Axıntı, sidik qaçırma və dölyanı mayenin gəlməsini necə ayırd etmək olar?

Qısa cavab: şübhə varsa, dərhal yoxlanın

Hamiləlik zamanı hər hansı bir maye sızması ilə qarşılaşdıqda narahat olmaq tamamilə normaldır. Ən vacib sual budur: bu, normal axıntıdır, sidikdir, yoxsa “suyun gəlməsi” kimi tanınan dölyanı mayedir? Qısa və ən təhlükəsiz cavab budur: əgər dölyanı mayenin sızdığından ən kiçik bir şübhəniz belə varsa, hamiləliyin hansı həftəsində olmağınızdan asılı olmayaraq, dərhal doğum xidmətinizə (doğum evi, qadın məsləhətxanası və ya həkiminizə) zəng edin.

Dölyanı maye güclü bir axınla (gush) və ya yavaş bir sızıntı (trickle) şəklində gələ bilər. Evdə “bir saatlıq bez testi” etmək və ya rəngini, qoxusunu təxmin etməyə çalışaraq gözləmək tövsiyə edilmir. Bu, həyati əhəmiyyətli vaxt itkisinə səbəb ola bilər. Hətta həkimlər üçün belə, bu mayeləri ayırd etmək bəzən xüsusi müayinə tələb edir. Buna görə də, qətiyyən tərəddüd etmədən peşəkar yardım üçün müraciət etmək sizin və körpənizin sağlamlığı üçün atılacaq ən doğru addımdır.

Üç mayenin fərqi: ümumi göstəricilər və müqayisə cədvəli

Hamiləlik dövründə bədəninizdə bir çox dəyişikliklər baş verir və vaginal axıntının artması da bunlardan biridir. Gəlin bu üç mayenin tipik xüsusiyyətlərinə nəzər salaq. Unutmayın ki, bu məlumatlar yalnız ümumi təsəvvür üçündür və diaqnoz məqsədi daşımır.

Normal vaginal axıntı: Hamiləlik boyunca artması normaldır və uşaqlıq yolunu infeksiyalardan qorumağa kömək edir. Adətən nazik, şəffaf və ya südlü ağ rəngdə olur və kəskin, xoşagəlməz qoxusu olmur.

Sidik qaçırma: Böyüyən uşaqlığın sidik kisəsinə təzyiqi nəticəsində xüsusilə öskürdükdə, asqırdıqda və ya güldükdə kiçik miqdarda sidik sızması baş verə bilər. Adətən kəskin amonyak qoxusu ilə seçilir.

Dölyanı maye: Körpənizi əhatə edən və qoruyan mayedir. Sızması yavaş bir damlama və ya güclü axın şəklində ola bilər. Adətən rəngsiz və ya solğun sarı rəngdədir və çox vaxt heç bir qoxusu olmur, qoxu isə mayenin mənşəyini təsdiqləmir.

Aşağıdakı cədvəl bu fərqləri ümumiləşdirir, lakin unutmayın ki, əlamətlər bir-birinə çox bənzəyə bilər.

Niyə evdə dəqiq diaqnoz qoymaq mümkün deyil?

Yuxarıdakı cədvələ baxmayaraq, ev şəraitində mayenin növünü 100% dəqiqliklə müəyyən etmək demək olar ki, qeyri-mümkündür. Bunun bir neçə səbəbi var:

• Əlamətlərin oxşarlığı: Yaxşı su içdiyiniz zaman sidiyin rəngi və qoxusu demək olar ki, olmaya bilər və bu, dölyanı maye ilə asanlıqla səhv salına bilər. Hamiləliyin sonlarına doğru artan normal axıntı da sızıntı hissi yarada bilər. Dölyanı mayenin sızması həmişə güclü axınla olmur; çox vaxt sadəcə nəmlik hissi verən yavaş bir damlama şəklində olur.
• Diaqnostik testlərin zəruriliyi: Hətta klinik şəraitdə belə, həkimlər bəzən diaqnozu təsdiqləmək üçün xüsusi müayinələrə ehtiyac duyurlar. Bunlara steril güzgü ilə müayinə və ya dölyanı mayeni təsdiqləyən xüsusi yaxma çubuqlarından istifadə daxildir. NICE (Böyük Britaniyanın Milli Sağlamlıq və Qulluq Mükəmməlliyi İnstitutu) kimi qurumlar, etibarsız olduğu üçün nitrazin kağızı kimi köhnə üsulların istifadəsini tövsiyə etmir.
• Gecikmə riski: Ən əsası, səhv diaqnoz qoyaraq evdə gözləmək, xüsusən də 37 həftədən əvvəl baş verən sızmalarda (PPROM) ciddi fəsadlara, o cümlədən infeksiya və vaxtından əvvəl doğuşa səbəb ola bilər.

Sızmadan şübhələnəndə atılacaq addımlar

Əgər suyunuzun gəldiyini düşünürsünüzsə, təşvişə düşmədən aşağıdakı addımları atın:

1. Gigiyenik bez (altlıq) taxın. Bu, mayenin miqdarını, rəngini və qoxusunu izləməyə kömək edəcək. Həkiminiz də bezə baxaraq vəziyyət haqqında ilkin məlumat əldə edə bilər. Qətiyyən tampon istifadə etməyin, çünki bu, infeksiya riskini artıra və mayenin axmasını gizlədə bilər.
2. Mayenin xüsusiyyətlərinə diqqət edin. Sızmanın nə vaxt başladığını, nə qədər olduğunu (bez tam islanıb, yoxsa sadəcə nəmdir?), rəngini və qoxusunu qeyd edin.
3. Dərhal doğum xidmətinizlə əlaqə saxlayın. Gecə və ya gündüz olmasından asılı olmayaraq, dərhal həkiminizə, mamaya və ya təcili tibbi yardım xidmətinə zəng edin və vəziyyəti izah edin. Onlar sizə nə etməli olduğunuzu deyəcəklər.
4. Cinsi əlaqədən çəkinin. Vəziyyət aydınlaşana qədər cinsi əlaqəyə girmək və ya uşaqlıq yoluna hər hansı bir şey daxil etmək infeksiya riskini artıra bilər.

Doğum xidmətində sizi hansı müayinələr gözləyir?

Xəstəxanaya və ya həkimə müraciət etdikdə, sizi hərtərəfli, lakin standart bir müayinə prosesi gözləyir. Məqsəd, sızmanın həqiqətən də dölyanı maye olub-olmadığını dəqiq müəyyən etməkdir.

• Söhbət və ümumi müayinə: Həkim və ya mama sizinlə nə baş verdiyini, mayenin miqdarı və rəngi, özünüzü necə hiss etdiyinizi soruşacaq. Həmçinin hərarətiniz, nəbz və qan təzyiqiniz ölçüləcək, körpənin ürək döyüntülərinə qulaq asılacaq.
• Steril güzgü ilə müayinə: Diaqnozu təsdiqləmək üçün ən çox istifadə edilən üsuldur. Həkim uşaqlıq yolu divarlarını aralamaq üçün steril bir alət (güzgü) istifadə edərək uşaqlıq boynundan maye axıb-axmadığını və ya arxa hissədə maye toplanıb-toplanmadığını (pooling) yoxlayır.
• Xüsusi testlər: Əgər güzgü ilə müayinə zamanı maye görünmürsə, lakin şübhə hələ də davam edirsə, həkim uşaqlıq yolundan götürülmüş maye nümunəsi üzərində xüsusi biomarker testləri (məsələn, plasentar alfa-mikroqlobulin-1 testi) apara bilər.
• Ultrasəs müayinəsi (USM): Bəzən həkim körpənin ətrafındakı dölyanı mayenin miqdarını qiymətləndirmək üçün USM təyin edə bilər. Lakin unutmayın ki, maye miqdarının normal olması sızmanın olmadığını tam istisna etmir.

37 həftədən əvvəl və sonra sızmanın fərqi

Dölyanı mayenin gəlməsi hamiləliyin müxtəlif dövrlərində fərqli məna daşıyır və fərqli yanaşma tələb edir.

37 həftədən əvvəl sızma (PPROM): Doğuş başlamadan, hamiləliyin 37 tamamlanmış həftəsindən əvvəl suyun gəlməsi “Vaxtından Əvvəl Doğuşönü Membranların Yırtılması” (PPROM) adlanır. Bu, daha ciddi bir vəziyyətdir, çünki həm ana, həm də körpə üçün infeksiya (xorioamnionit) riskini artırır və vaxtından əvvəl doğuşa səbəb ola bilər. PPROM təsdiqlənərsə, klinik vəziyyətə görə yaxından nəzarət və bəzən xəstəxanada qalmaq tələb olunur. Sizə infeksiyanın qarşısını almaq üçün antibiotiklər və körpənin ağciyərlərinin inkişafını sürətləndirmək üçün steroid inyeksiyaları təklif oluna bilər.

37 həftədən sonra (müddətində) sızma: Bu, doğuşa yaxın dövrdə baş verə bilər, amma yenə də dərhal doğum xidməti ilə əlaqə və fərdi plan tələb edir. Suyunuz gəldikdən sonra qadınların əksəriyyətində 24 saat ərzində doğuş sancıları başlayır. Əgər sancılar başlamazsa, infeksiya riskini azaltmaq üçün həkiminiz doğuşu stimullaşdırmağı (induksiya) təklif edə bilər. Hər iki halda da suyunuz gəldiyi andan etibarən həkim nəzarəti altında olmalısınız.

Dərhal tibbi yardım tələb edən təhlükə əlamətləri

Əgər maye sızması ilə yanaşı aşağıdakı əlamətlərdən hər hansı biri varsa, gecikmədən və dərhal doğum xidmətinizə zəng edin və ya təcili yardıma müraciət edin:

• Mayenin yaşıl, qəhvəyi rəngdə və ya pis qoxulu olması (bu, körpənin bətndaxili sıxıntısının və ya infeksiyanın əlaməti ola bilər).
• Hər hansı bir vaginal qanaxma.
• Qızdırma, titrəmə və ya qripəbənzər simptomlar.
• Qarın və ya bel nahiyəsində ağrı, sancılar.
• Körpənin hərəkətlərinin azalması və ya normaldan fərqli olması.

Bu əlamətlər sizin və körpənizin təcili tibbi müdaxiləyə ehtiyacı olduğunu göstərə bilər. Gecənin yarısı olsa belə, gözləməyin.

Müayinə nəticəsi neqativ olarsa, lakin sızma davam edərsə nə etməli?

Bəzən ilk müayinə zamanı kiçik bir sızmanı təsdiqləmək çətin ola bilər. Həkim sizi müayinə edib hər şeyin qaydasında olduğunu deyərək evə göndərə bilər. Lakin evə qayıtdıqdan sonra hələ də nəmlik və ya sızma hiss etməyə davam edirsinizsə, öz instinktlərinizə güvənin.

Əgər sızmanın davam etdiyini düşünürsünüzsə, təkrar müayinə üçün xəstəxanaya qayıtmalısınız. Bu, həddindən artıq ehtiyatlılıq deyil, məsuliyyətli bir davranışdır. Bəzən sızıntı aralıqlı olur və yalnız müəyyən vəziyyətlərdə baş verir. Bir neçə dəfə yoxlanmaq, potensial ciddi bir problemi nəzərdən qaçırmaqdan daha yaxşıdır. Sağlamlıq personalı sizin narahatlığınızı anlayışla qarşılayacaq və təkrar qiymətləndirmə aparacaq.

Həkiminizə verə biləcəyiniz suallar

Həkim qəbulunda həyəcanlanmaq və vacib məqamları unutmamaq üçün bəzi sualları əvvəlcədən hazırlamaq faydalı ola bilər. Budur, sizə kömək edə biləcək bir neçə sual:

• Bu mayenin dölyanı maye, sidik yoxsa axıntı olduğunu necə müəyyən edə bilərsiniz?
• Müayinənin nəticələri neqativ olarsa, lakin sızma hissi davam edərsə, nə etməliyəm?
• Əgər bu, həqiqətən də dölyanı mayedirsə, hamiləliyimin bu həftəsində mənim və körpəm üçün risklər nələrdir?
• Hansı təhlükə əlamətlərinə diqqət etməli və nə vaxt dərhal yenidən müraciət etməliyəm?
• Bundan sonra məni hansı izləmə və ya müalicə planı gözləyir?

Unutmayın ki, hamiləlik dövründə bədəninizlə bağlı hər hansı bir narahatlığı dilə gətirmək sizin haqqınızdır. Sual verməkdən çəkinməyin. Sizin məlumatlı və arxayın olmağınız həm sizin, həm də körpənizin sağlamlığı üçün vacibdir. Hər hansı bir şübhə anında peşəkar yardıma müraciət etmək ən doğru qərardır. Doğuşunuza qədər olan vacib görüşlərin tarixlərini izləmək üçün Anacan Təqvimindən istifadə edə bilərsiniz.