Қосымша тағамға көшу: Бөпеңіздің тамақтану сапарын пайдалы әрі қауіпсіз бастау

Алғашқы айларда бөпеңіздің қарқынды дамуына ана сүті немесе сүт қоспасы жеткілікті болғанымен, уақыт өте келе өсіп келе жатқан ағзасына көбірек энергия, темір және түрлі дәрумендер қажет болады. «Қосымша тағам» деп аталатын бұл жаңа кезең — бөпеңіздің әртүрлі дәмдермен, құрылымдармен және иістермен танысатын ғажайып таным сапары.

Алайда бұл кезең аналар үшін жиі күйзеліс көзіне айналады: «Неден бастауым керек? Қанша беруім керек? Тамағына тұрып қалса ше?» Мұндай алаңдаушылықтың болуы — қалыпты жағдай. Мамандар ұсынатын негізгі қағидаларды білгеннен кейін бұл үдеріс Сіз бен бөпеңіз үшін күннің ең көңілді сәтіне айналады.

1. Қосымша тағамды бастаудың дұрыс уақыты қашан?

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДСҰ) және педиатрлардың көпшілігі қосымша тағамды бастаудың ең қолайлы уақыты 6-шы ай екенін атап көрсетеді. Алайда әр баланың дамуы жеке болғандықтан, күнтізбеге ғана емес, бөпеңіздің физикалық тұрғыдан дайын екенін білдіретін белгілерге де назар аударуыңыз керек.

Бөпеңіздің қосымша тағамға дайын екенін көрсететін негізгі белгілер:

• Басын ұстай алуы: Басы мен мойнын толық тік әрі тұрақты ұстай алады.

• Отыра алуы: Сүйемелдеп болса да, балаларға арналған тамақтану орындығында тік отыра алады.

• Тағамға қызығушылығы: Сіз тамақ ішкенде аузыңызға қарап, ыдыстарға қол созады және тағамға қызығушылық танытады.

• Тілмен итеру рефлексінің жойылуы: Қасықты ерніне жақындатқанда, оны тілімен автоматты түрде сыртқа итермейді.

2. Алғашқы дәмдер және «3 күн ережесі»

Қосымша тағамға көшу — «тойдыру» емес, «дәмін таныстыру» кезеңі. Алғашқы айларда бөпенің негізгі қорегі әлі де ана сүті (немесе сүт қоспасы) болып қала береді. Ал қою тағамдар тек қосымша ретінде беріледі.

Мамандар алдымен жемістерден емес, көкөністерден (мысалы, асқабақ, сәбіз, кәді) бастауды ұсынады. Өйткені бөпелер туа біткеннен тәтті дәмге бейім болады; егер олар алдымен тәтті жемістермен танысса, кейін көкөністерден бас тартуы мүмкін.

3 күн ережесі деген не? Бөпеңізге әр жаңа тағамды бергенде, оны 3 күн қатарынан жеке-жеке (басқа жаңа тағаммен араластырмай) беріңіз. Осы уақыт ішінде денесінде қандай да бір аллергиялық реакцияның (бөртпе, іш өту, қызару, құсу) бар-жоғын бақылаңыз. Егер ешқандай мәселе болмаса, мәзіріне жаңа тағам қоса аласыз.

3. Езбе ме, әлде BLW (бөпенің жетекшілігімен тамақтандыру) ме?

Аналарды жиі толғандыратын мәселелердің бірі — тағамды қандай түрде беру керектігі. Қазіргі уақытта екі негізгі тәсіл бар:

• Дәстүрлі езбе әдісі: Тағамдар буға пісіріліп, езбе күйіне келтіріледі де, анасы бөпеге қасықпен береді. Бұл — дәстүрлі әрі таза әдіс, ол анаға бөпенің қанша жегенін толық бақылауға мүмкіндік береді.

• BLW (Baby-Led Weaning): Бұл — бөпенің өз бетінше тамақтануы. Тағамдар бөпе қолымен ұстай алатындай көлемде (саусақ тәрізді) кесіліп, жұмсарғанша буға пісіріледі де, алдына қойылады. Бөпе тағамды өзі зерттеп, мыжып, аузына апарады. Бұл әдіс бөпенің ұсақ моторикасы мен шайнау рефлексін өте жылдам дамытады.

Екі әдістің де өзіндік артықшылықтары бар. Көптеген педиатр осы екі әдісті бірге қолдануды (езбе түрінде де, қолына ұстатып та беруді) ұсынады. Ең бастысы — тамақтану уақыты күйзеліске толы міндетке емес, қызықты таным ойынына айналуы керек.

4. Бір жасқа дейін мүлде беруге болмайтын тағамдар

Қосымша тағам кезеңінде бөпеңізге барлық тағамның дәмін татқызғыңыз келсе де, оның әлі дамып келе жатқан ас қорыту жүйесі мен бүйректеріне қауіпті кейбір тағамдар бар. 1 жасына дейін мына тағамдарды мүлде бермеу керек:

• Бал: Оның құрамындағы бактериялар (ботулизм) бөпелер үшін өлімге әкелуі мүмкін.

• Сиыр сүті (негізгі сусын ретінде): Оны қорыту өте қиын және темір тапшылығына (қаназдыққа) әкелуі мүмкін. Алайда йогурт, айран және ірімшік түрінде (ферменттелгендіктен) беруге болады.

• Тұз және қант: Бөпенің бүйректері тұзды өңдей алатындай әлі толық дамымаған. Ал қанттың ешқандай қоректік құндылығы жоқ және ол болашақта семіздікке әкелуі мүмкін.

• Қақалу қаупін тудыратын тағамдар: Бүтін жүзім, орман жаңғағы, грек жаңғағы, жержаңғақ, бүтін черри қызанақтары (оларды міндетті түрде езу немесе ұзынынан төрт бөлікке бөліп беру керек).

Anacan көмегімен тамақтану күнтізбесін шебер басқарыңыз

«Бүгін қандай жаңа тағам берсем болады?», «BLW үшін қандай рецептілерді қолданып көрсем болады?» — осы сұрақтардың бәрін ойыңызда сақтап жүрудің қажеті жоқ. Anacan қолданбасындағы «Пайдалы рецептілер» құралы арқылы балаңызға әртүрлі рецептілерді қолданып көре аласыз.