Peyvənd təqvimi: Uşağınızın sağlamlığı üçün hansı vaksinlər vacibdir?

Körpəniz dünyaya gəldiyi andan etibarən sizin əsas vəzifəniz onu qorumaqdır. Soyuqdan, istidən, aclıqdan... Bəs gözlə görünməyən təhlükələrdən – viruslardan və bakteriyalardan necə qoruyacaqsınız? Cavab sadədir: Peyvəndlər (Vaksinasiya).

Peyvənd, bəşəriyyətin icad etdiyi ən təsirli tibbi müdaxilələrdən biridir. Məhz peyvəndlər sayəsində bu gün çiçək xəstəliyi yox olub, poliomielit (uşaq iflici) nadir hallarda rast gəlinir. Lakin son illərdə internetdə yayılan dezinformasiyalar valideynlərdə ciddi tərəddüdlər yaradır: "Peyvənd zərərlidirmi?", "İmmuniteti zəiflədirmi?".

Bu məqalədə, Azərbaycanda tətbiq olunan Milli Peyvənd Təqvimini addım-addım izah edəcək və vaksinlərin körpəniz üçün niyə həyati əhəmiyyət daşıdığını araşdıracağıq.

Niyə peyvənd vurdurmalısınız?

Körpələr analarından aldıqları anticisimlər sayəsində müəyyən bir immunitetlə doğulurlar. Lakin bu müdafiə müvəqqətidir (bir neçə ay davam edir). Peyvəndlər, körpənin öz immun sisteminə "təlim keçir".

• Təbii xəstəlikdən daha təhlükəsizdir: Peyvənd körpəni xəstələndirmədən immunitet yaradır. Təbii yolla immunitet qazanmaq üçün uşaq o ağır xəstəliyi (məsələn, qızılcanı) keçirməlidir ki, bu da ciddi fəsadlara (sətəlcəm, beyin iltihabı) səbəb ola bilər.

• Kütləvi immunitet: Peyvənd təkcə sizin övladınızı deyil, peyvənd oluna bilməyən (xərçəng xəstəsi, allergiyalı) uşaqları da qoruyur.

Azərbaycan Respublikasının Milli Peyvənd Təqvimi

Ölkəmizdə peyvəndlər dövlət poliklinikalarında ödənişsiz həyata keçirilir.

1. Doğum evində (İlk 12-24 saat)

Körpəniz həyatının ilk günündə iki vacib düşmənlə tanış olur:

• Hepatit B (1-ci doza): Qaraciyəri zədələyən virusa qarşı. (Budun yan səthinə vurulur).

• BCG (Vərəm əleyhinə): Vərəmin ağır formalarından (meningit) qoruyur. (Sol qolun yuxarı hissəsinə vurulur və adətən ömürlük kiçik iz buraxır).

2. 2 aylığında

Bu dövrdə "kombinə olunmuş" (bir iynədə bir neçə xəstəlik) peyvəndlər başlayır:

• AKDT (Göyöskürək, Difteriya, Tetanus): 1-ci doza.

• Hepatit B: 2-ci doza.

• HİB (Hemofilus İnfluenza B): Meningit və sətəlcəm törədicisi.

• İPV (Poliomielit): İflicə qarşı iynə forması.

• Pnevmokok (Prevenar): Sətəlcəm və qulaq iltihabına qarşı. 1-ci doza.

3. 3 aylığında

• AKDT + HİB: 2-ci doza.

• OPV (Poliomielit): Damcı forması (ağıza damızdırılır).

4. 4 aylığında

• AKDT + HİB: 3-cü doza.

• OPV (Poliomielit): Damcı.

• Pnevmokok: 2-ci doza.

5. 6 aylığında

• Hepatit B: 3-cü doza (Tam kurs bitir).

• OPV: Damcı.

• Pnevmokok: 3-cü doza.

6. 1 yaşda (12 ay)

Bu, valideynlərin ən çox qorxduğu, amma ən vacib peyvəndlərdən biridir:

• QPM (Qızılca, Parotit "Svinka", Məxmərək): 1-ci doza.

7. 18 aylığında (1 yaş yarım)

• AKDT: Revaksinasiya (Gücləndirici doza).

• OPV: Damcı.

8. 6 yaşda (Məktəbəqədər)

• QPM: 2-ci doza.

• ADT (Difteriya, Tetanus): Göyöskürək komponenti olmadan.

Peyvənddən sonra: Reaksiyalar normaldırmı?

Bəli, peyvənddən sonra körpənizdə bəzi yüngül reaksiyalar ola bilər. Bu, immunitetin "işlədiyini" göstərir.

• Qızdırma: 37.5 - 38.5°C-yə qədər qalxa bilər. (Parasetamol verə bilərsiniz, həkimlə məsləhətləşin).

• Narahatlıq: Körpə biraz ağlağan ola bilər.

• İynə yerində qızartı: Bir neçə gün ərzində keçib gedir.

Mif: "Peyvənd аутизм (autizm) yaradır."

Həqiqət: Bu iddia 1998-ci ildə saxtalaşdırılmış bir məqalədən yaranıb və sonradan dəfələrlə təkzib edilib. Elmi araşdırmalar sübut edir ki, peyvəndlərlə autizm arasında heç bir əlaqə yoxdur.

>

Nə vaxt peyvənd vurmaq olmaz? (Əks-göstərişlər)

• Körpənin yüksək hərarəti (38°C-dən yuxarı) varsa (peyvənd təxirə salınır).

• Əvvəlki dozaya qarşı şiddətli allergik reaksiya (anafilaksiya) olubsa.

• İmmun çatışmazlığı xəstəliyi varsa (canlı vaksinlər vurulmur).

Yüngül soyuqdəymə və ya burun axması peyvənd üçün maneə deyil.

Peyvənd qrafiki qarışıq görünə bilər, amma hər bir doza körpənizin sağlam gələcəyi üçün bir kərpicdir. Poliklinikanızla əlaqə saxlayın və peyvənd günlərini qaçırmayın.

Peyvənd tarixlərini unutmamaq üçün Anacan tətbiqindəki "Peyvənd Təqvimi" funksiyasından istifadə edin. Tətbiq sizə növbəti peyvəndin vaxtını xatırladacaq.