Hamilə olduğumu yeni öyrənmişəm: ilk həkim qəbuluna nə vaxt gedim?

Qısa cavab: dərhal əlaqə saxlayın

Hamiləlik xəbəri sevinc, narahatlıq və ya qarışıq hisslər yarada bilər. Ən çox verilən sual isə budur: “Həkimə nə vaxt getməliyəm?” Cavab sadədir: hamiləlik testiniz pozitiv çıxan kimi seçdiyiniz həkim və ya klinika ilə əlaqə saxlayın.

Bu ilk zəng dərhal qəbula getməyiniz demək deyil. Bu, sizin hamiləliyinizin qeydiyyata alınması və ilk planlı görüşünüzün təyin edilməsi üçün bir başlanğıcdır. Bəzi beynəlxalq səhiyyə təlimatları, məsələn, Böyük Britaniyanın NICE təlimatı, ilk rəsmi qəbulun hamiləliyin 10-cu həftəsinə qədər baş tutmasını tövsiyə edir. Bu, universal bir qanun olmasa da, erkən əlaqənin vacibliyini göstərən faydalı bir meyardır. Sizin yerli klinikanızın öz cədvəli ola bilər.

Unutmayın ki, bəzi sağlamlıq vəziyyətləri və ya simptomlar planlı görüşü gözləmədən daha erkən qiymətləndirmə tələb edə bilər. Bu məqalədə həmin hallar barədə ətraflı məlumat verəcəyik.

Planlı qəbul üçün vaxt necə seçilir?

Həkim və ya klinika ilə ilk dəfə əlaqə saxladıqdan sonra, NHS məlumatında ilk mamaça görüşü adətən 8-ci və 12-ci həftələr arasında göstərilir; NICE isə bunun 10-cu həftəyə qədər təşkil edilməsini hədəfləyir. Bu, Böyük Britaniya xidmətinin nümunəsidir. Yerli klinikanızla fərdi vaxtı razılaşdırın və əlaqə saxlamaq üçün bu həftələri gözləməyin. Bu zaman çərçivəsi təsadüfi deyil. Bu dövr həkimə sizin və körpənizin sağlamlığı üçün fərdi bir qayğı planı hazırlamağa, ilkin analizləri götürməyə və birinci trimestrin vacib skrininq testləri haqqında sizi məlumatlandırmağa imkan verir.

Bu ilk görüş əsasən söhbət və məlumat toplama xarakteri daşıyır. Həkim sizin tibbi keçmişinizi, həyat tərzinizi və hamiləliklə bağlı gözləntilərinizi öyrənəcək. Bu, sonrakı doqquz ay ərzində sağlam və təhlükəsiz bir hamiləlik keçirməyiniz üçün təməl yaradır.

Daha erkən qiymətləndirmə kimə lazımdır?

Bəzi qadınlar üçün 8-12-ci həftəni gözləmək məsləhət deyil. Aşağıdakı hallardan hər hansı biri sizə aiddirsə, hamiləliyinizi təsdiqləyən kimi dərhal həkiminizlə əlaqə saxlayaraq vəziyyətinizi bildirməlisiniz:

• Vaginal qanaxma: Hamiləliyin ilk aylarında yüngül ləkələnmə baş verə bilsə də, hər cür qanaxma həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir.
• Qarın və ya çanaq nahiyəsində ağrı: Xüsusilə birtərəfli və ya kəskin ağrılar təcili diqqət tələb edir.
• Keçmişdə uşaqlıqdankənar (ektopik) hamiləlik: Əgər əvvəllər belə bir təcrübəniz olubsa, riskləri azaltmaq üçün erkən müayinə çox vacibdir.
• Süni mayalanma (ART) ilə hamilə qalmaq: Yardımçı reproduktiv texnologiyalardan istifadə etmisinizsə, həkiminiz daha erkən nəzarətə başlamağı tövsiyə edə bilər.
• Mövcud xroniki xəstəliklər: Şəkərli diabet, yüksək təzyiq, epilepsiya, qalxanabənzər vəzi problemləri və ya digər ciddi xəstəlikləriniz varsa, dərman dozalarını tənzimləmək və hamiləliyə təsirləri idarə etmək üçün dərhal həkimlə danışmalısınız.
• Mütəmadi qəbul edilən vacib dərmanlar: Hər hansı bir xəstəlik üçün daimi dərman qəbul edirsinizsə, onları özbaşına dayandırmayın, ancaq dərhal həkiminizlə məsləhətləşin.

Bu hallarda gözləmək sağlamlığınız üçün risk yarada bilər. Həkiminiz vəziyyəti qiymətləndirmək üçün sizi daha tez qəbula çağıra bilər.

İlk qəbul və ilk USM ayrı addımlardır

Gələcək analar arasında geniş yayılmış bir yanlış anlaşılma ilk həkim qəbulunun mütləq ultrasəs müayinəsi (USM) ilə birlikdə olmasıdır. Əslində, bunlar çox vaxt fərqli məqsədlərə xidmət edən ayrı addımlardır.

NHS nümunəsində ilk qeydiyyat qəbulu (8-12 həftə): Bu, əsasən söhbət, məlumat toplama, qan təzyiqinin ölçülməsi və ilkin qan analizləri üçün nümunələrin götürülməsindən ibarətdir. Məqsəd hamiləlik planınızı yaratmaqdır.

NHS nümunəsində planlı ilk-trimestr USM (11-14 həftə): Bu, adətən “tarix təyini skanı” adlanır. Onun məqsədləri bunlardır:

• Hamiləlik müddətini və təxmini doğuş tarixini qiymətləndirmək.
• Dölün sayını müəyyən etmək (tək, əkiz və ya üçəm).
• İstəsəniz, təklif olunan xromosom skrininqinin bir hissəsini aparmaq. Yerli skrininq üsulu və vaxtı ayrıca izah edilir.

Ancaq ağrı və ya qanaxma kimi şikayətləriniz varsa, həkiminiz səbəbi aydınlaşdırmaq üçün daha erkən, diaqnostik məqsədli bir USM təyin edə bilər. Bu, planlı skrininq skanından fərqlidir.

Qəbula hazırlıq siyahısı

İlk qəbulunuzun məhsuldar keçməsi üçün bəzi məlumatları əvvəlcədən hazırlamaq faydalıdır. Həkimə gedərkən aşağıdakı məlumatları özünüzlə götürün və ya hazır olun:

• Son aybaşınızın ilk gününün tarixi: Bu, hamiləlik müddətini təxmin etmək üçün əsas meyardır.
• Tibbi keçmişiniz: Keçirdiyiniz əməliyyatlar, mövcud və ya keçmişdəki xroniki xəstəliklər (məsələn, diabet, astma, yüksək təzyiq).
• Reproduktiv sağlamlıq tarixçəniz: Əvvəlki hamiləliklər, doğumlar, düşüklər və ya abortlar haqqında məlumat.
• Dərmanlar və əlavələr: Hal-hazırda qəbul etdiyiniz bütün reseptli və reseptsiz dərmanların, vitaminlərin, pəhriz əlavələrinin və bitki mənşəli vasitələrin tam siyahısı.
• Allergiyalar: Hər hansı dərmana, qidaya və ya maddəyə qarşı məlum allergiyalarınız.
• Ailə sağlamlıq tarixçəsi: Sizin və körpənizin atasının ailəsində olan irsi xəstəliklər (məsələn, talassemiya, oraqvari hüceyrəli anemiya, Daun sindromu).
• Suallarınızın siyahısı: Qəbul zamanı həyəcandan unutmamaq üçün sizi narahat edən bütün sualları əvvəlcədən bir kağıza yazın.

Qəbulda müayinə və skrininq söhbəti

İlk qeydiyyat qəbulunda həkiminiz sizinlə bir sıra vacib mövzuları müzakirə edəcək və bəzi müayinələr təklif edəcək. Bu prosesdə sizin iştirakınız və məlumatlı qərar verməyiniz çox önəmlidir.

Fiziki müayinələr:

• Boyunuz və çəkiniz ölçüləcək, bədən kütlə indeksiniz (BKİ) hesablanacaq.
• Qan təzyiqiniz yoxlanılacaq.

Təklif olunan analizlər:

• Qan analizləri: Qan qrupunuz və rezus-faktorunuz (Rh), tam qan sayımı (anemiyanı yoxlamaq üçün), həmçinin HİV, sifilis və hepatit B kimi infeksiyalar üçün testlər təklif ediləcək.
• Genetik skrininq: Talassemiya daşıyıcılığı kimi irsi qan xəstəlikləri üçün skrininq təklif oluna bilər.

Həkiminiz həmçinin birinci trimestrdə aparılan fetal anomaliya skrininqi (məsələn, Daun sindromu üçün) haqqında məlumat verəcək. Bu testlərin məqsədi, faydaları, riskləri və məhdudiyyətləri barədə ətraflı danışacaq. Unutmayın ki, bu skrininqlər məcburi deyil. Hər bir testi qəbul etmək və ya ondan imtina etmək sizin şəxsi seçiminizdir və həkiminiz bu qərarınıza hörmətlə yanaşmalıdır.

Qəbula qədər gündəlik qayğı

Həkim qəbulunu gözləyərkən sağlamlığınıza və körpənizin inkişafına dəstək olmaq üçün ata biləcəyiniz bəzi vacib addımlar var:

1. Fol turşusu qəbul edin: Hamiləliyi planlaşdırarkən və ya öyrənən kimi dərhal gündəlik 400 mikrogram (mcg) fol turşusu qəbul etməyə başlayın. Bu, körpənizin onurğa beyni və beynində yarana biləcək sinir borusu qüsurlarının (məsələn, spina bifida) qarşısını almağa kömək edir. Fol turşusunu hamiləliyin ilk 12 həftəsi boyunca qəbul etmək xüsusilə vacibdir.
2. Yüksək doza fol turşusu yalnız həkim təyinatı ilə: Əgər sizin və ya körpənizin atasının ailəsində sinir borusu qüsuru olubsa, diabet və ya epilepsiya kimi xəstəliyiniz varsa, həkiminiz daha yüksək – 5 milliqram (mg) – doza təyin edə bilər. Bu dozanı özbaşına qəbul etməyin.
3. Dərmanlarınızı dayandırmayın: Hər hansı bir xroniki xəstəlik üçün həkim tərəfindən təyin edilmiş dərmanları qəbul edirsinizsə, həkimlə məsləhətləşmədən onları dayandırmaq çox təhlükəli ola bilər. Dərhal həkiminizlə əlaqə saxlayaraq dərmanlarınızın hamiləlik üçün təhlükəsiz olub-olmadığını və ya dəyişdirilməsinə ehtiyac olub-olmadığını aydınlaşdırın.
4. Zərərli əlavələrdən çəkinin: Tərkibində A vitamini (retinol) olan əlavələrdən və balıq qaraciyəri yağından uzaq durun. Yüksək doza A vitamini körpənin inkişafına zərər verə bilər.
5. Sağlam həyat tərzi: Alkoqoldan tamamilə imtina etmək körpəniz üçün ən təhlükəsiz seçimdir.

Ağır əlamətlərdə gözləməyin

Yeni qanaxma və ya davam edən ağrı varsa eyni gün tibbi məsləhət alın. Planlı qəbulun uzaqda olması yardım almağı gecikdirməməlidir.

Çox qanaxma, şiddətli və ya qəfil qarın ağrısı, çiyin ucunda ağrı, huş itirmə, güclü başgicəllənmə və sürətlə pisləşən vəziyyət varsa dərhal təcili yardım alın. Müəyyən sayda bezin dolmasını gözləməyin. Hamiləliyin yeri hələ təsdiqlənməyibsə, ağır birtərəfli ağrı görünən qanaxma olmasa da əhəmiyyətlidir.

Qızdırma, titrəmə və ya maye saxlaya bilməmək üçün də vaxtında tibbi komanda ilə danışın. Özünüzü huşsuzluğa yaxın və ya çox halsız hiss edirsinizsə, maşın sürməyin; təcili yardım alın.

Həkimə hansı sualları verə bilərəm?

İlk qəbulunuz həm də sizin üçün məlumat almaq fürsətidir. Həkiminizlə açıq ünsiyyət qurmaqdan çəkinməyin. Aşağıda müzakirə üçün bəzi faydalı suallar verilmişdir:

• Hamiləliyimin təxmini müddəti nə qədərdir və doğuş tarixim nə vaxtdır?
• Hansı vitamin və ya əlavələri qəbul etməliyəm? Fol turşusundan başqa nəyəsə ehtiyacım var?
• Qidalanmamda və ya həyat tərzimdə hansı dəyişiklikləri etməliyəm?
• Hansı fiziki aktivliklər mənim üçün təhlükəsizdir?
• Mənə hansı skrininq testləri təklif olunur və onların məqsədi nədir?
• Növbəti qəbulum nə vaxt olacaq və o vaxta qədər nələrə diqqət etməliyəm?
• Ürəkbulanma və ya digər erkən hamiləlik simptomları ilə necə mübarizə apara bilərəm?
• Təcili bir narahatlığım olarsa, kiminlə və necə əlaqə saxlamalıyam?
• Mövcud sağlamlıq vəziyyətim və ya qəbul etdiyim dərmanlar hamiləliyimə necə təsir edə bilər?

Bu suallar başlanğıc üçün yaxşıdır. Sizi maraqlandıran hər hansı digər mövzunu da müzakirə etməkdən çəkinməyin. Unutmayın, məlumatlı olmaq sağlam bir hamiləlik üçün atdığınız ən vacib addımlardan biridir.

Hamiləliyiniz boyunca bütün vacib görüşlərinizi və analiz tarixlərini qeyd etmək üçün Anacan-ın Hamiləlik Təqvimindən istifadə edə bilərsiniz.