Табиғи босану ма, әлде кесарь тілігі ме? Көрсетілімдері, артықшылықтары мен қауіптері

Жүктіліктің соңғы айлары жақындаған сайын болашақ аналарды ең көп толғандыратын сұрақ: *"Қалай босанамын? Табиғи жолмен бе, әлде кесарь тілігі арқылы ма?"*. Соңғы жылдары Әзербайжанда кесарь тілігі оталарының саны едәуір артты. Көптеген әйел босану толғағынан қорқып, отаны "оңай жол" деп қабылдайды. Ал екінші жағынан, "Табиғи босану — ең жақсысы" дейтін үлкендердің қысымына тап болатындар да аз емес. Шындық қайсы? Қандай таңдау Сіз үшін де, бөпеңіз үшін де қауіпсіз? Екі әдістің де медициналық қырларын, артықшылықтары мен қауіптерін салыстырып көрейік. ## Табиғи босану: табиғаттың "алтын стандарты" Әйел ағзасы ғасырлар бойы босану үдерісіне бейімделіп қалыптасқан. Медициналық кедергі болмаса, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДСҰ) табиғи босануды ұсынады. ### Артықшылықтары: 1. **Тезірек қалпына келу:** Босанғаннан кейін бірнеше сағаттан соң орныңыздан тұрып, бөпеңізді қолыңызға алып, тамақ іше аласыз. Ауруханада жату мерзімі қысқа (1-2 күн). 2. **Бөпеге пайдасы:** Босану жолдарынан өткен кезде бөпенің өкпесіндегі сұйықтық сығылып шығады, бұл оның тыныс алуын жеңілдетеді. Сонымен қатар ол анасының пайдалы бактерияларын (микробиота) қабылдап, мықты иммунитет қалыптастырады. 3. **Лактация:** Әдетте сүттің келуі мен емізу үдерісі ертерек әрі жеңілірек басталады. 4. **Хирургиялық қауіп жоқ:** Құрсақ қуысы ашылмайды, сондықтан инфекция мен қан кету қаупі төмендейді. ### Кемшіліктері мен қауіптері: - **Ауырсыну:** Толғақ ауырсынумен өтеді (алайда заманауи **Эпидуралдық анестезия** арқылы ауырсынуды барынша азайтуға болады). - **Алдын ала болжау мүмкін емес:** Босанудың қанша уақытқа созылатынын (5 сағат па, әлде 20 сағат па) алдын ала білу мүмкін емес. - **Жыртылу:** Сирек жағдайда шат аралығы жыртылуы немесе эпизиотомия (тілік жасау) қажет болуы мүмкін. ## Кесарь тілігі: өмір сақтайтын араласу Кесарь тілігі — құрсақ қабырғасы мен жатырды кесу арқылы бөпені шығару. Бұл "тапсырыспен босану" емес, құрсақ қуысына жасалатын күрделі ота. ### Артықшылықтары: 1. **Жоспарлы болуы:** Босанатын күніңізді нақты білесіз. Толғақ болмайды (жоспарлы ота кезінде). 2. **Өмірді сақтайды:** Табиғи босану анаға немесе бөпеге қауіпті болған жағдайда бұл жалғыз дұрыс шешім болуы мүмкін. 3. **Ауырсынусыз үдеріс:** Ота кезінде (жұлын анестезиясымен) ешқандай ауырсыну сезбейсіз. ### Кемшіліктері мен қауіптері: - **Ұзақ қалпына келу кезеңі:** Толық сауығу 6-8 аптаға созылуы мүмкін. Алғашқы күндері жүру, күлу және бөпені көтеру ауырсындырады. - **Хирургиялық қауіптер:** Инфекция, қан кету, қанның ұюы (тромб) және көршілес ағзалардың зақымдану қаупі бар. - **Кейінгі жүктіліктер:** Жатырда тыртық қалатындықтан, келесі жүктіліктерде қауіптер (плацентаның бітісіп өсуі, жатырдың жыртылуы) аздап болса да артады. - **Бөпенің тыныс алуы:** "Сығылу" үдерісі болмағандықтан, кейде бөпелерде уақытша тыныс алу қиындығы байқалуы мүмкін. ## Кесарь тілігі қай кезде "міндетті"? (Медициналық көрсетілімдер) Кейде таңдау мүмкіндігі болмайды, себебі медициналық жағдай ота жасауды талап етеді. Мұндай жағдайлар екі топқа бөлінеді: ### 1. Абсолютті көрсетілімдер (Табиғи босану мүмкін емес): - **Плацентаның алда жатуы:** Плацента жатыр мойнын толығымен жауып тұр. - **Бөпенің орналасуы:** Бөпе көлденең орналасқан болса. - **Кіндік бауының түсіп кетуі:** Кіндік бауы бөпеден бұрын босану жолына түсіп кетсе. - **Жатырдың жыртылу қаупі:** Алдыңғы оталардан қалған тыртық тым жұқа болса. ### 2. Салыстырмалы немесе шұғыл көрсетілімдер (Босану кезінде туындайтын): - **Ұрық гипоксиясы:** Бөпенің жүрек соғысы баяулап, оған оттегі жетіспейді. - **Босану әрекетінің тоқтауы:** Толғақ бар, бірақ жатыр мойны ашылмайды. - **Ірі ұрық және тар жамбас:** Бөпенің басы анасының жамбасынан өте алмайтындай үлкен болса (клиникалық тар жамбас). ## "Қорқамын, ота жасатқым келеді" (Токофобия) Көптеген әйел тек ауырсынудан қорыққандықтан кесарь тілігін қалайды. Бірақ кесарь тілігінен кейін де ауырсыну болатынын ұмытпаңыз — тек бұл ауырсыну босанғаннан **кейін** басталып, ұзағырақ созылады. Ал табиғи босану кезінде ауырсыну бөпе дүниеге келген сәтте аяқталады. Егер қатты қорқатын болсаңыз: - Дәрігеріңізбен **Эпидуралдық анестезия** (ауырсынусыз босану) туралы сөйлесіңіз. - Босануға дайындық курстарына барыңыз немесе психологпен кеңесіңіз. Білім қорқынышты азайтады. Босанудың ең жақсы тәсілі — **ана мен бөпенің денсаулығын қамтамасыз ететін тәсіл**. Кейде бұл табиғи босану, ал кейде хирургиялық ота болуы мүмкін. Өзіңізді "ерлік жасауға" мәжбүрлемеңіз, сонымен бірге негізсіз қорқыныштан ота жасатуға асықпаңыз. Дәрігеріңізге сеніп, шешімді бірге қабылдаңыз. Босану жоспарын әзірлеу, толғақты бақылау және екі жағдайға да дайын болу үшін **Anacan қолданбасын** пайдалана аласыз. Аман-есен босануыңызға тілектеспіз!