Gợi ý trò chơi: Hoạt động vui giúp phát triển trí tuệ và kỹ năng vận động của bé

Những trò chơi nhỏ và đơn giản bạn chơi cùng em bé có vẻ chỉ là cách để giết thời gian, nhưng thật ra, vui chơi chính là cách duy nhất để bé học hỏi và khám phá thế giới. Đôi khi chúng ta nghĩ rằng trẻ cần những món đồ chơi điện tử đắt tiền và ồn ào để phát triển. Tuy nhiên, nghiên cứu khoa học cho thấy “món đồ chơi” yêu thích và bổ ích nhất của bé thực ra chính là bạn—giọng nói, nét mặt và những cái chạm đầy yêu thương của bạn!

Vậy bạn có thể chơi những trò đơn giản, bổ ích nào tại nhà theo độ tuổi (tính theo tháng) của bé? Hãy cùng khám phá các hoạt động vui chơi tự nhiên giúp phát triển kỹ năng vận động, nhận thức và trí tuệ cảm xúc.

0-3 tháng: Đánh thức các giác quan và hình thành những gắn kết đầu tiên

Trong giai đoạn này, bé mới bắt đầu thích nghi với môi trường bên ngoài. Mục tiêu chính là nhẹ nhàng kích thích thị giác, thính giác và cơ cổ của bé.

• Nằm sấp: Vài lần mỗi ngày (khi bé đang thức và đã no), hãy đặt bé nằm sấp trên ngực bạn hoặc trên một tấm thảm mềm. Nằm xuống trước mặt bé rồi trò chuyện hoặc cho bé xem một vật nhỏ có phát ra âm thanh. Trò chơi này giúp tăng cường cơ cổ, vai và lưng, tạo nền tảng cho việc tập bò.

• Trò chơi bắt chước biểu cảm: Bé có thể nhìn rất rõ khuôn mặt bạn ở khoảng cách 20-25 cm. Hãy thè lưỡi, mở to mắt hoặc mỉm cười. Sau vài giây, bạn sẽ thấy bé cố gắng bắt chước mình (chẳng hạn như há miệng). Đây là hình thức giao tiếp xã hội đầu tiên của bé.

• Tranh tương phản: Trong những tháng này, bé phân biệt màu đen và trắng tốt hơn. Đặt các tấm thẻ có hình học đen trắng ở thành giường hoặc trên thảm chơi sẽ giúp tăng khả năng tập trung thị giác của bé.

4-6 tháng: Khám phá, xúc giác và vận động

Bé đã khám phá ra đôi bàn tay của mình, biết với lấy đồ vật và cố gắng nhận biết mọi thứ bằng cách đưa vào miệng.

• Làm quen với gương: Đặt một chiếc gương an toàn, không vỡ dành cho em bé ở trước mặt bé. Dù chưa biết người trong gương chính là mình, bé vẫn sẽ mỉm cười với “bạn nhỏ khác” ở đó và cố gắng trò chuyện. Hoạt động này hỗ trợ cả sự phát triển thị giác lẫn khả năng tự nhận thức.

• Các chất liệu khác nhau: Hãy dùng những vật dụng sạch có sẵn trong nhà. Một mảnh lụa, một tờ giấy nhẹ phát ra tiếng sột soạt hay một chiếc khăn bông mềm... Lần lượt chạm những vật này vào bàn tay và má của bé. Những cảm giác khác nhau tạo nên các kết nối thần kinh mới trong não bộ.

• Âm nhạc từ đôi chân: Mang cho bé đôi tất nhỏ có thể phát ra âm thanh. Khi cử động chân, bé sẽ nhận thấy âm thanh và bắt đầu học về mối quan hệ “nhân quả” (mình cử động thì âm thanh xuất hiện).

7-9 tháng: Nhận biết sự tồn tại của đồ vật và chuẩn bị cho những bước đi đầu tiên

Khi bắt đầu tự ngồi và tập bò, bé sẽ có một bước tiến lớn về khả năng nhận thức.

• Trò chơi “ú òa”: Dùng tay hoặc khăn che mặt, rồi bất ngờ mở ra và nói “Ú òa!”. Bé thường cười thích thú với trò chơi này. Lợi ích khoa học quan trọng nhất là: bé học được rằng ngay cả khi một vật (hoặc mẹ) khuất khỏi tầm mắt, vật đó vẫn không hoàn toàn biến mất (trong tâm lý học, điều này được gọi là “tính thường tồn của vật thể”).

• Vượt chướng ngại vật: Đặt trước mặt bé đang bò một số chướng ngại vật nhỏ làm từ gối và đồ chơi mềm. Mục tiêu là để bé vượt qua hoặc bò vòng quanh các chướng ngại vật này nhằm đến đích (chẳng hạn như món đồ chơi yêu thích). Hoạt động này phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề và vận động thô.

• Hòa nhạc với đồ dùng nhà bếp: Đưa cho bé các hộp nhựa an toàn và một chiếc thìa gỗ trong bếp. Gõ lên các hộp sẽ khiến bé vô cùng thích thú và tăng cường khả năng phối hợp tay-mắt.

10-12 tháng: Bắt chước và phát triển kỹ năng vận động tinh

Khi gần tròn một tuổi, bé bắt đầu cố gắng bắt chước mọi việc bạn làm và sử dụng các ngón tay khéo léo hơn.

• Trò chơi cho vào và lấy ra: Đặt nhiều đồ vật an toàn (chẳng hạn như các khối xếp hình nhiều màu hoặc những quả bóng lớn) vào một chiếc hộp. Hãy chỉ cho bé cách lấy hết đồ ra rồi lần lượt đặt từng món trở lại hộp. Trò chơi đơn giản này giúp hoàn thiện kỹ năng vận động tinh (khả năng cầm nắm bằng ngón cái và ngón trỏ).

• Lật giở sách: Thay vì chỉ nhìn tranh, giờ đây hãy để bé tự lật các trang sách dày (bằng bìa cứng). Hỗ trợ sự phát triển ngôn ngữ của bé bằng cách bắt chước tiếng kêu của con vật trên mỗi trang (chẳng hạn như “chó kêu thế nào nhỉ? gâu gâu”).