Sự phát triển thị giác của bé: Bé bắt đầu nhìn rõ khi nào và như thế nào?

Trong những ngày đầu tiên ôm bé trong vòng tay và nhìn vào mắt con, bạn thường tự hỏi: “Không biết con có nhìn thấy mình không? Con có nhận ra mình không?” Mặc dù mắt bé đã mở từ khi chào đời, thị giác của bé chưa phát triển hoàn thiện như các giác quan khác (chẳng hạn như thính giác và khứu giác). Hệ thị giác trải qua một quá trình phát triển dần dần, kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.

Vậy quá trình kỳ diệu này diễn ra như thế nào, từ những ngày đầu tiên khi bé nhìn thế giới còn “mờ nhòe” cho đến những tháng con khám phá thế giới với muôn vàn màu sắc? Hãy cùng nhìn thế giới qua đôi mắt của bé theo từng tháng nhé.

Giai đoạn sơ sinh (0-1 tháng): Chỉ có bạn và một thế giới đen trắng

Trong những khoảnh khắc đầu tiên sau khi chào đời, võng mạc và trung tâm thị giác trong não của bé vẫn chưa phát triển hoàn thiện. Thế giới của con khá mờ nhòe và con rất nhạy cảm với ánh sáng.

• Khoảng cách lấy nét: Bé sơ sinh chỉ có thể nhìn tương đối rõ trong khoảng cách 20-30 cm. Thật kỳ diệu, đây chính là khoảng cách từ khuôn mặt mẹ đến mắt bé khi bú! Tự nhiên đã tạo ra khoảng cách này để bé có thể nhìn thấy người mình cần nhất—mẹ.

• Màu sắc: Trong những tuần đầu tiên, bé chưa thể phân biệt màu sắc. Con nhìn thế giới qua các sắc độ đen, trắng và xám. Vì vậy, những món đồ chơi hoặc thẻ có độ tương phản cao (họa tiết caro hoặc sọc đen trắng) được cho bé xem trong những tháng đầu sẽ thu hút sự chú ý thị giác của con hơn.

2-3 tháng: Màu sắc thức tỉnh và những lần dõi mắt đầu tiên

Từ tháng thứ hai, thế giới của bé bắt đầu trở nên rõ nét và nhiều màu sắc hơn một chút.

• Khám phá màu sắc: Các thụ thể màu sắc trong mắt (tế bào nón) bắt đầu phát triển nhanh chóng. Bé thường bắt đầu phân biệt màu đỏ trước tiên, sau đó là xanh lá, vàng và xanh dương. Tuy nhiên, con vẫn chưa thể phân biệt các sắc màu gần giống nhau (ví dụ như cam và đỏ).

• Dõi mắt theo vật thể: Giờ đây, bé có thể dùng mắt dõi theo các vật thể chuyển động. Nếu bạn từ từ di chuyển một món đồ chơi nhiều màu từ phải sang trái trước mắt con, bạn sẽ thấy mắt và đôi khi cả đầu của bé cũng chuyển động theo món đồ chơi.

• Giao tiếp bằng mắt: Trong giai đoạn này, bé đã có thể nhìn vào mắt bạn lâu hơn và quan sát các biểu cảm trên khuôn mặt bạn. Đây là khoảnh khắc sợi dây gắn kết tình cảm giữa bạn và bé trở nên sâu sắc hơn.

4-6 tháng: Thế giới 3D và khả năng phối hợp tay-mắt

Những tháng này đánh dấu bước tiến lớn trong quá trình phát triển thị giác. Thị lực của bé tăng nhanh chóng.

• Khả năng cảm nhận chiều sâu (thị giác lập thể): Trước đây, bé nhìn thế giới như một màn hình phẳng; giờ đây, bằng cách tập trung đồng thời cả hai mắt, con bắt đầu hiểu được chiều sâu của không gian (thị giác 3D).

• Vươn tới và cầm nắm: Khả năng cảm nhận chiều sâu phát triển giúp bé ước lượng được khoảng cách đến các vật thể. Nhờ đó, con có thể vươn tay và cầm chính xác một món đồ chơi. Đây là giai đoạn quan trọng nhất trong quá trình phát triển khả năng phối hợp tay-mắt.

• Đầy đủ màu sắc: Giờ đây, bé có thể phân biệt gần như toàn bộ quang phổ màu, kể cả các tông màu phấn, rõ ràng như người lớn.

7-12 tháng: Tự do vận động và tầm nhìn hoàn toàn rõ nét

Trong những tháng chuẩn bị cho việc bò và chập chững bước đi đầu tiên, hệ thị giác trở thành người dẫn đường quan trọng nhất của bé.

• Hoạt động bò giúp khả năng phối hợp tay-mắt và toàn thân của bé phát triển vượt bậc. Giờ đây, con có thể dễ dàng nhìn thấy món đồ chơi yêu thích ở góc bên kia căn phòng, ước lượng khoảng cách và di chuyển về phía đó.

• Màu mắt của bé cuối cùng cũng ổn định. Khi được một tuổi, thị lực của bé gần như đạt mức tương đương với người lớn.

Bạn có thể hỗ trợ sự phát triển thị giác của bé như thế nào?

• 2 tháng đầu tiên: Treo thẻ tương phản đen trắng bên cạnh nôi hoặc bàn thay tã.

• 3-4 tháng: Treo đồ chơi treo nôi xoay nhiều màu sắc phía trên nôi để bé vừa khám phá màu sắc, vừa dùng mắt dõi theo chuyển động.

• Thường xuyên thay đổi vị trí của bé: Thường xuyên thay đổi vị trí của bé trong nôi để con có thể quan sát căn phòng từ nhiều góc khác nhau. Ban ngày, hãy đặt nhiều món đồ chơi khác nhau xung quanh bé trên thảm.