Жүктілік кезінде тіс емдеу: анестезия мен рентген бөпеге зиян келтіре ме?

Ертеден келе жатқан бір сөз бар: *"Әр бала анасынан бір тіс алып кетеді."* Әжелеріміздің заманында бұл ащы шындық еді. Кальций тапшылығы мен тіс емдетуден қорқудың салдарынан әйелдер жүктілік бойы тіс дәрігеріне бармай, нәтижесінде тістерінен айырылатын. Бүгінде де көптеген жүкті әйел қатты тіс ауырса да, дәрігерге баруға қорқады. Оның басты себебі де сол: *"Ине (анестезия) немесе рентген сәулесі бөпеме зиян келтіре ме?"*. Қорқыныштан ауырсынуға шыдау, шын мәнінде, бөпеңіз үшін емнің өзінен де қауіпті. Жүктілік кезінде тіс емдеуге қатысты аңыздарды жоққа шығарып, медициналық деректерге назар аударайық. ## Неліктен жүктілік кезінде тістер тосын мінез танытады? Жүктілік кезінде тістеріңіздің сезімталдығы артуы немесе қызыл иегіңіздің қанауы кездейсоқ жағдай емес. - **Гормондық гингивит:** Прогестерон мен эстроген гормондарының көбеюі қызыл иекті бактерияларға сезімтал етеді. Тіс тазалаған кезде қызыл иектің қанауы, ісінуі және қызаруы (жүктілік гингивиті) жиі кездеседі. - **Кальций туралы аңыз:** Бөпе кальцийді тістеріңізден "ұрламайды". Ол қажетті кальцийді тағамыңыздан (немесе сүйектеріңізден) алады. Тістің бұзылуы кальций жоғалтудан емес, тамақтану әдеттерінің өзгеруінен (тәттіге құмарлықтан) немесе токсикоз кезінде асқазан қышқылының тіс кіреукесін зақымдауынан болады. > Маңызды: Емделмеген қызыл иек инфекциялары (пародонтит) мерзімінен бұрын босану және нәрестенің салмағы төмен болып туу қаупін 7 есе арттырады. Демек, дәрігерге бару — бөпеңізді қорғау деген сөз! > ## 1-қорқыныш: Анестезия (жансыздандыратын ине) зиянды ма? Ең үлкен қорқыныш: "Ине салынса, дәрі бөпеге өтеді". **Медициналық дерек:** Жүктілік кезінде жергілікті анестезия (жергілікті жансыздандыру) **қауіпсіз**. - Стоматологтар жүкті әйелдер үшін әдетте құрамында **Лидокаин** бар, адреналин (эпинефрин) мөлшері аз немесе мүлде жоқ арнайы анестетиктерді қолданады. - Бұл дәрілер плацента арқылы өте аз мөлшерде өтеді және ұрыққа зиян келтірмейді. - **Ауырсыну қауіптірек:** Қатты ауырсыну кезінде сезінетін күйзеліс ағзаңыздағы стресс гормондарының (кортизол, адреналин) деңгейін арттырады. Бұл бөпе үшін жансыздандыратын инеге қарағанда әлдеқайда зиянды. ## 2-қорқыныш: Рентген сәулесі бөпеге әсер ете ме? "Рентгенге түсуге болмайды, ол — радиация!" деген түсінік өткеннің еншісінде қалды. **Медициналық дерек:** Қазіргі стоматологияда қолданылатын **цифрлық рентген (визиограф)** құрылғыларының сәулелену мөлшері өте аз. - Сәуле ішке емес, тікелей ауыз қуысына бағытталады. - Процедура кезінде ішіңізге **қорғасын алжапқыш** (қорғаныш "фартук") жабылады. Ол бөпеңізді кез келген шашыраңқы сәуледен 100% қорғайды. - Соған қарамастан, дәрігерлер рентгенді тек **аса қажет болғанда** (мысалы, түбір өзегін емдеу үшін) тағайындайды. Ол косметикалық мақсатта жасалмайды. ## Тіс дәрігеріне барудың "ең қолайлы уақыты" Шұғыл жағдайларды (қатты ауырсыну, іріңдеу) қоспағанда, жоспарлы емдеуде жүктілік кезеңдерін ескеру қажет: ### 1-ші триместр (Қауіпті емес, бірақ сезімтал кезең) Бөпенің ағзалары қалыптасады. Сонымен қатар Сізде жүрек айну (токсикоз) болуы мүмкін. Бұл кезеңде тек шұғыл ем жүргізіліп, жоспарлы процедуралар кейінге қалдырылады. ### 2-ші триместр (Алтын кезең: 14-20-шы апталар) Бұл — тіс дәрігеріне баруға **ең қолайлы уақыт**. Бөпенің органогенезі аяқталған, Сіз өзіңізді жақсы сезінесіз әрі ішіңіз стоматологиялық креслода отыруға кедергі келтіретіндей үлкейіп үлгермеген. Осы кезеңде пломба салуға, тіс тасын тазартуға немесе тіс жұлдыруға болады. ### 3-ші триместр (Қолайсыздық) Емдеуге медициналық қарсы көрсетілім жоқ, алайда стоматологиялық креслода ұзақ уақыт шалқасынан жату қиын болуы мүмкін (төменгі қуыс вена қысылып, бас айналуы мүмкін). ## Неден аулақ болу керек? Жүктілік кезінде кейбір процедуралар ұсынылмайды: - **Тісті ағарту:** Қолданылатын химиялық заттардың (пероксидтің) әсері толық зерттелмеген. Босанғаннан кейінге қалдырған жөн. - **Кейбір антибиотиктер:** Тетрациклин тобына жататын антибиотиктер бөпенің тістерінде тұрақты дақтар қалдыруы мүмкін. Дәрігеріңізге жүкті екеніңізді міндетті түрде айтыңыз, ол Сізге қауіпсіз дәрі (мысалы: Амоксициллин, Эритромицин) тағайындайды. - **Седация (ұйықтату):** Жалпы анестезия немесе "күлкі газы" тек өмірге қауіп төнген жағдайда қолданылады. Тіс ауруы — "шыдап жүрсеңіз, өзі басылады" дейтін жағдай емес. Ауыз қуысында инфекция ошағының болуы Сіздің де, бөпеңіздің де денсаулығына қауіп төндіреді. Дәрігеріңізге **жүкті екеніңізді** және жүктіліктің **нешінші аптасында** екеніңізді айтыңыз. Ол Сізге ең қауіпсіз әрі қолайлы емдеу жоспарын таңдайды. Есіңізде болсын, бақытты ана — күлкісімен айналасына нұр шашатын ана. Тістеріңізге күтім жасаңыз! **Ескерту:** Жүктілік кезінде қандай дәрілер мен процедуралардың қауіпсіз екенін нақтылау үшін **Anacan қолданбасындағы "Қауіпсіздік базасын"** қарай аласыз.