Tug‘ruqdan keyingi hayz: sikl qachon tiklanadi?

Tug‘ruqdan keyingi dastlabki haftalar uyqusizlik, taglik almashtirish va emizish marafoni bilan o‘tadi. Shunday g‘ala-g‘ovur ichida bir kuni to‘satdan xayolingizga keladi: «Hali hayzim kelmadi. Bu normal holatmi?».

Ba’zi ayollar uchun hayzning kelmasligi katta yengillik bo‘lsa (qo‘shimcha gigiyenik tashvish yo‘q!), boshqalar uchun xavotir manbai bo‘ladi («yana homilador bo‘lib qolmadimmi?»).

Haqiqat shundaki, tug‘ruqdan keyin siklning tiklanishi har bir ayolda turlicha kechadi va bu, asosan, bir omilga bog‘liq: Chaqalog‘ingizni qanday oziqlantiryapsiz?

Ushbu maqolada emizadigan va emizmaydigan onalarda bu jarayon qanday kechishi, «emizish homiladorlikdan saqlaydi» degan fikr qanchalik to‘g‘ri ekani hamda birinchi hayz avvalgilaridan nimasi bilan farq qilishini tushuntiramiz.

Loxiya (tug‘ruqdan keyingi qon ketishi)mi yoki hayz?

Avvalo, bu ikki tushunchani bir-biridan ajratish kerak. Tug‘ruqdan keyin darhol boshlanib, 4-6 haftagacha davom etadigan qonli ajralma hayz emas, balki loxiyadir. Bu bachadonning tozalanishi va tiklanish jarayonidir.

• Loxiya tugagach, qonli ajralma to‘xtaydi. Agar ma’lum vaqt o‘tgach, qon ketishi yana boshlansa, bu birinchi hayz bo‘lishi mumkin.

1-ssenariy: Faqat ona suti bilan oziqlantiradigan onalar

Agar chaqalog‘ingizni faqat ona suti bilan (suv, qo‘shimcha ovqat yoki sutli aralashma bermasdan), kecha-yu kunduz tez-tez emizsangiz, hayzingiz ancha kech kelishi mumkin.

• Sababi: Emizish vaqtida ajraladigan prolaktin gormoni ovulyatsiyani (tuxum hujayraning ajralishini) bostiradi. Ovulyatsiya bo‘lmasa, hayz ham kelmaydi. Tibbiyotda bu holat laktatsion amenoreya deb ataladi.

• Muddati: Hayz 6 oydan 1 yilgacha (ba’zan emizish tugaguniga qadar) kelmasligi mumkin.

• Eslatma: Chaqaloqqa qo‘shimcha ovqat berila boshlanishi yoki tungi emizishlar kamayishi bilan prolaktin darajasi pasayadi va sikl tiklanadi.

2-ssenariy: Sun’iy aralashma beradigan onalar

Agar chaqalog‘ingiz sun’iy aralashma bilan oziqlansa yoki uni emizmasangiz, organizmingiz «homiladorlik rejimidan» chiqib, odatiy holatiga tezroq qaytadi.

• Muddati: Hayz odatda tug‘ruqdan 6-8 hafta keyin (taxminan 1.5 - 2 oy) tiklanadi.

• Agar 3 oydan keyin ham hayz kelmasa, shifokoringiz bilan maslahatlashish tavsiya etiladi.

3-ssenariy: Aralash oziqlantirish (ona suti + sun’iy aralashma)

Bu holatda aniq bashorat qilish qiyin. Hayz tug‘ruqdan 2-3 oy o‘tib yoki undan ham kechroq boshlanishi mumkin. Hammasi emizish tez-tezligiga bog‘liq.

Birinchi hayz qanday bo‘ladi? (O‘zgarishlar)

Tug‘ruqdan keyingi birinchi hayz homiladorlikdan oldingidek bo‘lmasligi mumkin. Organizmingizdagi gormonal muvozanat hali to‘liq tiklanmagan bo‘ladi.

• Qon ketishi: Odatdagidan ko‘proq yoki kamroq bo‘lishi mumkin. Kichik qon laxtalarining bo‘lishi normaldir.

• Og‘riq: Yaxshi xabar! Ko‘plab ayollar, ayniqsa endometrioz tufayli og‘riqdan aziyat chekkanlar, tug‘ruqdan keyin hayz og‘riqlari sezilarli darajada kamayganini yoki butunlay yo‘qolganini ta’kidlashadi. Bunga bachadonning kengayishi va gormonal o‘zgarishlar sabab bo‘ladi.

• Muntazamlik: Dastlabki bir necha oy davomida sikl nomuntazam bo‘lishi mumkin. Vaqt o‘tishi bilan u me’yoriga tushadi.

«Emizish homiladorlikdan saqlaydi» degan afsona va homiladorlik xavfi

Eng katta xavf shunda. Ko‘plab ayollar hayz kelmagan bo‘lsa, homilador bo‘lish mumkin emas deb o‘ylashadi. BU NOTO‘G‘RI!

• Mexanizmi: Hayz boshlanishidan taxminan 2 hafta oldin ovulyatsiya (tuxum hujayraning ajralishi) sodir bo‘ladi. Ya’ni, birinchi qonli ajralmani hali ko‘rmasdan turib ham ovulyatsiya yuz berishi va homilador bo‘lib qolishingiz mumkin.

• Natija: «Emizish meni himoya qiladi» deb xotirjam bo‘lish rejalashtirilmagan «kutilmagan» homiladorlikka olib kelishi mumkin (farzandlar orasidagi yosh farqi juda kichik bo‘lib qoladi).

Laktatsion amenoreya usuli (LAM) qachon himoya qiladi?

Ushbu usul 98% samarali bo‘lishi uchun 3 ta shart albatta bajarilishi kerak:

1. Chaqaloq 6 oydan kichik.

2. Hayzingiz hali tiklanmagan.

3. Chaqaloq faqat ona suti bilan oziqlanadi (kecha-yu kunduz, har 4 soatda).

Agar ushbu shartlardan biri bajarilmasa yoki tavakkal qilishni istamasangiz, tug‘ruqdan 4-6 hafta o‘tgach, shifokoringiz bilan kontratsepsiya (spiral, prezervativ yoki emizikli onalarga mos tabletkalar — «mini-pili») haqida gaplashing.

Bu sut miqdoriga ta’sir qiladimi?

Hayz tiklangach, ayrim onalar sut miqdori vaqtincha kamayganini sezishlari mumkin. Bu gormonal o‘zgarishlar bilan bog‘liq.

• Ta’mi o‘zgaradimi? Sutning ta’mi biroz sho‘rroq bo‘lishi va chaqaloq bir necha kun emishni xohlamay, injiqlik qilishi mumkin. Sabrli bo‘ling, bu vaqtinchalik holat.

Tug‘ruqdan keyingi hayz tanangizning «Men tiklandim va yana ona bo‘lishga tayyorman» deyish usulidir. Bu 2 oydan keyin yoki 1 yildan keyin sodir bo‘lishidan qat’i nazar, har ikkala holat ham normaldir.

Eng muhimi, bu davrda o‘zingizni himoya qilish va kutilmagan holatlarga tayyor turishdir.

Siklingizni kuzatish va ovulyatsiya kunlarini o‘tkazib yubormaslik uchun «Anacan» ilovasini yuklab oling. Ilovamiz emizikli onalar uchun maxsus algoritm asosida ishlaydi!