Emlash taqvimi: Farzandingiz salomatligi uchun qaysi vaksinalar muhim?

Chaqalog‘ingiz dunyoga kelgan paytdan boshlab sizning asosiy vazifangiz uni himoya qilishdir. Sovuqdan, issiqdan, ochlikdan... Ammo ko‘zga ko‘rinmaydigan xavflardan — viruslar va bakteriyalardan uni qanday himoya qilasiz? Javob oddiy: Emlash (vaksinatsiya).

Emlash — insoniyat yaratgan eng samarali tibbiy choralardan biridir. Aynan vaksinalar tufayli bugungi kunda chinchechak yo‘q qilingan, poliomiyelit (bolalar falaji) esa kamdan-kam uchraydi. Biroq so‘nggi yillarda internetda tarqalayotgan noto‘g‘ri ma’lumotlar ota-onalarda jiddiy ikkilanishlarni keltirib chiqarmoqda: "Vaksina zararlimi?", "Immunitetni zaiflashtiradimi?".

Ushbu maqolada Ozarbayjonda amal qiladigan Milliy emlash taqvimini bosqichma-bosqich tushuntiramiz va vaksinalar nima uchun chaqalog‘ingiz hayoti va salomatligi uchun muhimligini ko‘rib chiqamiz.

Nima uchun emlatishingiz kerak?

Chaqaloqlar onasidan olgan antitanachalar tufayli ma’lum darajadagi immunitet bilan tug‘iladi. Biroq bu himoya vaqtinchalik bo‘lib, bir necha oy davom etadi. Vaksinalar chaqaloqning immun tizimini "mashq qildiradi".

• Kasallikni tabiiy yo‘l bilan boshdan kechirishdan xavfsizroq: Vaksina chaqaloqni kasal qilmasdan immunitet hosil qiladi. Tabiiy yo‘l bilan immunitet orttirish uchun bola og‘ir kasallikni (masalan, qizamiqni) boshdan kechirishi kerak. Bu esa jiddiy asoratlarga (zotiljam, bosh miya yallig‘lanishi) olib kelishi mumkin.

• Jamoaviy immunitet: Emlash nafaqat farzandingizni, balki emlanishi mumkin bo‘lmagan (saraton bilan kasallangan yoki allergiyasi bor) bolalarni ham himoya qiladi.

Ozarbayjon Respublikasining Milliy emlash taqvimi

Mamlakatda emlashlar davlat poliklinikalarida bepul amalga oshiriladi.

1. Tug‘uruqxonada (Dastlabki 12-24 soat)

Chaqalog‘ingiz hayotining ilk kunidayoq ikki jiddiy xavfga qarshi himoya oladi:

• Gepatit B (1-doza): Jigarni zararlaydigan virusga qarshi. (Sonning yon qismiga qilinadi).

• BCG (Silga qarshi): Silning og‘ir shakllaridan (meningit) himoya qiladi. (Chap qo‘lning yuqori qismiga qilinadi va odatda umr bo‘yi saqlanadigan kichik iz qoldiradi).

2. 2 oyligida

Bu davrda "kombinatsiyalangan" (bitta inyeksiyada bir nechta kasallikka qarshi) vaksinalar qilina boshlaydi:

• AKDS (Ko‘kyo‘tal, difteriya, qoqshol): 1-doza.

• Gepatit B: 2-doza.

• Hib (Haemophilus influenzae B): Meningit va zotiljam qo‘zg‘atuvchisiga qarshi.

• IPV (Poliomiyelit): Falajga qarshi inyeksiya shakli.

• Pnevmokokk (Prevenar): Zotiljam va quloq yallig‘lanishiga qarshi. 1-doza.

3. 3 oyligida

• AKDS + Hib: 2-doza.

• OPV (Poliomiyelit): Tomchi shakli (og‘izga tomiziladi).

4. 4 oyligida

• AKDS + Hib: 3-doza.

• OPV (Poliomiyelit): Tomchi.

• Pnevmokokk: 2-doza.

5. 6 oyligida

• Gepatit B: 3-doza (To‘liq kurs yakunlanadi).

• OPV: Tomchi.

• Pnevmokokk: 3-doza.

6. 1 yoshda (12 oy)

Bu ota-onalar eng ko‘p xavotirlanadigan, ammo eng muhim vaksinalardan biridir:

• KPK (Qizamiq, epidemik parotit "tepki", qizilcha): 1-doza.

7. 18 oyligida (1 yarim yosh)

• AKDS: Revaksinatsiya (Kuchaytiruvchi doza).

• OPV: Tomchi.

8. 6 yoshda (Maktabgacha yoshda)

• KPK: 2-doza.

• ADS (Difteriya, qoqshol): Ko‘kyo‘tal komponentisiz.

Emlashdan keyin: Reaksiyalar normal holatmi?

Ha, emlashdan keyin chaqalog‘ingizda ayrim yengil reaksiyalar kuzatilishi mumkin. Bu immunitet "ishlayotganini" ko‘rsatadi.

• Isitma: 37.5 - 38.5°C gacha ko‘tarilishi mumkin. (Shifokor bilan maslahatlashib, parasetamol berishingiz mumkin).

• Bezovtalik: Chaqaloq biroz yig‘loqi bo‘lishi mumkin.

• Inyeksiya qilingan joyning qizarishi: Bir necha kun ichida o‘tib ketadi.

Afsona: "Vaksina autizmga sabab bo‘ladi."

Haqiqat: Bu da’vo 1998-yilda soxtalashtirilgan maqola tufayli paydo bo‘lgan va keyinchalik bir necha bor rad etilgan. Ilmiy tadqiqotlar vaksinalar bilan autizm o‘rtasida hech qanday bog‘liqlik yo‘qligini isbotlagan.

>

Qachon emlash mumkin emas? (Qarshi ko‘rsatmalar)

• Chaqaloqning tana harorati yuqori (38°C dan yuqori) bo‘lsa (emlash kechiktiriladi).

• Oldingi dozaga nisbatan og‘ir allergik reaksiya (anafilaksiya) kuzatilgan bo‘lsa.

• Immunitet tanqisligi kasalligi bo‘lsa (tirik vaksinalar qilinmaydi).

Yengil shamollash yoki burun oqishi emlashga to‘sqinlik qilmaydi.

Emlash jadvali murakkab ko‘rinishi mumkin, ammo har bir doza chaqalog‘ingizning sog‘lom kelajagi uchun qo‘yilgan bir g‘ishtdir. Poliklinikangiz bilan bog‘laning va emlash kunlarini o‘tkazib yubormang.

Emlash sanalarini unutmaslik uchun Anacan ilovasidagi "Emlash taqvimi" funksiyasidan foydalaning. Ilova sizga navbatdagi emlash vaqtini eslatadi.