Bắt đầu ăn dặm: Khởi đầu lành mạnh và an toàn cho hành trình ăn uống của bé

Trong vài tháng đầu đời, sự phát triển nhanh chóng của bé có thể được đáp ứng chỉ bằng sữa mẹ hoặc sữa công thức. Tuy nhiên, theo thời gian, cơ thể đang lớn lên của bé cần nhiều năng lượng, sắt và các loại vitamin hơn. Giai đoạn mới này, được gọi là "ăn dặm", là một hành trình khám phá kỳ diệu, giúp bé làm quen với nhiều hương vị, kết cấu và mùi hương khác nhau.

Tuy nhiên, giai đoạn này thường khiến các bà mẹ căng thẳng: "Mình nên bắt đầu từ đâu? Nên cho bé ăn bao nhiêu? Nếu bé bị hóc thì sao?" Những lo lắng này hoàn toàn tự nhiên. Khi nắm được các nguyên tắc vàng do chuyên gia khuyến nghị, bạn và bé sẽ có thể tận hưởng khoảng thời gian ăn dặm mỗi ngày.

1. Khi nào là thời điểm thích hợp để bắt đầu ăn dặm?

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và phần lớn bác sĩ nhi khoa nhấn mạnh rằng thời điểm lý tưởng để bắt đầu ăn dặm là tháng thứ 6. Tuy nhiên, vì mỗi trẻ phát triển theo một cách riêng, bạn nên chú ý đến các dấu hiệu thể chất của bé thay vì chỉ dựa vào lịch.

Các dấu hiệu chính cho thấy bé đã sẵn sàng ăn thức ăn đặc gồm:

• Khả năng kiểm soát đầu: Bé có thể giữ đầu và cổ hoàn toàn thẳng, vững vàng.

• Khả năng ngồi: Bé có thể ngồi thẳng trên ghế ăn dặm, kể cả khi cần hỗ trợ.

• Hứng thú với thức ăn: Bé quan sát miệng bạn khi bạn ăn, với tay về phía đĩa và tỏ ra hào hứng với thức ăn.

• Mất phản xạ đẩy lưỡi: Bé không còn tự động dùng lưỡi đẩy thìa ra khi thìa được đưa đến gần môi.

2. Những hương vị đầu tiên và "Quy tắc 3 ngày"

Chuyển sang ăn dặm là giai đoạn "nếm thử", không phải để "ăn no". Trong những tháng đầu, nguồn dinh dưỡng chính của bé vẫn là sữa mẹ (hoặc sữa công thức). Thức ăn đặc chỉ đóng vai trò bổ sung.

Các chuyên gia khuyên nên bắt đầu bằng rau củ (ví dụ: bí đỏ, cà rốt, bí ngòi) thay vì trái cây. Lý do là trẻ vốn có xu hướng thích vị ngọt; nếu được làm quen với trái cây ngọt trước, bé có thể từ chối rau củ sau này.

Quy tắc 3 ngày là gì? Mỗi khi cho bé làm quen với một thực phẩm mới, hãy cho bé ăn riêng thực phẩm đó trong 3 ngày liên tiếp, không trộn với một thực phẩm mới khác. Trong thời gian này, hãy theo dõi mọi phản ứng dị ứng như phát ban, tiêu chảy, mẩn đỏ hoặc nôn. Nếu không có vấn đề gì, bạn có thể thêm một thực phẩm mới vào danh sách.

3. Ăn xay nhuyễn hay BLW (ăn dặm bé tự chỉ huy)?

Một trong những điều các bà mẹ quan tâm nhất là nên cho bé ăn thức ăn ở dạng nào. Hiện có hai phương pháp chính:

• Phương pháp xay nhuyễn truyền thống: Thực phẩm được hấp chín, xay nhuyễn rồi người chăm sóc dùng thìa đút cho bé. Đây là phương pháp truyền thống, gọn gàng hơn và giúp người chăm sóc kiểm soát hoàn toàn lượng thức ăn bé ăn.

• BLW (ăn dặm bé tự chỉ huy): Với phương pháp này, bé sẽ tự ăn. Thực phẩm được cắt thành miếng cỡ ngón tay để bé có thể cầm, hấp đến khi mềm rồi đặt trước mặt bé. Bé sẽ tự khám phá, bóp nghiền và đưa thức ăn vào miệng. Phương pháp này giúp kỹ năng vận động tinh và phản xạ nhai của bé phát triển rất nhanh.

Cả hai phương pháp đều có những ưu điểm riêng. Nhiều bác sĩ nhi khoa đề xuất kết hợp hai phương pháp này, vừa cho bé ăn thức ăn xay nhuyễn vừa để bé tự cầm thức ăn. Điều quan trọng nhất là biến giờ ăn thành một trò chơi đầy khám phá thay vì một nhiệm vụ gây căng thẳng.

4. Những thực phẩm tuyệt đối không nên cho bé ăn trước một tuổi

Dù muốn bé nếm thử mọi thứ trong giai đoạn ăn dặm, bạn vẫn cần tránh một số thực phẩm có thể gây nguy hiểm cho hệ tiêu hóa và thận đang phát triển của bé. Tuyệt đối không cho bé dùng những thực phẩm này cho đến khi được 1 tuổi:

• Mật ong: Vi khuẩn có trong mật ong (gây ngộ độc botulinum) có thể đe dọa tính mạng của trẻ nhỏ.

• Sữa bò (dùng làm thức uống chính): Sữa bò rất khó tiêu hóa và có thể gây thiếu sắt (thiếu máu). Tuy nhiên, có thể cho bé dùng dưới dạng sữa chua, kefir và phô mai vì những sản phẩm này đã được lên men.

• Muối và đường: Thận của bé chưa phát triển đầy đủ để xử lý muối. Đường không có giá trị dinh dưỡng và có thể gây béo phì sau này.

• Thực phẩm có nguy cơ gây hóc: Nho nguyên quả, hạt phỉ, hạt óc chó, đậu phộng và cà chua bi nguyên quả (phải nghiền hoặc bổ dọc thành bốn miếng).

Quản lý lịch ăn dặm thật dễ dàng với Anacan

"Hôm nay nên cho bé thử thực phẩm mới nào?", "Nên thử công thức BLW nào?" — bạn không cần phải ghi nhớ tất cả những câu hỏi này. Bạn có thể khám phá nhiều công thức khác nhau cho bé bằng công cụ "Công thức lành mạnh" trong ứng dụng Anacan.