Жатыр тонусы (гипертонус): қауіпті ме және қалай емделеді?

Жүктілік кезінде дәрігер қабылдауында жиі айтылатын әрі әйелдерді алаңдататын диагноздардың бірі — «жатыр тонусы» немесе «гипертонус». УДЗ кезінде дәрігердің қабағын түйіп, «Сізде тонус бар» деуі көптеген болашақ ана үшін дабыл белгісіне айналады.

Ал шын мәнінде бұл «тонус» деген не? Іштің әрбір қатаюы түсікке әкеле ме? Әлде бұл ағзаның табиғи реакциясы ма? Осы кең таралған диагнозға қатысты шындықты, аңыздар мен медициналық деректерді бірге қарастырайық.

Жатыр тонусы дегеніміз не?

Қарапайым тілмен айтқанда, жатыр — іші қуыс, бұлшықетті мүше. Кез келген бұлшықет сияқты (мысалы, қол бұлшықеті), жатыр да жиырылып, босаңси алады.

• Қалыпты тонус: Жатыр бұлшықетінің аздап ширығып тұруы қалыпты жағдай.

• Гипертонус (жоғары тонус): Жатыр бұлшықеттерінің мерзімінен бұрын, еріксіз және ұзақ уақыт жиырылуы.

Жүктілік барысында жатыр үлкейген сайын бұлшықет талшықтары созылады. Кейде жүргенде, күлгенде немесе ұрық қозғалғанда жатыр қысқа уақытқа жиырылуы мүмкін. Бұл — табиғи жағдай. Алайда бұл жиырылулар ауырсынумен қатар жүріп, ұзаққа созылса, мұқият болған жөн.

Белгілері: тонусты қалай сезуге болады?

Көптеген әйел тонусты іштің «тас болып қатуы» деп сипаттайды.

• Іштің қатаюы: Қолыңызды ішіңізге қойғанда, оның тас сияқты қатты болғанын сезесіз.

• Ауырсыну: Етеккір кезіндегі түйілуге ұқсайтын, белден басталып, іштің төменгі жағына тарайтын сыздап немесе тартып ауыру.

• Ауырлық сезімі: Шап тұсында қысым немесе керілу сезімі.

Неліктен пайда болады? (Себептері)

Гипертонияның пайда болуына көптеген фактор себеп болуы мүмкін:

• Прогестерон тапшылығы: Жүктілікті сақтауға көмектесетін бұл гормонның аздығы жатырдың босаңсуына кедергі келтіруі мүмкін.

• Магний тапшылығы: Магний бұлшықеттердің босаңсуы үшін маңызды.

• Күйзеліс пен шаршау: Жүйкелік ширығу бұлшықеттерге тікелей әсер етеді.

• Дене жүктемесі: Ауыр зат көтеру немесе ұзақ уақыт тік тұру.

• Инфекциялар: Жыныстық жолмен берілетін инфекциялар немесе бүйрек аурулары.

• Газ жиналу және іштің кебуі: Ішек мәселелері жатырға қысым түсіріп, тонус тудыруы мүмкін.

Тонус қай кезде қауіпті?

Іштің әрбір қатаюы қауіпті емес. Алайда төмендегі жағдайларда ол түсік немесе мерзімінен бұрын босану қаупін тудыруы мүмкін:

• Ерте кезеңде (1-триместр): Қатты ауырсынумен немесе қанды бөліндімен қатар жүретін тонус эмбрионның жатыр қабырғасынан ажырауына (гематомаға) әкелуі мүмкін.

• Кейінгі апталарда: Егер жиырылулар жүйелі болып, демалғаннан кейін басылмаса, бұл жатыр мойнының қысқаруына және мерзімінен бұрын босануға әкелуі мүмкін.

Брэкстон-Хикс жиырылуларымен (жалған толғақтармен) шатастырмаңыз!

20-аптадан кейін басталатын, ауыртпайтын, жүйесіз және қысқа уақытқа созылатын (30-60 секунд) жиырылулар — «жалған толғақтар». Бұл жатырдың босануға дайындығы және мүлде қалыпты жағдай.

>

Емдеу және алғашқы көмек: не істеу керек?

Ішіңіздің ширыққанын сезсеңіз, бірден үрейленбеңіз. Күйзеліс тонусты одан әрі күшейтеді.

Үй жағдайындағы алғашқы көмек (дәрігерге дейін)

• Жатып, демалыңыз: Қозғалысты тоқтатып, өзіңізге ыңғайлы қалыпта жатыңыз.

• Су ішіңіз: Сусыздану (дегидратация) — бұлшықет түйілуінің негізгі себептерінің бірі. 1-2 стақан су ішіңіз.

• Терең тыныс алыңыз: Мұрын арқылы терең дем алып, ауыз арқылы баяу дем шығарыңыз. Бұл дененің босаңсуына көмектеседі.

• Жылы душ: Жылы су (ыстық емес!) бұлшықеттерді босаңсытуы мүмкін.

Медициналық ем (тек дәрігердің тағайындауымен!)

Әзербайжанда дәрігерлер гипертонус кезінде әдетте төмендегі дәрілерді тағайындайды:

• Магний B6: Бұлшықеттерді босаңсытып, жүйке жүйесін нығайту үшін.

• Спазмолитиктер (Папаверин суппозиторийлері, Но-шпа): Ауырсыну мен түйілуді басуға арналған «шұғыл көмек» құралдары.

• Прогестерон препараттары (Дюфастон, Утрожестан): Егер гипертонустың себебі гормон тапшылығы болса.

Назар аударыңыз: дәрігеріңізбен кеңеспей, ешбір дәріні, тіпті дәрумендерді де қабылдамаңыз.

>

«Жатыр тонусы» диагнозынан қорқудың қажеті жоқ, бірақ оны назардан тыс қалдыруға да болмайды. Денеңізді тыңдаңыз. Егер ауырсыну қатты болса, қан кетсе немесе жай ғана алаңдап жүрсеңіз, міндетті түрде дәрігеріңізге хабарласыңыз.

Жүктілігіңіз тыныш әрі күйзеліссіз өтуі үшін Anacan қолданбасында күнделікті белгілеріңізді жазып, «Қауіпсіздік» бөліміндегі кеңестерді пайдаланыңыз. Есіңізде болсын: ана тыныш болса, бөпе де сау болады.