Hamiləlikdə qəhvəyi və ya çəhrayı ləkələnmə olanda nə etməliyəm?

Qısa cavab: İlk addımınız nə olmalıdır?

Hamiləlik zamanı alt paltarınızda və ya tualet kağızında qəhvəyi, çəhrayı və ya qırmızı ləkələr görmək narahatedici ola bilər. Bilməli olduğunuz ən vacib şey budur: hər hansı yeni ləkələnmə və ya qanaxma barədə eyni gün ərzində tibbi məsləhət almalısınız.

Ləkənin rənginə əsaslanaraq bunun təhlükəli və ya təhlükəsiz olduğunu özünüz müəyyən etməyə çalışmayın. Qəhvəyi rəng köhnə qan, çəhrayı isə axıntı ilə qarışmış təzə qan ola bilər, lakin bu rənglər heç bir halda problemin olmadığını sübut etmir. “İmplantasiya qanaxması” kimi vəziyyətləri özünüzə diaqnoz qoymaq mümkün deyil və təhlükəsiz də deyil. “Bir neçə gün gözləyim, görüm nə olur” düşüncəsi ilə vaxt itirməyin. İlk addımınız hər zaman sizi izləyən mamaça, ginekoloq və ya yerli erkən hamiləlik dəstək xidməti ilə əlaqə saxlamaq olmalıdır. Onlar sizə vəziyyətinizin təcililiyinə uyğun olaraq nə edəcəyinizi deyəcəklər.

Ləkələnmənin rəngi nəyi göstərir?

Ləkələnmənin rəngi qanın nə qədər “təzə” olduğu barədə ümumi məlumat versə də, heç vaxt diaqnoz üçün əsas ola bilməz. Həkiminizə məlumat verərkən rəngi təsvir etməyiniz faydalıdır, lakin əsas məsələ rəngin özü deyil, ləkələnmənin mövcudluğudur.

• Qəhvəyi və ya tünd ləkələr: Bu, adətən, bir müddət əvvəl yaranmış və bədəni tərk etməsi zaman almış “köhnə” qanı göstərir.
• Çəhrayı ləkələr: Bu, çox vaxt az miqdarda təzə qanın normal vaginal axıntı ilə qarışması nəticəsində yaranır.
• Açıq və ya tünd qırmızı ləkələr: Bu, daha təzə qanla əlaqəli ola bilər, amma mənbəni və səbəbi müəyyən etmir.

Unutmayın, bu təsvirlər yalnız ümumi məlumat üçündür. İstənilən rəngdə ləkələnmə həm tamamilə zərərsiz bir vəziyyətin, həm də ciddi diqqət tələb edən bir problemin əlaməti ola bilər. Buna görə də səbəbi aydınlaşdırmaq üçün mütləq tibbi qiymətləndirmə lazımdır.

Nə vaxt həkimə müraciət etməli, nə vaxt təcili yardım çağırmalı?

Ləkələnmə və ya qanaxma ilə qarşılaşdığınız zaman vəziyyətin ciddiliyini anlamaq üçün simptomlarınızı düzgün qiymətləndirmək vacibdir. Tibbi mənbələr iki fərqli vəziyyəti ayırd edir:

Aşağıdakı hallarda eyni gün ərzində həkiminizlə və ya mamaçanızla əlaqə saxlayın (Təcili məsləhət):

• Alt paltarınızda və ya tualet kağızında çəhrayı, qırmızı və ya qəhvəyi rəngdə ləkələr və ya yüngül qanaxma görürsünüzsə.
• Heç bir ağrınız yoxdursa və ya yüngül qarın ağrısı (gündəlik fəaliyyətinizə mane olmayan ağrı) varsa.

Aşağıdakı hallarda dərhal təcili tibbi yardım xidmətinə zəng edin və ya ən yaxın təcili yardım şöbəsinə gedin (Dərhal müdaxilə tələb olunur):

• Qanaxma güclüdürsə (qısa müddətdə bir bezin tam islanmasına səbəb olursa).
• Şiddətli qarın ağrınız varsa (ağrıdan diqqətinizi cəmləyə, kitab oxuya və ya televizora baxa bilmirsinizsə).
• Çiyininizdə ağrı hiss edirsinizsə (bu, daxili qanaxmanın əlaməti ola bilər).
• Başgicəllənmə, bayılma hissi, ürəkbulanma və ya huşunuzu itirmə kimi hallar yaşayırsınızsa.

Hamiləliyin sonrakı dövrlərində (üçüncü trimestrdə) istənilən qanaxma dərhal mama-ginekologiya şöbəsinə müraciət etməyi tələb edir.

Ləkələnmənin mümkün səbəbləri nələrdir?

Hamiləlikdə ləkələnmənin bir çox fərqli səbəbi ola bilər. Bəziləri narahatlıq üçün əsas yaratmır, digərləri isə diqqətli tibbi izləmə tələb edir. Həkim mümkün səbəbləri qiymətləndirəcək; bəzən dəqiq səbəb aydın olmur.

• İmplantasiya qanaxması: Mayalanmış yumurtanın uşaqlıq divarına yapışması zamanı çox erkən hamiləlikdə baş verə bilən yüngül ləkələnmədir.
• Uşaqlıq boynunda dəyişikliklər: Hamiləlik hormonları uşaqlıq boynunu daha həssas edir və qan damarları ilə zənginləşdirir. Bu səbəbdən cinsi əlaqədən və ya ginekoloji müayinədən sonra yüngül ləkələnmə yarana bilər.
• İnfeksiyalar: Sidik yolları infeksiyası və ya cinsi yolla ötürülən infeksiyalar kimi hallar ləkələnməyə səbəb ola bilər.
• Düşük təhlükəsi və ya baş vermiş düşük: Təəssüf ki, bəzən qanaxma və ağrı düşük əlaməti ola bilər. Ancaq unutmayın ki, erkən hamiləlikdə qanaxması olan bir çox qadın sağlam körpə dünyaya gətirir.
• Uşaqlıqdankənar (ektopik) hamiləlik: Hamiləliyin uşaqlıqdan kənarda, adətən uşaqlıq borusunda inkişaf etdiyi ciddi bir vəziyyətdir.
• Molyar hamiləlik: Plasentanın anormal inkişaf etdiyi nadir bir haldır.
• Plasenta ilə bağlı problemlər: Hamiləliyin sonrakı mərhələlərində plasentanın yerləşməsi ilə bağlı problemlər (məsələn, plasenta previa) qanaxmaya səbəb ola bilər.
• “Nişan gəlməsi” (Show): Bədənin doğuşa hazırlaşması ilə əlaqəli ola bilən, uşaqlıq boynunu bağlayan selikli tıxacın qanlı axıntı ilə birlikdə xaric olmasıdır.

Bəzən bütün müayinələrə baxmayaraq ləkələnmənin dəqiq səbəbini tapmaq mümkün olmur. Belə hallarda hamiləlik çox vaxt normal şəkildə davam edir.

Həkimə müraciət etməzdən əvvəl nəyi qeyd etməliyəm?

Həkiminizlə danışarkən vəziyyəti aydın təsvir etmək diaqnoz prosesinə kömək edəcək. Müraciət etməzdən əvvəl aşağıdakı məlumatları qeyd etməyə çalışın:

1. Nə vaxt başladı? Ləkələnməni ilk dəfə nə vaxt gördünüz? Davamlıdır, yoxsa gəlib-gedir?
2. Miqdarı nə qədərdir? Yalnız tualet kağızında bir neçə damcıdır? Yoxsa gündəlik bez istifadə etməyi tələb edir? Bezi nə qədər tez-tez dəyişdirməlisiniz? Qan laxtaları varmı?
3. Rəngi necədir? Açıq çəhrayı, tünd qəhvəyi, yoxsa parlaq qırmızıdır?
4. Digər simptomlar varmı? Qarın ağrısı, sancılar, bel ağrısı, başgicəllənmə və ya çiyin ağrısı kimi hər hansı digər şikayətiniz olubmu? Ağrı varsa, yerini və şiddətini təsvir edin.

Bu məlumatları izləmək üçün tampon yerinə gigiyenik bezdən istifadə edin. Bu, həm miqdarı, həm də rəngi daha dəqiq görməyə imkan verəcək. Vəziyyətin fotoşəklini çəkməyə ehtiyac yoxdur, şifahi təsviriniz kifayətdir.

Həkim müayinəsi zamanı nə gözləməliyəm?

Həkimə müraciət etdiyiniz zaman səbəbi aydınlaşdırmaq üçün bir neçə addımdan ibarət müayinə prosesi başlayacaq. Bu proses sizi narahat etməməlidir, çünki hər bir addım sizin və körpənizin sağlamlığı üçün vacib məlumatlar toplamağa yönəlib.

Gözlənilən müayinələr bunlardır:

• Söhbət və anamnez: Həkiminiz simptomlarınız, son aybaşı tarixiniz, əvvəlki hamiləlikləriniz və ümumi sağlamlıq vəziyyətiniz haqqında ətraflı suallar verəcək.
• Sidik analizi: Hamiləliyi təsdiqləmək və infeksiya əlamətlərini yoxlamaq üçün sidik nümunəsi istənilə bilər.
• Qan analizləri: Qan qrupunuzu (xüsusilə Rezus faktorunu) təyin etmək və hamiləlik hormonu (hCG) səviyyəsini ölçmək üçün qan analizi götürülə bilər. Bəzən hCG səviyyəsinin dəyişimini izləmək üçün 48 saat sonra təkrar analiz tələb oluna bilər.
• Ginekoloji müayinə: Həkiminiz uşaqlıq boynunda hər hansı bir qanaxma mənbəyini və ya dəyişikliyi görmək üçün güzgü (spekulum) ilə müayinə apara bilər.
• Ultrasəs müayinəsi (USM): Bu, diaqnoz üçün ən vacib vasitələrdən biridir. Hamiləliyin uşaqlıqda olub-olmadığını, körpənin ürək döyüntüsünün mövcudluğunu yoxlamaq üçün aparılır. USM həm qarın divarından (transabdominal), həm də vaginal yolla (transvaginal) həyata keçirilə bilər. Transvaginal USM erkən həftələrdə daha aydın görüntü verir və RCOG-a görə hamiləlik itkisi riskini artırmır.

Ultrasəs müayinəsi və diaqnozun qoyulması

Ultrasəs müayinəsi hamiləliyin vəziyyəti haqqında çox dəyərli məlumatlar verir, lakin bəzən tək bir müayinə ilə qəti diaqnoz qoymaq mümkün olmur. Bu, xüsusilə çox erkən hamiləlik həftələrində normal bir haldır.

Klinik təlimatlara əsasən, həkiminiz aşağıdakı vəziyyətlərlə qarşılaşa bilər:

• Ürək döyüntüsü olmayan kiçik embrion: Transvaginal USM zamanı ölçüsü 7.0 mm-dən kiçik olan bir embrion görünsə, lakin ürək döyüntüsü hələ aşkarlanmasa, bu, mütləq problem demək deyil. Həkiminiz diaqnozu dəqiqləşdirmək üçün ən azı 7 gün sonra təkrar USM təyin edəcək.
• Qəti diaqnoz üçün ikinci rəy: Əgər embrionun ölçüsü 7.0 mm və ya daha böyükdürsə, lakin ürək döyüntüsü yoxdursa, həkiminiz diaqnozu təsdiqləmək üçün ikinci bir mütəxəssis rəyi ala və ya yenə də ən azı 7 gün sonra təkrar müayinə təklif edə bilər.
• “Naməlum Yerdə Hamiləlik” (PUL): Bəzən hamiləlik testiniz pozitiv olur, lakin USM-də hamiləlik kisəsi hələ görünmür. Bu, hamiləliyin çox erkən olması, artıq baş vermiş bir düşük və ya uşaqlıqdankənar hamiləliklə əlaqəli ola bilər. Bu vəziyyət diaqnoz dəqiqləşənə qədər qan analizləri və təkrar USM ilə ciddi nəzarət tələb edir.

Təkrar müayinə üçün gözləmə müddəti həyəcanlı olsa da, bilin ki, bu gözləmənin hamiləliyin nəticəsinə heç bir mənfi təsiri yoxdur. Bu, sadəcə olaraq, səhv diaqnozdan qaçmaq üçün vacib bir təhlükəsizlik tədbiridir. Əgər gözləmə müddətində simptomlarınız pisləşərsə, dərhal həkiminizlə əlaqə saxlamalısınız.

Müalicə üsulları və progesteron haqqında vacib məlumat

Ləkələnmənin müalicəsi mümkün səbəbə və müayinə nəticəsinə görə seçilir. Bəzən əlavə müalicə olmadan nəzarət kifayətdir, bəzən xüsusi müdaxilə lazım olur. Hər ləkələnmə bütün gündəlik fəaliyyəti dayandırmaq üçün göstəriş deyil; fərdi tövsiyəni həkimdən alın.

Progesteronun müəyyən erkən qanaxma hallarında istifadəsi: NICE USM-lə təsdiqlənmiş uşaqlıqdaxili hamiləliyi, hazırkı vaginal qanaxması və əvvəlki hamiləlik itkisi olan şəxslərə mikronizə olunmuş vaginal progesteron təklif edilməsini tövsiyə edir. Bu, hər ləkələnmə üçün və ya bütün hamilələrə verilən ümumi sxem deyil.

Bu xüsusi göstərişdə müalicə ürək fəaliyyəti aşkarlanmadan əvvəl də həkim tərəfindən başlana bilər; əvvəlcə uşaqlıqdaxili hamiləlik USM-lə təsdiqlənməlidir. Ürək fəaliyyəti təsdiqlənərsə, NICE bu göstərişdə müalicəni 16 tamamlanmış həftəyə qədər davam etdirməyi tövsiyə edir. Doza və preparat seçimini həkim müəyyən edir.

Süni mayalanmada dəstək və vaxtından əvvəl doğuşun qarşısının alınması başqa göstərişlərdir, fərqli preparat və müddətləri ola bilər. Bu məlumatı özbaşına dərman başlamaq, dəyişmək və ya dayandırmaq üçün istifadə etməyin.

Sonrakı nəzarət və həkimə verəcəyiniz suallar

Müayinədən sonra həkiminiz sizin üçün fərdi bir plan hazırlayacaq. Bu, sadəcə gözləmək və simptomları izləmək, təkrar müayinə üçün geri qayıtmaq və ya xüsusi bir müalicəyə başlamaq ola bilər. Bu mərhələdə həkiminizlə açıq ünsiyyət qurmaq və bütün suallarınıza cavab almaq çox vacibdir.

Həkiminizdən soruşa biləcəyiniz bəzi faydalı suallar:

• Bu ləkələnmənin ən çox ehtimal olunan səbəbi nədir?
• Hamiləliyimin hazırkı vəziyyəti necədir? Körpənin ürək döyüntüsü göründümü?
• Növbəti addımımız nə olacaq? Təkrar müayinəyə ehtiyacım varmı, varsa nə vaxt?
• Hansı simptomlara diqqət etməliyəm? Hansı hallarda sizə dərhal yenidən zəng etməliyəm?
• Gündəlik fəaliyyətimdə hər hansı bir məhdudiyyət varmı?
• Qan qrupum Rezus-mənfidirsə, hər hansı bir iynəyə (Anti-D immunoqlobulin) ehtiyacım olacaqmı?

Həkiminiz sizə vəziyyət pisləşərsə, hara və necə müraciət edəcəyiniz barədə aydın təlimatlar və 24 saat əlçatan olan bir əlaqə nömrəsi verməlidir. Unutmayın ki, sual vermək və narahatlıqlarınızı bölüşmək sizin haqqınızdır. Bu prosesdə tək deyilsiniz və tibbi heyət sizə dəstək olmaq üçün oradadır.

Növbəti həkim qəbullarınızın və müayinələrinizin tarixlərini qeyd etmək üçün Anacan Təqvimindən istifadə edə bilərsiniz. Bu, bütün vacib görüşlərinizi yadda saxlamağa kömək edəcək.