Бөпенің көру қабілетінің дамуы: Ол әлемді қашан және қалай анық көре бастайды?

Бөпеңізді алғаш рет құшағыңызға алған күндері оның көзіне қарап: "Ол мені көре ме екен? Мені тани ма?" деп жиі ойлайсыз. Бөпелердің көзі туған сәттен бастап ашық болғанымен, олардың көру қабілеті басқа сезім мүшелері (мысалы, есту және иіс сезу) сияқты толық қалыптасып үлгермейді. Көру жүйесі айлар, тіпті жылдар бойы жалғасатын біртіндеп даму үдерісінен өтеді.

Ендеше, бөпеңіз әлемді "бұлыңғыр" көретін алғашқы күндерден бастап оны бар бояуымен танып-білетін айларға дейін бұл ғажайып үдеріс қалай жүреді? Келіңіз, әлемге бөпеңіздің көзімен ай сайын көз жүгіртейік.

Жаңа туған кезең (0-1 ай): Тек Сіз және ақ-қара әлем

Туғаннан кейінгі алғашқы сәттерде бөпенің көзінің тор қабығы мен миындағы көру орталығы әлі толық жетілмеген болады. Оның көретін әлемі өте бұлыңғыр және көзі жарыққа аса сезімтал келеді.

• Фокус қашықтығы: Жаңа туған бөпе тек 20-30 см қашықтықтағы нысандарды біршама анық көре алады. Бір ғажабы, бұл — анасы емізіп отырғанда оның жүзі мен бөпенің көзінің арасындағы қашықтық! Табиғат бұл қашықтықты бөпе ең қатты қажет ететін адамын — анасын көре алатындай етіп жаратқан.

• Түстер: Алғашқы апталарда бөпелер түстерді ажырата алмайды. Олар әлемді қара, ақ және сұр реңктерде көреді. Сондықтан алғашқы айларда берілетін ойыншықтар немесе көрсетілетін карточкалар жоғары контрастылы (ақ-қара торлы немесе жолақты) болса, бөпенің көру назарын көбірек аударады.

2-3 айлар: Түстердің оянуы және алғашқы қадағалау

Екінші айдан бастап бөпеңіздің әлемі біртіндеп айқын әрі түрлі түсті бола бастайды.

• Түстерді танып-білу: Көздегі түсті қабылдайтын рецепторлар (сауытшалар) жылдам дами бастайды. Бөпелер әдетте алдымен қызыл түсті, содан кейін жасыл, сары және көк түстерді ажырата бастайды. Алайда бір-біріне жақын реңктерді (мысалы, қызғылт сары мен қызылды) әлі ажырата алмайды.

• Көзімен қадағалау: Бөпеңіз енді қозғалып тұрған заттарды көзімен қадағалай алады. Түрлі түсті ойыншықты оның көз алдында оңнан солға қарай баяу жылжытсаңыз, көзінің, кейде тіпті басының да ойыншықпен бірге қозғалғанын көресіз.

• Көзбе-көз байланыс: Осы кезеңде бөпеңіз көзіңізге ұзақ қарап, бет әлпетіңіздегі өзгерістерді зерттей алады. Бұл — араларыңыздағы эмоциялық байланыстың одан әрі тереңдей түсетін сәті.

4-6 айлар: 3D әлем және көз-қол үйлесімі

Бұл айлар — көру қабілетінің дамуындағы үлкен серпіліс кезеңі. Бөпенің көру өткірлігі жылдам артады.

• Тереңдікті сезіну (Стереоскопиялық көру): Бұған дейін әлемді жалпақ экран секілді көрген бөпе осы кезеңде екі көзін бір мезгілде бір нүктеге бағыттап, кеңістіктің тереңдігін түсіне бастайды (3D көру).

• Ұстау және қабылдау: Тереңдікті сезінудің дамуы оған заттардың қаншалықты алыс орналасқанын бағалауға мүмкіндік береді. Соның нәтижесінде ол қолын созып, ойыншықты дәл ұстай алады. Бұл — көз-қол үйлесімінің ең маңызды кезеңі.

• Барлық түстер: Бөпеңіз енді пастель реңктерін қоса алғанда, түс спектрінің барлығына жуығын ересектер сияқты анық ажырата алады.

7-12 айлар: Қозғалыс еркіндігі және толық айқындық

Еңбектеу және алғашқы қадамдарға дайындалу кезеңі саналатын осы айларда көру жүйесі бөпенің ең маңызды бағдаршысына айналады.

• Еңбектеу бөпенің көз-қол және дене қимылдарының үйлесімін керемет дамытады. Ол енді бөлменің арғы бұрышындағы сүйікті ойыншығын оңай көріп, арақашықтықты бағалайды және соған қарай қозғалады.

• Көзінің түсі де толық тұрақтанады. Бір жасқа толғанда бөпенің көру қабілеті ересектердің деңгейіне дерлік жетеді.

Бөпеңіздің көру қабілетінің дамуын қалай қолдай аласыз?

• Алғашқы 2 ай: Кереуетінің жанына немесе жөргек ауыстыратын үстелге ақ-қара контрастылы карточкалар іліңіз.

• 3-4 айлар: Түстерді танып-біліп, оларды көзімен қадағалауы үшін кереуетінің үстіне түрлі түсті айналмалы аспалы ойыншық (мобиль) іліңіз.

• Орнын жиі ауыстырыңыз: Бөлмеге әртүрлі бұрыштан қарауы үшін бесіктегі орнын үнемі ауыстырып отырыңыз. Ал күндіз кілемнің үстіне жатқызып, айналасына әртүрлі ойыншықтар қойыңыз.