Жүктілік кезіндегі бөліністерді, зәрді және амниотикалық сұйықтықты қалай ажыратуға болады?

Қысқа жауап: күмән болса, дереу тексеріліңіз

Жүктілік кезінде кез келген сұйықтықтың ағуына тап болғанда алаңдау қалыпты жағдай. Ең маңызды сұрақ: бұл қалыпты бөлініс пе, зәр ме, әлде «судың кетуі» деп аталатын амниотикалық сұйықтық па? Қысқа және ең қауіпсіз жауап: егер амниотикалық сұйықтықтың ағуына ең кішкентай күмәніңіз болса да, жүктіліктің қай аптасында болсаңыз да, дереу босану қызметіңізге (босану үйіне, әйелдер консультациясына немесе дәрігеріңізге) қоңырау шалыңыз.

Амниотикалық сұйықтық қатты ағынмен немесе баяу тамшылап келуі мүмкін. Үйде «бір сағаттық жаялық тестін» жасау немесе оның түсін, иісін болжауға тырысып күту ұсынылмайды. Бұл өмірлік маңызды уақытты жоғалтуға әкелуі мүмкін. Тіпті дәрігерлер үшін де бұл сұйықтықтарды ажырату кейде арнайы тексеруді қажет етеді. Сондықтан, еш ойланбастан кәсіби көмекке жүгіну сіздің және нәрестеңіздің денсаулығы үшін ең дұрыс қадам болып табылады.

Үш сұйықтықтың айырмашылығы: жалпы көрсеткіштер және салыстыру кестесі

Жүктілік кезеңінде денеңізде көптеген өзгерістер болады және қынаптық бөліністің артуы да солардың бірі. Осы үш сұйықтықтың типтік сипаттамаларын қарастырайық. Бұл ақпарат тек жалпы түсінік үшін берілгенін және диагноз қою мақсатын көздемейтінін ұмытпаңыз.

Қалыпты қынаптық бөлініс: Жүктілік бойы артуы қалыпты жағдай және жатыр жолын инфекциялардан қорғауға көмектеседі. Әдетте жұқа, мөлдір немесе сүтті ақ түсті болады және өткір, жағымсыз иісі болмайды.

Зәрдің ағуы: Өсіп келе жатқан жатырдың қуыққа қысымы нәтижесінде, әсіресе жөтелгенде, түшкіргенде немесе күлгенде аз мөлшерде зәр ағуы мүмкін. Әдетте өткір аммиак иісімен ерекшеленеді.

Амниотикалық сұйықтық: Нәрестеңізді қоршап тұрған және қорғайтын сұйықтық. Ағуы баяу тамшылап немесе қатты ағынмен болуы мүмкін. Әдетте түссіз немесе бозғылт сары түсті болады және көбінесе ешқандай иісі болмайды, ал иіс сұйықтықтың шығу тегін растамайды.

Төмендегі кесте бұл айырмашылықтарды қорытындылайды, бірақ белгілер бір-біріне өте ұқсас болуы мүмкін екенін ұмытпаңыз.

Неліктен үйде нақты диагноз қою мүмкін емес?

Жоғарыдағы кестеге қарамастан, үй жағдайында сұйықтықтың түрін 100% дәлдікпен анықтау мүмкін емес. Бұған бірнеше себеп бар:

• Белгілердің ұқсастығы: Жақсы су ішкен кезде зәрдің түсі мен иісі болмауы мүмкін және бұл амниотикалық сұйықтықпен оңай шатастырылуы мүмкін. Жүктіліктің соңына қарай артатын қалыпты бөлініс те ағу сезімін тудыруы мүмкін. Амниотикалық сұйықтықтың ағуы әрдайым қатты ағынмен болмайды; көбінесе ол жай ғана ылғалдылық сезімін беретін баяу тамшылау түрінде болады.
• Диагностикалық тесттердің қажеттілігі: Тіпті клиникалық жағдайда да, дәрігерлер кейде диагнозды растау үшін арнайы тексерулерге мұқтаж болады. Оларға стерильді айнамен тексеру немесе амниотикалық сұйықтықты растайтын арнайы жағынды таяқшаларын қолдану кіреді. NICE (Ұлыбританияның Ұлттық денсаулық және күтім сапасы институты) сияқты мекемелер нитразин қағазы сияқты ескі әдістерді қолдануды ұсынбайды, өйткені олар сенімсіз.
• Кешігу қаупі: Ең бастысы, қате диагноз қойып, үйде күту, әсіресе 37 аптадан бұрын болатын ағуларда (PPROM) инфекция және мерзімінен бұрын босану сияқты елеулі асқынуларға әкелуі мүмкін.

Ағудан күдіктенгенде жасалатын қадамдар

Егер суыңыз кетті деп ойласаңыз, үрейленбей келесі қадамдарды жасаңыз:

1. Гигиеналық жаялық (төсеніш) тағыңыз. Бұл сұйықтықтың мөлшерін, түсін және иісін бақылауға көмектеседі. Дәрігеріңіз де жаялыққа қарап жағдай туралы алдын ала ақпарат ала алады. Ешқашан тампон қолданбаңыз, өйткені бұл инфекция қаупін арттырып, сұйықтықтың ағуын жасыруы мүмкін.
2. Сұйықтықтың сипаттамаларына назар аударыңыз. Ағудың қашан басталғанын, қанша болғанын (жаялық толық суланған ба, әлде жай ылғалды ма?), түсін және иісін жазып алыңыз.
3. Дереу босану қызметіңізбен байланысыңыз. Түн немесе күн болсын, дереу дәрігеріңізге, акушерге немесе жедел медициналық көмек қызметіне қоңырау шалып, жағдайды түсіндіріңіз. Олар сізге не істеу керектігін айтады.
4. Жыныстық қатынастан аулақ болыңыз. Жағдай анықталғанға дейін жыныстық қатынасқа түсу немесе жатыр жолына кез келген нәрсені енгізу инфекция қаупін арттыруы мүмкін.

Босану қызметінде сізді қандай тексерулер күтеді?

Ауруханаға немесе дәрігерге барғанда, сізді жан-жақты, бірақ стандартты тексеру процесі күтеді. Мақсат – ағудың шынымен де амниотикалық сұйықтық екенін дәл анықтау.

• Әңгімелесу және жалпы тексеру: Дәрігер немесе акушер сізден не болғанын, сұйықтықтың мөлшері мен түсін, өзіңізді қалай сезінетініңізді сұрайды. Сондай-ақ сіздің температураңыз, тамыр соғысыңыз және қан қысымыңыз өлшеніп, нәрестенің жүрек соғысы тыңдалады.
• Стерильді айнамен тексеру: Диагнозды растау үшін ең көп қолданылатын әдіс. Дәрігер жатыр жолының қабырғаларын ашу үшін стерильді құралды (айна) пайдаланып, жатыр мойнынан сұйықтық ағып жатқанын немесе артқы бөлікте сұйықтық жиналғанын (pooling) тексереді.
• Арнайы тесттер: Егер айнамен тексеру кезінде сұйықтық көрінбесе, бірақ күмән әлі де болса, дәрігер жатыр жолынан алынған сұйықтық үлгісінде арнайы биомаркер тесттерін (мысалы, плацентарлық альфа-микроглобулин-1 тесті) жүргізуі мүмкін.
• Ультрадыбыстық зерттеу (УДЗ): Кейде дәрігер нәрестенің айналасындағы амниотикалық сұйықтықтың мөлшерін бағалау үшін УДЗ тағайындауы мүмкін. Бірақ сұйықтық мөлшерінің қалыпты болуы ағудың жоқтығын толық жоққа шығармайтынын ұмытпаңыз.

37 аптаға дейінгі және одан кейінгі ағудың айырмашылығы

Амниотикалық сұйықтықтың кетуі жүктіліктің әртүрлі кезеңдерінде әртүрлі мағынаға ие және әртүрлі тәсілді қажет етеді.

37 аптаға дейінгі ағу (PPROM): Босану басталмай, жүктіліктің 37 аяқталған аптасынан бұрын судың кетуі «Мерзімінен бұрын босану алдындағы қабықшалардың жыртылуы» (PPROM) деп аталады. Бұл ана мен нәресте үшін инфекция (хориоамнионит) қаупін арттыратын және мерзімінен бұрын босануға әкелуі мүмкін анағұрлым күрделі жағдай. PPROM расталса, клиникалық жағдайға байланысты мұқият бақылау және кейде ауруханада қалу қажет. Сізге инфекцияның алдын алу үшін антибиотиктер және нәрестенің өкпесінің дамуын жеделдету үшін стероидті инъекциялар ұсынылуы мүмкін.

37 аптадан кейінгі (мерзіміндегі) ағу: Бұл босануға жақын кезеңде болуы мүмкін, бірақ әлі де дереу босану қызметімен байланысуды және жеке жоспарды қажет етеді. Суыңыз кеткеннен кейін әйелдердің көпшілігінде 24 сағат ішінде босану толғақтары басталады. Егер толғақтар басталмаса, инфекция қаупін азайту үшін дәрігеріңіз босануды ынталандыруды (индукция) ұсынуы мүмкін. Екі жағдайда да суыңыз кеткен сәттен бастап дәрігердің бақылауында болуыңыз керек.

Дереу медициналық көмекті қажет ететін қауіпті белгілер

Егер сұйықтықтың ағуымен қатар келесі белгілердің кез келгені болса, кешіктірмей және дереу босану қызметіңізге қоңырау шалыңыз немесе жедел жәрдем шақырыңыз:

• Сұйықтықтың жасыл, қоңыр түсті және жағымсыз иісті болуы (бұл нәрестенің жатырішілік қиындығының немесе инфекцияның белгісі болуы мүмкін).
• Кез келген қынаптық қан кету.
• Қызба, діріл немесе тұмауға ұқсас симптомдар.
• Іштің немесе бел аймағындағы ауырсыну, толғақтар.
• Нәрестенің қозғалысының азаюы немесе қалыптыдан өзгеше болуы.

Бұл белгілер сіздің және нәрестеңіздің шұғыл медициналық араласуға мұқтаж екенін көрсетуі мүмкін. Түн ортасы болса да, күтпеңіз.

Егер тексеру нәтижесі теріс болса, бірақ ағу жалғасса не істеу керек?

Кейде алғашқы тексеру кезінде кішкентай ағуды растау қиын болуы мүмкін. Дәрігер сізді тексеріп, бәрі дұрыс екенін айтып, үйге жіберуі мүмкін. Бірақ үйге оралғаннан кейін әлі де ылғалдылық немесе ағу сезімін жалғастырсаңыз, өз инстинкттеріңізге сеніңіз.

Егер ағудың жалғасып жатқанын ойласаңыз, қайта тексеру үшін ауруханаға оралуыңыз керек. Бұл шамадан тыс сақтық емес, жауапкершілікті мінез-құлық. Кейде ағу үзік-үзік болады және тек белгілі бір жағдайларда орын алады. Бірнеше рет тексерілу, ықтимал елеулі мәселені назардан тыс қалдырудан әлдеқайда жақсы. Денсаулық сақтау қызметкерлері сіздің алаңдаушылығыңызды түсіністікпен қабылдайды және қайта бағалау жүргізеді.

Дәрігеріңізге қоя алатын сұрақтар

Дәрігер қабылдауында қобалжып, маңызды сәттерді ұмытпау үшін кейбір сұрақтарды алдын ала дайындау пайдалы болуы мүмкін. Міне, сізге көмектесетін бірнеше сұрақ:

• Бұл сұйықтықтың амниотикалық сұйықтық, зәр немесе бөлініс екенін қалай анықтай аласыз?
• Егер тексеру нәтижелері теріс болса, бірақ ағу сезімі жалғасса, не істеуім керек?
• Егер бұл шынымен де амниотикалық сұйықтық болса, жүктілігімнің осы аптасында мен үшін және нәрестем үшін қандай қауіптер бар?
• Қандай қауіпті белгілерге назар аударуым керек және қашан дереу қайта жүгінуім керек?
• Бұдан кейін мені қандай бақылау немесе емдеу жоспары күтеді?

Есіңізде болсын, жүктілік кезеңінде денеңізге қатысты кез келген алаңдаушылықты білдіру сіздің құқығыңыз. Сұрақ қоюдан тартынбаңыз. Сіздің ақпараттандырылған және сенімді болуыңыз сіздің де, нәрестеңіздің де денсаулығы үшін маңызды. Кез келген күмән туындаған жағдайда кәсіби көмекке жүгіну ең дұрыс шешім. Босануыңызға дейінгі маңызды кездесулердің күндерін бақылау үшін Anacan Күнтізбесін пайдалана аласыз.