelib esa barmoqlar ajralib ko‘rina boshlaydi.

• O‘lchami: 8-haftada chaqalog‘ingiz taxminan bir dona malina yoki loviya kattaligida bo‘ladi.

3-oy: Inson qiyofasi (9-12-haftalar)

Endi "embrion" bosqichi yakunlanadi va chaqalog‘ingiz "homila" (fetus) deb atala boshlaydi.

• Harakat: Chaqaloq harakatlana boshlaydi, ammo siz buni hali his etmaysiz (bunga hali vaqt bor!).

• A’zolar: Barcha asosiy a’zolar (buyraklar, ichaklar, miya) shakllangan va ishlay boshlagan. Tirnoqlar paydo bo‘ladi.

• Jinsi: Jinsiy a’zolar shakllanadi, ammo ularni UTTda ko‘rish uchun hali erta bo‘lishi mumkin.

• O‘lchami: Trimestr oxirida chaqalog‘ingiz bir dona limon yoki olxo‘ri kattaligida (taxminan 5-6 sm) bo‘ladi.

Tanangizda-chi, nimalar sodir bo‘ladi?

Chaqalog‘ingiz tez o‘sar ekan, tanangizda ham "gormonal bo‘ron" yuz beradi. Tashqaridan hali hech narsa sezilmasa-da, ichingizda jiddiy jarayonlar kechmoqda.

1. Charchoq va holsizlik

O‘zingizni doimo uyquchan his qilyapsizmi? Bu progesteron gormoni miqdorining ortishi bilan bog‘liq. Tanangiz yo‘ldoshni (platsentani) hosil qilish uchun juda ko‘p energiya sarflaydi. O‘zingizga mehr bilan munosabatda bo‘ling va imkon qadar dam oling.

2. Ertalabki ko‘ngil aynishi (toksikoz)

Homiladorlarning taxminan 70%ida bu holat kuzatiladi. Ko‘ngil aynishi kunning istalgan vaqtida yuz berishi mumkin. Hidlarga o‘ta sezgirlik ham bu davrning "hamrohi"dir. (Yaxshi xabar: ikkinchi trimestrda bu holatlar odatda o‘tib ketadi).

3. Ko‘krakdagi sezgirlik

Ko‘kragingiz kattalashishi, og‘irlashishi va teginishga juda sezgir bo‘lib qolishi mumkin. Sut bezlari hozirdanoq laktatsiyaga tayyorlanmoqda.

4. Tez-tez siyish

Kattalashayotgan bachadon siydik pufagini bosadi, qon aylanishining kuchayishi esa buyraklarning ko‘proq ishlashiga sabab bo‘ladi.

5. Hissiy o‘zgarishlar (Mood Swings)

Bir zumda kulib, keyingi zumda yig‘lash mutlaqo tabiiy. Gormonlar miya kimyosini o‘zgartiradi.

1-trimestr uchun muhim tavsiyalar

Ushbu muhim davrni sog‘lom o‘tkazish uchun nimalarga e’tibor berishingiz kerak?

• Vitaminlarni unutmang: Shifokoringiz buyurgan foliy kislotasi yoki prenatal vitaminlarni har kuni qabul qiling.

• Zararli odatlar bilan xayrlashing: Chekish (shu jumladan passiv chekish) va spirtli ichimliklar chaqaloqning rivojlanishiga bevosita zarar yetkazadi.

• Ovqatlanishga e’tibor bering: Xom go‘sht, xom tuxum, pasterizatsiya qilinmagan sut mahsulotlari va tarkibida simob miqdori yuqori bo‘lgan baliqlardan saqlaning.

• Shifokor qabuli: Birinchi ginekologik ko‘rikka boring. Chaqaloqning yurak urishini eshitish sizga katta ruhiy dalda beradi.

• Suv iching: Toksikoz paytida organizm ko‘p suyuqlik yo‘qotadi, shuning uchun ko‘proq suv ichishga harakat qiling.

Birinchi trimestr homiladorlikning ham eng qiyin, ham eng mo‘jizaviy davrlaridan biridir. Tanangizdagi o‘zgarishlar sizni charchatishi mumkin, ammo har bir alomat chaqalog‘ingiz o‘sayotganidan darak berishini unutmang.

Chaqalog‘ingizning haftalik rivojlanishini kuzatish, uning hozir qaysi meva kattaligida ekanini ko‘rish va tanangizdagi o‘zgarishlarni qayd etish uchun Anacan ilovasini yuklab oling. Ushbu mo‘jizaviy yo‘lda har qadamda siz bilan birgamiz!